Bu sayfa: Kooperatiflerle ilgili en çok sorulan soruların kısa cevapları ve her soru için sitedeki en kapsamlı rehber. Cevaplar 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu’na, Bakanlığın örnek anasözleşmelerine, Yargıtay kararlarına ve Kemal Özmen’in kitaplarına dayanır. Kuruluştan tasfiyeye kadar bir kooperatifin bütün hayatı burada konu konu sıralanmıştır.

Kooperatif hukukunda bilinmesi gereken süreler ve sayılar

Konu Süre veya sayı Dayanak
Kuruluş için en az ortak sayısı 7 ortak; anasözleşme ticaret sicili müdürlüğünde yetkilendirilmiş personel huzurunda imzalanır 1163 s. K. m. 2
Çıkmanın sınırlandırılması Anasözleşmeyle en çok 5 yıl 1163 s. K. m. 11
Çıkma bildirimi Kanun: hesap yılı sonundan en az 6 ay önce; konut yapı kooperatifi örnek anasözleşmesi: en az 1 ay önce 1163 s. K. m. 12; örnek anasözleşme m. 13
İhraç kararının notere verilmesi 10 gün içinde 1163 s. K. m. 16
İhraca itiraz Tebliğden itibaren 3 ay 1163 s. K. m. 16
Ayrılan ortağa ödeme Bilançonun genel kurulda görüşülmesinden itibaren 1 ay; genel kurul en çok 3 yıl erteleyebilir Örnek anasözleşme m. 15; 1163 s. K. m. 17
Ayrılan ortağın alacağında zamanaşımı 5 yıl 1163 s. K. m. 17
Ödemeyen ortağın ortaklığının düşmesi İkinci istemden sonra 1 ay 1163 s. K. m. 27
Ödemeyen ortağın ihracı 30 gün gecikme, iki noter ihtarı, ikinci ihtardan sonra 1 ay Örnek anasözleşme m. 14
Genel kurulun çağrılmasını isteme Ortakların en az 1/10’u (en az 4 ortak) 1163 s. K. m. 44
Dağılma, birleşme, anasözleşme değişikliği Fiilen kullanılan oyların 2/3’ü 1163 s. K. m. 51
Ek ödeme yükümlülüğü Bütün ortakların 3/4’ünün rızası 1163 s. K. m. 52
Genel kurul kararının iptali Toplantıdan itibaren 1 ay 1163 s. K. m. 53
Genel kurul yapmayan kooperatif 3 yıl olağan genel kurul yapılmazsa dağılır 1163 s. K. m. 81
Ferdileşme Yapı kullanma izninden sonra en geç 1 yıl 1163 s. K. m. 81
Tasfiyede alacaklılara çağrı Birer hafta arayla 3 ilan; üçüncü ilandan sonra 3 ay bekleme TTK m. 541, 543

Kooperatifler Kanunu

1163 sayılı Kooperatifler Kanunu’nun güncel metni nerede?

Kanunun bütün maddeleri, ek ve geçici maddeleriyle birlikte güncel tam metni, madde madde bağlantılı olarak sitemizdedir; resmî metin mevzuat.gov.tr’de yayımlanır. Kanunda son değişiklik, 7579 sayılı Kanunla eklenen ve 22 Mayıs 2026’da yürürlüğe giren Ek Madde 6’dır (etaplı kooperatiflerde tapu devri). Metin: 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu: güncel tam metin.

Kuruluş ve kooperatif türleri

Kooperatif nedir, ne demek?

Kooperatif; ortaklarının ortak ekonomik ihtiyaçlarını (konut, tüketim, kredi, üretim, taşımacılık gibi) emek ve parasal katkılarıyla, karşılıklı yardım ve dayanışma içinde karşılamak için kurulan, değişir ortaklı ve değişir sermayeli, tüzel kişiliği olan bir ortaklıktır (1163 s. K. m. 1). Unvanlardaki “S.S.” kısaltması sınırlı sorumlu demektir. Rehber: Kooperatif nedir? Ne demek? Tanımı, türleri ve şirketten farkı

Kooperatif nasıl kurulur?

Anasözleşme Bakanlığın örnek anasözleşmesi esas alınarak MERSİS’te hazırlanır ve en az yedi kurucu tarafından ticaret sicili müdürlüğünde yetkilendirilmiş personel huzurunda imzalanır (1163 s. K. m. 2). Faaliyet konusuna göre ilgili Bakanlıktan kuruluş izni alınır (m. 3); izinden itibaren 15 gün içinde tescil istenir ve kooperatif tescille tüzel kişilik kazanır (m. 7). Rehber: Kooperatif nasıl kurulur? Kurma şartları, belgeler, izin ve tescil

Kooperatif kaç kişiyle kurulur?

En az yedi ortakla (1163 s. K. m. 2). Konut yapı kooperatiflerinde en fazla ortak sayısını arsa ve konut imkânlarına göre genel kurul belirler; yönetim kurulu bu sayının üzerinde ortak kaydedemez (örnek anasözleşme m. 12). Rehber: Kooperatif kurma şartları.

Kooperatif türleri nelerdir?

Türkiye’de 46 kooperatif türü vardır: 36’sı Ticaret, 5’i Tarım ve Orman, 5’i Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının görev alanındadır. Uygulamada en yaygınları konut ve işyeri yapı kooperatifleri, tarımsal kalkınma, tüketim, taşımacılık, kadın girişimi ve site işletme kooperatifleridir; her tür kendi Bakanlığının örnek anasözleşmesiyle kurulur. Rehber: Kooperatif türleri: kooperatif mi, şirket mi, dernek mi?

Kooperatif mi, şirket mi?

Kooperatif ortaklarının ortak ihtiyaçlarını karşılamak için kurulur; ortaklar hak ve yükümlülüklerde eşittir (m. 23) ve kurumlar vergisi muafiyeti şartları sermaye üzerinden kâr dağıtılmamasını gerektirir. Kazanç dağıtmak amaçlanıyorsa şirket daha uygun yapıdır. Rehber: Kooperatif mi, şirket mi, dernek mi?

Kooperatif mi, dernek mi?

Dernek, kazanç paylaşma dışında belirli ve ortak bir amaç için en az yedi kişiyle kurulur (TMK m. 56) ve gelirini üyelerine dağıtamaz. Kooperatif ise ortaklarının ortak ekonomik ihtiyaçlarını karşılıklı yardım ve dayanışmayla karşılamak için kurulur, ortaklar pay sermayesi koyar ve kooperatif ticaret siciline tescille tüzel kişilik kazanır (1163 s. K. m. 1, 7). Rehber: Kooperatif, şirket ve dernek farkı.

Kooperatif tarla alabilir mi?

2026’da 5403 sayılı Kanun’a eklenen hükümle kooperatifler tarım arazisinde mülkiyet ve sınırlı ayni hak edinemez; tarımsal amaçlı kooperatifler Bakanlık iznine bağlıdır. Rehber: Kooperatif tarla alabilir mi?

Kadın kooperatifleri nasıl desteklenir?

Ticaret Bakanlığı kadın kooperatiflerine KOOP-DES programı kapsamında destek verir; başvuru dönemleri Bakanlıkça duyurulur. Rehber: Kadın kooperatiflerinin desteklenmesi (KOOP-DES).

Ortaklık: girme, çıkma, ihraç ve ödemeler

Kooperatiften nasıl çıkılır?

Çıkma her ortağın hakkıdır; bildirim hesap yılı sonundan önce, Kanun’a göre en az altı ay, konut yapı kooperatifi örnek anasözleşmesine göre en az bir ay önce yazılı yapılır. Yönetim kabul etmezse noter bildirimi yeterlidir (m. 12, 13). Rehber: Kooperatiften nasıl çıkılır? İstifa ve paranın iadesi.

Kooperatiften ihraç nasıl olur?

Ortak yalnızca anasözleşmede yazılı sebeplerle çıkarılabilir; karar on gün içinde tebliğ için notere verilir ve ortak üç ay içinde dava açabilir veya genel kurula itiraz edebilir (m. 16). Rehber: Kooperatiften ihraç: sebepler, itiraz ve para iadesi.

Kooperatif aidatı ödenmezse ne olur?

Aidatı ve gecikme cezasını genel kurul belirler. Örnek anasözleşmeye göre 30 gün geciken ortağa iki noter ihtarı çekilir; ikinci ihtardan sonra bir ay içinde de ödemeyen ortak çıkarılır, borç hesaplaşmada mahsup edilir. Rehber: Kooperatif aidatı ödenmezse ne olur?

Çıkan veya çıkarılan ortak parasını ne zaman alır?

Alacak, yedek akçeler hariç ayrıldığı yılın bilançosuna göre hesaplanır ve örnek anasözleşmeye göre bilançonun genel kurulda görüşüldüğü tarihten itibaren bir ay içinde ödenir; genel kurul kooperatifin varlığını tehlikeye düşürecek ödemeleri en çok üç yıl erteleyebilir (m. 17).

Kooperatif ortaklığı devredilebilir mi?

Evet. Ortaklık devredilebilir; yönetim kurulu, devralan kişi ortaklık niteliklerini taşıyorsa onu ortaklığa kabul eder (m. 14). Devir kaydı yapılmadıkça kooperatife karşı yükümlülükler devredende kalır.

Ortak ölürse ortaklık ne olur?

Ortağın ölümüyle ortaklık sıfatı sona erer; anasözleşmede gösterilen şartlarla mirasçıların ortak olarak kalmaları sağlanabilir (m. 14).

Ortak kooperatifin defterlerini inceleyebilir mi?

Ortakların bilgi edinme hakkı anasözleşmeyle veya bir organ kararıyla kaldırılamaz; ancak sınırsız değildir: genel kurula sunulan belgeler, ortağı ilgilendiren bilgiler ve incelenmesine karar verilen konularla sınırlıdır (m. 24). Kemal Özmen’in bu konudaki makalesi: İOSB Dergisi, 2016.

Genel kurul

Kooperatif genel kurulu nasıl yapılır?

Çağrı, gündem, nisap, vekâlet, Bakanlık temsilcisi, divan, tutanak ve tescil adımları sırayla izlenir; usule aykırılık kararların iptaline yol açabilir. Rehber: Kooperatif genel kurulu: çağrıdan tescile.

Genel kurul nasıl çağrılır?

Genel kurulu yönetim kurulu veya anasözleşmenin yetkili kıldığı organ çağırır; gerektiğinde denetçiler, üst birlik ve tasfiye memurları da çağırabilir (m. 43). Rehber: Kooperatif genel kurul çağrısı.

Ortaklar genel kurulu toplantıya çağırabilir mi?

Evet. Dört ortaktan az olmamak kaydıyla ortakların en az onda biri isterse genel kurul toplantıya çağrılır; yönetim kurulu on gün içinde çağırmazsa Bakanlık çağırabilir veya mahkemeden izin alınabilir (m. 44).

Genel kurulda nisap, oy ve vekâlet nasıl işler?

Her ortağın bir oyu vardır; kararlar kural olarak oyların yarıdan bir fazlasıyla alınır, dağılma ve anasözleşme değişikliği için kullanılan oyların üçte ikisi gerekir (m. 51). Rehber: Genel kurulda nisap, oy ve vekâlet.

Genel kurul kararına nasıl itiraz edilir?

Toplantıda muhalefetini tutanağa geçirten ortak, kararın kanuna, anasözleşmeye veya iyi niyet kurallarına aykırılığı iddiasıyla bir ay içinde iptal davası açabilir (m. 53). İhraç kararlarında süre üç aydır (m. 16). Rehber: Genel kurul kararının iptali davası.

Yönetim, denetim, dış denetim ve KOOPBİS

Kooperatif yönetim kurulunun görevleri nelerdir?

Yönetim kurulu kooperatif işlerini gereken titizlikle yürütür; tutanakların, ortak listelerinin, gelir-gider hesaplarının ve yıllık bilançonun usulüne uygun hazırlanıp saklanmasından sorumludur (m. 62). Rehber: Kooperatif yönetim kurulunun görevleri ve sorumluluğu.

Yönetim kurulu üyeleri hangi durumlarda sorumlu olur?

Yönetim kurulu üyeleri kendi kusurlarından doğan zararlardan şahsen sorumludur (m. 62); kooperatifin para ve malları, defter ve belgeleri üzerinde işledikleri suçlarda kamu görevlisi gibi cezalandırılırlar. Genel kurulu zamanında çağırmamak, kooperatifle ticari iş yapmak, görev bitince varlıkları üç iş günü içinde teslim etmemek ve KOOPBİS’e veri girmemek ayrıca cezai ve idari yaptırım doğurur (ek m. 2). Rehber: Kooperatif yönetim kurulunun sorumluluğu.

Denetim kurulu raporu nasıl hazırlanır?

Denetçiler kooperatifin hesaplarını ve işlemlerini inceleyip genel kurula rapor sunar; rapor genel kuruldan önce ortakların incelemesine hazır tutulur. Rehber: Kooperatif denetim kurulu raporu.

Kooperatiflerde dış denetim kimler için zorunlu?

Dört ölçütten birini sağlayan kooperatifler dış denetime tabidir (Kooperatif ve Üst Kuruluşlarının Denetimine Dair Yönetmelik m. 15): tarım satış, tarım kredi, esnaf ve sanatkârlar kredi ve kefalet ile pancar ekicileri kooperatifleri; yapı ruhsatı alınmış ve 100 veya daha fazla ortaklı yapı, turizm geliştirme ve gayrimenkul işletme kooperatifleri; 31.12.2025 itibarıyla 100 milyon TL net satış hasılatını art arda iki dönem aşanlar ve 2.000 veya daha fazla ortaklı kooperatifler. Belirlenen kooperatiflerde yönetim ve denetim kurulu üyeleri seçimden sonra dokuz ay içinde kooperatifçilik eğitimini tamamlar (m. 55, 65). Rehber: Kooperatiflerde dış denetim ve KOOPBİS.

Kooperatifte dış denetimi kim yapar?

Dış denetçiyi genel kurul seçer. Denetimi KGK yetkili bağımsız denetçiler, dış denetçi eğitimini tamamlamış SMMM ve YMM’ler veya Bakanlıkça yetkilendirilmiş birlikler yapar (1163 s. K. m. 69; Yönetmelik m. 16). Dış denetçi, denetlediği kooperatife vergi danışmanlığı dahil danışmanlık veya hizmet veremez (Yönetmelik m. 33). Özmen Mali Müşavirlik kooperatiflerde dış denetim yapar; muhasebe veya danışmanlık hizmeti verdiği kooperatiflerin dış denetimini üstlenmez. Rehber: Kooperatiflerde dış denetim.

KOOPBİS nedir, girişler nasıl yapılır?

KOOPBİS, Ticaret Bakanlığı’nın kooperatif bilgi sistemidir. Yeni ortak bilgileri yönetim kurulunun kabul kararından itibaren 15 gün içinde, genel kurula sunulacak raporlar toplantıdan 15 gün önce girilir; genel kurulda yalnızca KOOPBİS’ten üretilen hazirun listesi geçerlidir (KOOPBİS Yönetmeliği m. 11, 16). Rehber: Kooperatiflerde dış denetim ve KOOPBİS · KOOPBİS girişinde yaşanan sorunlar.

Yapı kooperatifi: arsa, inşaat, şerefiye ve kur’a

Yapı kooperatifi nasıl işler?

Ortakların konut veya işyeri ihtiyacını karşılamak için arsa alır, inşaatı yaptırır ve bağımsız bölümleri kur’a ile ortaklara dağıtır; gayrimenkul alım-satım usulünü ve azami-asgari fiyatları genel kurul belirler (m. 42/6). Rehber: Yapı kooperatifi.

Şerefiye nedir, nasıl belirlenir?

Şerefiye, yapı kooperatifinde konutlar arasındaki konum, kat ve cephe gibi değer farklarını ortaklar arasında denkleştirmek için konut maliyetine eklenen bedeldir. Örnek anasözleşmeye göre genel kurul şerefiyenin genel esaslarını karara bağlar; en az üç kişilik teknik heyet maliyeti ve şerefiyeyi takdir eder, ortaklar 15 gün içinde itiraz edebilir. Rehber: Kooperatiflerde şerefiye ve kur’a.

Kur’a sonucunu kabul etmeyen ortak ne olur?

Konut yapı kooperatifi örnek anasözleşmesine göre kur’a çekimi sonunda kendisine düşen konutu kabul etmeyen ortak ortaklıktan çıkarılır (m. 14). Kur’anın noter önünde nasıl çekildiği: Şerefiye ve kur’a rehberi. Kemal Özmen’in kur’a, şerefiye ve tercihli tahsis üzerine makalesi LinkedIn makaleleri arasındadır.

Yapı kooperatifi müteahhitlik yetki belgesi alır mı?

İnşaatı kendisi yaptıran yapı kooperatifleri için geçici müteahhitlik yetki belgesi uygulaması vardır. Rehber: Yapı kooperatiflerinde geçici müteahhitlik yetki belgesi.

Tapu, ferdileşme ve iskân

Kooperatifte tapu ne zaman verilir?

Konut kooperatiflerinde ferdi işlemler yapı kullanma izninden sonra en geç bir yılda sonuçlandırılır (m. 81). 2026’da eklenen ek madde 6 ile etaplı kooperatiflerde tüm etaplar bitmeden tapu devri yapılamıyor. Rehber: Kooperatifte tapu ne zaman verilir?

İnşaatı biten kooperatif nasıl yönetilir?

Bağımsız bölümler tescil edilince kooperatif amacına ulaşır; site yönetimi, site işletme kooperatifi veya anonim şirket seçeneklerinden biri tercih edilir. Rehber: İnşaatı tamamlayan yapı kooperatifleri hangi statüyle yönetilmeli?

Dağılma, tür değişikliği ve tasfiye

Kooperatif nasıl tasfiye edilir?

Kooperatif dağılır, dağılma tescil ve ilan edilir, tasfiye kurulu alacaklıları birer hafta arayla üç ilanla çağırır; üçüncü ilandan sonra üç ay beklenir, borçlar ödenip pay bedelleri iade edilir, kalan varlık anasözleşmeye göre paylaştırılır ve kayıt silinir (m. 81–83; TTK m. 541, 543). Rehber: Kooperatif tasfiyesi nasıl yapılır?

Tasfiyeden kalan para nasıl paylaşılır?

Borçlar ödenip ortak pay bedelleri iade edildikten sonra kalan varlık, anasözleşme öngörüyorsa dağılma anında kayıtlı ortaklar arasında eşit olarak paylaştırılır; öngörmüyorsa Türkiye Milli Kooperatifler Birliği’ne bırakılır (m. 83).

Kooperatifte kayyum ne zaman atanır?

Organlarını oluşturamayan veya işleyişi durmuş kooperatiflerde mahkeme kayyum atayabilir. Rehber: Kooperatiflerde kayyum ne zaman atanır?

Vergi ve muhasebe

Kooperatifler vergiden muaf mı?

Tamamen değil. Tüketim ve taşımacılık kooperatifleri dışındakiler anasözleşmedeki dört şartı taşıyıp fiilen uyarsa kurumlar vergisinden muaftır (KVK m. 4/1-k); KDV, damga vergisi, harç ve emlak vergisi bu muafiyete girmez. Rehber: Kooperatif vergileri rehberi.

Kooperatif muhasebesi nasıl tutulur?

Kooperatif ticari defter tutar; ortak cari hesapları, inşaat maliyetleri ve genel kurula sunulacak bilanço muhasebenin merkezindedir. Rehber: Kooperatif muhasebesi.

GİB kooperatiflere hangi özelgeleri verdi?

Arsa satışı, ortak dışı işlem, KDV ve iktisadi işletme konularındaki güncel özelgelerin özetleri: Kooperatiflerle ilgili özelgeler.

Davalar ve Yargıtay kararları

Kooperatif davaları nerede ve hangi sürede açılır?

Genel kurul kararlarına karşı iptal davası kooperatif merkezinin bulunduğu yerdeki mahkemede bir ay içinde (m. 53), ihraç kararlarına karşı itiraz davası tebliğden itibaren üç ay içinde açılır (m. 16). Rehber: Kooperatif davaları.

Kooperatiflerle ilgili önemli Yargıtay kararları hangileri?

Genel kurul iptali, ihraç, aidat, tapu ve tasfiye konularındaki kararların özetleri: Kooperatiflerle ilgili Yargıtay kararları.

Kooperatif davasında uzman mütalaası nedir, kim hazırlar?

Taraflar dava konusuyla ilgili olarak uzmanından bilimsel mütalaa alıp mahkemeye sunabilir (HMK m. 293). Kooperatif davalarında genel kurul kararları, ortak hesapları, aidat ve şerefiye, ihraç ve hesaplaşma ile tasfiye gibi mali ve teknik konularda hukuk büroları bu yola başvurur. Özmen Mali Müşavirlik bu dosyalarda uzman mütalaası hazırlar. Rehber: Kooperatif uyuşmazlıklarında uzman mütalaası.

Kaynaklar ve yazarlar

Yazarlar: Kemal Özmen, Serbest Muhasebeci Mali Müşavir, Açıklamalı – Uygulamalı – İçtihatlı Kooperatifler (Seçkin) kitabının yazarı · Evren Özmen, Serbest Muhasebeci Mali Müşavir, TÜRMOB 35675. Özmen Mali Müşavirlik, İstanbul. Kooperatifinizle ilgili soru ve danışmanlık talepleri için: info@ozmconsultancy.com · 0216 352 29 61

Son güncelleme: 22 Kasım 2026. Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumda kooperatifinizin anasözleşmesi ve genel kurul kararları birlikte değerlendirilmelidir.

Bu konuda kooperatifinize danışmanlık

Anasözleşme, genel kurul kararları ve kayıtlarınızı birlikte inceleyelim. Talebiniz doğrudan Evren Özmen'e iletilir.

Hukuk bürosu musunuz? Kooperatif davalarında dosyaya sunulacak uzman mütalaası hazırlıyoruz.

Dış denetime tabi kooperatif misiniz? Genel kurulunuzun seçeceği dış denetim için de yazabilirsiniz.