Kooperatifler Kanunu’nun 69. maddesine göre Ticaret Bakanlığının çalışma konusu, ortak sayısı ve ciroya göre belirlediği kooperatifler dış denetime tabidir. Yönetmelik dört ölçüt sayar: tarım satış, tarım kredi, esnaf ve sanatkârlar kredi ve kefalet ile pancar ekicileri kooperatifleri; yapı ruhsatı alınmış ve ortak sayısı 100 ve üzeri olan yapı, turizm geliştirme ve gayrimenkul işletme kooperatifleri; net satış hasılatı Bakanlık eşiğini (31.12.2025’ten itibaren 100 milyon TL) aşanlar; 2.000 ve üzeri ortaklı kooperatifler. Denetimi genel kurulun seçtiği bağımsız denetçi, SMMM, YMM veya yetkili birlik yapar.
Yapay zekâ ile özetle: ChatGPT · Perplexity · Claude · Google’da kooperatiflerkanunu.com’u tercih ettiğim kaynak yap
Özet tablo: kooperatiflerde dış denetim kuralları
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Dış denetim nedir? | Finansal tabloların denetimidir. Yönetim kurulu faaliyet raporundaki finansal bilgilerin denetlenen tablolarla tutarlı olup olmadığı da kapsama girer. | 1163 s. K. m. 69 |
| Kimler tabi? | Dört ölçütten birini sağlayan faal kooperatifler (aşağıda ayrıntılı). | Denetim Yönetmeliği m. 15 |
| Hasılat eşiği | Yönetmelikte 30 milyon TL, “Bakanlıkça daha yüksek tutar belirlenmemişse” kaydıyla; Bakanlık eşiği 31.12.2025 itibarıyla 100 milyon TL’ye çıkardı. | Yönetmelik m. 15; Ticaret Bakanlığı duyurusu |
| Hasılat nasıl ölçülür? | Vergi mevzuatına göre hazırlanan son iki dönemin bilanço ve gelir tablosu esas alınır; eşik art arda iki dönem aşılırsa izleyen dönemden itibaren tabi olunur. | Yönetmelik m. 15 |
| Ortak sayısı hangi tarihe göre? | Olağan genel kurulun yapıldığı takvim yılının ilk günündeki ortak sayısı esas alınır. | Yönetmelik m. 15 |
| Kim denetler? | KGK yetkili bağımsız denetçiler, 3568 sayılı Kanuna tabi meslek mensupları (SMMM ve YMM) veya Bakanlıkça yetkilendirilmiş birlik ve merkez birlikleri. | 1163 s. K. m. 69 |
| Meslek mensubuna ek şart | KGK yetkisi olmayanlar dış denetçi eğitimini tamamlar; sertifika beş yıl geçerlidir. | Yönetmelik m. 16–17 |
| Seçim | Genel kurul kararıyla bir dış denetçi seçilir; yedek seçilebilir. Aynı kooperatifte en fazla dört dönem görev yapılır, iki yıl geçmeden yeniden seçilemez. | Yönetmelik m. 27 |
| Tescil | Seçim ticaret siciline tescil ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’nde ilan edilir. | Yönetmelik m. 30 |
| Rapor sunulmazsa | Finansal tablolar, yönetim kurulu faaliyet raporu ve ibra hakkında alınan kararlar geçersizdir. | 1163 s. K. m. 65 ve 69 |
| TTK bağımsız denetimi | TTK’ya göre zorunlu veya isteğe bağlı bağımsız denetime tabi kooperatif ayrıca dış denetime tabi tutulmaz. | Yönetmelik m. 15 |
| Raporun KOOPBİS’e girişi | Dış denetçi raporu tesliminden itibaren beş gün içinde KOOPBİS’e yüklenir. | KOOPBİS Yönetmeliği m. 11 |
Kooperatifiniz dış denetime tabi mi? Dört ölçüt
Aşağıdaki şartlardan yalnızca birini sağlamak yeterlidir (Kooperatif ve Üst Kuruluşlarının Denetimine Dair Yönetmelik m. 15):
- Türüne göre: Tarım satış, tarım kredi, esnaf ve sanatkârlar kredi ve kefalet ile pancar ekicileri kooperatifleri, büyüklüklerine bakılmaksızın dış denetime tabidir.
- Yapı ruhsatı ve 100 ortak: Yapı ruhsatı alınmış ve ortak sayısı 100 veya daha fazla olan yapı, turizm geliştirme ve gayrimenkul işletme kooperatifleri. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği il müdürlüklerinin duyurularında da faal, ruhsat almış ve 100 veya daha fazla ortaklı yapı kooperatiflerinin dış denetime tabi olduğu açıkça belirtilir.
- Net satış hasılatı: Faaliyet konusuna bakılmaksızın Bakanlık eşiğini aşan kooperatifler. Eşik, 31.12.2025 itibarıyla 100 milyon TL’dir; özel hesap dönemi kullananlarda 31.12.2025’ten sonra biten ilk hesap dönemi itibarıyla uygulanır. Bağlı ortaklık ve iştiraklerin net satış hasılatı da hesaba katılır.
- 2.000 ortak: Faaliyet konusuna bakılmaksızın ortak sayısı 2.000 ve üzeri olan kooperatifler.
Hasılat ölçütünde tek yıl yetmez: eşik art arda iki dönem aşılırsa izleyen dönemden itibaren dış denetime girilir; art arda iki dönem eşiğin altında kalan kooperatif izleyen dönemden itibaren kapsamdan çıkar. Ortak sayısında ise olağan genel kurulun yapıldığı takvim yılının ilk günü esas alınır; yıl içindeki giriş ve çıkışlar o yılın tespitini değiştirmez. Amaç veya faaliyet konusu değişikliği türe ve ruhsata bağlı ölçütler bakımından izleyen dönemden itibaren dikkate alınır.
Denetim kurulu ile dış denetim: fark ne?
Dış denetim, denetim kurulunun (Kanundaki adıyla denetleme organının) yerini almaz. Yönetmelik, dış denetime tabi olanlar dahil bütün kooperatiflerde denetleme organının denetimini zorunlu tutar; yalnızca 4572 sayılı Kanuna tabi tarım satış kooperatifleri bu kuralın dışındadır.
| Denetim kurulu (m. 65) | Dış denetim (m. 69) | |
|---|---|---|
| Kimde zorunlu? | Bütün kooperatiflerde | Yalnızca ölçütlere giren kooperatiflerde |
| Kapsam | Kooperatifin bütün işlem ve hesapları | Finansal tablolar ve faaliyet raporundaki finansal bilgiler |
| Kim yapar? | Genel kurulun seçtiği denetçi veya denetçiler | Bağımsız denetçi, SMMM, YMM veya yetkili birlik |
| Görev süresi | En fazla dört yıl için seçilir | Seçildiği hesap dönemi için; aynı kooperatifte en fazla dört dönem |
| Eğitim | Belirlenen kooperatiflerde seçimden sonra en geç dokuz ay içinde kooperatifçilik eğitimi | KGK yetkisi yoksa dış denetçi eğitimi; sertifika beş yıl |
| Rapor sunulmazsa | Finansal tablo, faaliyet raporu ve ibra kararları geçersiz | Aynı sonuç (m. 69, m. 65’e yollama yapar) |
| Ceza sorumluluğu | Ek m. 2/1-(3)’teki hallerde hapis ve adli para cezası | Görevleri sebebiyle işledikleri suçlarda kamu görevlisi gibi cezalandırılır |
Dış denetimi kim yapabilir? SMMM, YMM ve bağımsız denetçi
Kanun dış denetimi üç gruba açar (m. 69): Kamu Gözetimi Kurumu’nca yetkilendirilmiş bağımsız denetçiler; 3568 sayılı Kanuna tabi serbest muhasebeci mali müşavirler ve yeminli mali müşavirler; ilgili Bakanlıkça dış denetimle yetkilendirilmiş, kooperatifin bağlı olduğu merkez birlikleri veya birlikler. Hangi seçeneğin kullanılacağına genel kurul karar verir.
Yönetmelik bu kişilere ek şartlar koyar (m. 16–17):
- Türk vatandaşı olmak, medeni hakları kullanma ehliyetine sahip bulunmak ve Yönetmelikte sayılan suçlardan mahkûm olmamak.
- Geçerli SMMM veya YMM ruhsatına ya da KGK yetkisine sahip olmak.
- KGK yetkisi olmayan meslek mensupları için Bakanlık, yetkilendirilen kamu kurumları, meslek odaları veya üniversitelerce verilen dış denetçi eğitimini tamamlamış olmak. Sertifika beş yıl geçerlidir; süre sonunda yenileme eğitimi gerekir.
- Denetlenecek kooperatifle iş ilişkisi ve ortaklık bağı bulunmamak.
- Son beş yılda Yönetmeliğe üçten fazla aykırılığı bulunmamak.
- Bu şartları denetlenecek dönemin başından raporun görüşüleceği genel kurula kadar taşımak.
Pratik sonuç: kooperatifin defterlerini tutan veya kooperatife ortak olan mali müşavir aynı kooperatifin dış denetçisi olamaz. Bağımsızlık, dış denetim raporunun geçerliliğini tartışmaya açan ilk konudur.
Dış denetçi nasıl seçilir? Adım adım
- Kapsamı dönem başında test edin: Son iki dönemin vergi beyannamesine esas bilanço ve gelir tablosunu, ruhsat durumunu ve genel kurul yılının 1 Ocak tarihindeki ortak sayısını kontrol edin.
- Gündeme madde koyun: Olağan genel kurul gündemine “dış denetçi seçimi” maddesini ekleyin; gündemde olmayan konular kural olarak görüşülemez (1163 s. K. m. 46).
- Genel kurulda seçin: Bir dış denetçi ve isterseniz bir yedek seçilir (Yönetmelik m. 27). İlk dış denetçi anasözleşmede gösterilebilir.
- Bağımsızlığı belgeleyin: Adaydan kooperatifle iş ilişkisi ve ortaklık bağı olmadığına dair yazılı beyan ve eğitim sertifikasını alın.
- Tescil ve ilan ettirin: Genel kurul kararı, denetim sözleşmesinin örneği ve denetçinin TTK m. 400’deki engellerin bulunmadığına dair yazılı açıklamasıyla ticaret siciline başvurun (m. 30).
- Raporu KOOPBİS’e yükleyin: Dış denetçi raporu tesliminden itibaren beş gün içinde KOOPBİS’e girilir (KOOPBİS Yönetmeliği m. 11).
- Ortakların incelemesine açın: Faaliyet raporu, bilanço, gelir-gider farkı hesabı ve denetçi raporları genel kuruldan en az 15 gün önce kooperatif merkezinde ve KOOPBİS’te hazır tutulur (1163 s. K. m. 24).
- Raporu genel kurula sunun: Rapor sunulmadan finansal tablolar ve ibra oylanırsa bu kararlar geçersiz olur.
Dış denetçi yalnızca haklı sebeple görevden alınabilir. Yönetmelik haklı sebebi, denetçinin kurallara uymaması, görevini ihmal etmesi veya kooperatifin işleyişini bozan davranışı olarak tarif eder (m. 28). Görev boşalır ve yedek yoksa yönetim kurulu bir ay içinde olağanüstü genel kurulu toplayarak yeni denetçi seçtirir (m. 29).
Dış denetim yaptırılmazsa ne olur?
Kanun bu noktada açıktır: denetçi raporu genel kurula sunulmayan kooperatiflerde finansal tablolar, yönetim kurulu yıllık faaliyet raporu ve ibra hakkında alınan kararlar geçersizdir (m. 65). Madde 69 bu hükmü dış denetime de uygular; Yönetmelik de dış denetime tabi olduğu halde denetim yaptırmayan kooperatif için aynı sonucu bağlar (m. 15).
Bunun pratik anlamı şudur: yönetim kurulu ibra edilmiş sayılmaz, bilanço onaylanmış olmaz ve bu kararlara dayanan işlemler tartışmalı hale gelir. Ortakların genel kurul kararlarına karşı iptal davası hakkı (m. 53) ayrıca saklıdır. Kooperatifin bir sonraki genel kurulu, eksik kalan denetim raporuyla birlikte planlanmalıdır.
Hangi finansal raporlama çerçevesi uygulanır?
Kamu Gözetimi Kurumu’nun 22 Şubat 2024 tarihli duyurusuna göre dış denetime tabi kooperatifler finansal tablolarını tabi oldukları mevzuatın öngördüğü çerçeveye göre hazırlar; enflasyon düzeltmesi de ilgili mevzuata göre yapılır. Bu kooperatifler isterse Küçük ve Mikro İşletmeler İçin Finansal Raporlama Standardı’nı (KÜMİ FRS) uygulayabilir. Dış denetimle yetkilendirilmiş birlik ve merkez birlikleri ise TTK’ya göre bağımsız denetime tabidir ve KÜMİ FRS’yi, tercih ederlerse TFRS veya BOBİ FRS’yi uygular.
KOOPBİS nedir, kooperatif neleri girmek zorunda?
KOOPBİS (Kooperatif Bilgi Sistemi), Ticaret Bakanlığının bütün kooperatif ve üst kuruluşları için kurduğu merkezi veri tabanıdır (1163 s. K. ek m. 5). Kanuna göre ticaret sicili kayıtlarının, finansal tabloların, yönetim kurulu ve denetçi raporlarının, genel kurul toplantı evrakının ve ortakların kimlik, iletişim, pay ve ödeme bilgilerinin KOOPBİS’e işlenmesinden yönetim kurulu sorumludur. Her yönetim kurulu üyesi KOOPBİS işlemi yapmaya yetkilidir; yönetim kurulunun ayrıca KOOPBİS yetkilisi ataması üyelerin hukuki ve cezai sorumluluğunu kaldırmaz (KOOPBİS Yönetmeliği m. 10).
| Ne girilir? | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Yeni ortağın kimlik, iletişim, pay ve ödeme bilgileri | Yönetim kurulunun kabul kararından itibaren en geç 15 gün | KOOPBİS Yön. m. 11 |
| Ortak bilgilerindeki değişiklikler | En geç 15 gün | KOOPBİS Yön. m. 11 |
| Faaliyet raporu, bilanço, gelir-gider farkı, denetçi raporları, gündem ve güncel mali durum | Yıllık genel kuruldan en az 15 gün önce; genel kurulların birleştirildiği yıllarda dönem sonundan itibaren altı ay içinde | KOOPBİS Yön. m. 11 |
| Dış denetçi raporu | Tesliminden itibaren beş gün | KOOPBİS Yön. m. 11 |
| Genel kurul tutanağı ve imzalı hazirun listesi | Genel kurul kaydının açılmasından sonra 15 iş günü | KOOPBİS Yön. m. 11 |
| Organ, hukuki durum ve kooperatif kartı değişiklikleri | Değişiklikten itibaren 15 gün içinde il müdürlüğüne bildirim | KOOPBİS Yön. m. 11 |
Hazirun açısından kritik kural: genel kurula katılma hakkı olan ortakları gösteren liste olarak yalnızca KOOPBİS’ten üretilen liste kullanılabilir; bu listede kayıtlı olmayan kişiler genel kurul toplantısına katılamaz (KOOPBİS Yönetmeliği m. 16). Eksik ortak kaydı, doğrudan genel kurulun geçerliliğini tehdit eder.
KOOPBİS geçiş süresi bitti: 26 Nisan 2026’dan sonra ne değişti?
Kanun, mevcut kayıtların KOOPBİS’e aktarılması için bir geçiş dönemi öngördü: sistemin kurulmasından itibaren bir yıl, Bakanlıkça altı aya kadar uzatma ve 7511 sayılı Kanunla eklenen birer yıllık iki uzatma (geçici m. 8). Bu süre 26 Nisan 2026’da sona erdi. Geçiş döneminde uygulanmayan yaptırımlar artık uygulanabilir:
- İdari para cezası: Ek 5. maddedeki ve KOOPBİS Yönetmeliğindeki yükümlülüklere aykırı davranan yönetim kurulu üyelerinin her birine, her yükümlülük için ayrı ayrı idari para cezası verilir; aynı denetimde bir kişiye verilecek toplam ceza için üst sınır vardır (ek m. 2/1-4). Tutarlar her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir.
- Ceza hükmü: Belgelerin genel kuruldan önce ortakların incelemesine açılmasına dair 24. maddenin birinci fıkrasına aykırılık, ek 2. maddenin birinci fıkrasının (1) numaralı bendindeki hapis ve adli para cezası kapsamındadır.
- Bakanlık tespiti: Bakanlığın 2026 başında yaptığı veri analizinde bazı kooperatiflerin KOOPBİS’e hiç ortak kaydı girmediği ya da yediden az ortak kaydettiği tespit edildi; bu kooperatiflerin yönetim kurulu üyeleri idari yaptırım riskiyle karşı karşıyadır.
26 Ekim 2026: anasözleşme intibak süresi de doldu
7339 sayılı Kanunla eklenen geçici 9. madde, kooperatiflerin anasözleşmelerini Kanuna intibak ettirmesini istedi; 7511 sayılı Kanun süreyi üç yıldan beş yıla çıkardı ve son tarih 26 Ekim 2026 oldu. Anasözleşmesini intibak ettirmeyen kooperatif ve üst kuruluşları dağılmış sayılır. Kanunen tasfiyeyle görevli kişiler dağılmadan itibaren iki ay içinde tasfiyeye başlamazsa ortaklar veya alacaklılar iki yıl içinde mahkemeden tasfiye memuru atanmasını isteyebilir. Kooperatifinizin hukuki durumunu ve intibak tescilini ticaret sicili ve MERSİS kayıtlarından teyit edin; tasfiye süreci için: Kooperatif tasfiyesi nasıl yapılır?
Uygulama notu — Özmen Mali Müşavirlik
KOOPBİS girişinde en sık takılan noktalar, Kemal Özmen’in 2023’te sitemizde derlediği gibi hâlâ teknik ayrıntılardır: yurt dışında yaşayan ortakların kaydında alınan hata, görünmeyen “Genel Kurul Ekle” ve “kaydet” düğmeleri, yanlış girilen yönetici ve denetçinin silinememesi, paylı ortaklıkların girişi ve toplu ortak yüklemesinin çalışmaması. Bu sorunlarda sistemin “hata bildir” bölümünü kullanın ve il müdürlüğüyle yazışmaları saklayın; süreye uyma çabasının belgelenmesi, yönetim kurulu üyelerini yaptırım tartışmasında korur. Dış denetim kapsamını ise genel kurul tarihine göre değil, dönem başında test edin: denetçi seçimi gecikirse rapor genel kurula yetişmez.
Süreyi ve işin kapsamını neler belirler?
- Ortak sayısı ve kayıt düzeni: KOOPBİS’te eksik veya hatalı ortak, pay ve ödeme kaydı ne kadar çoksa hazırlık o kadar uzar.
- Kooperatifin aşaması: Yapı ruhsatı alınmış, inşaatı süren veya ferdileşme aşamasındaki yapı kooperatiflerinde hesap ve belge hacmi büyüktür.
- Birleştirilmiş genel kurullar ve özel hesap dönemi: Birden fazla dönemin aynı anda denetlenmesi ve ayrı KOOPBİS süreleri iş yükünü artırır.
- Bağlı ortaklık ve iştirakler: Hasılat eşiğinin hesabına girer ve konsolide bakış gerektirir.
- Defter ve belge düzeni: Ortak cari hesapları, aidat tahakkukları ve genel kurul ödeme kararları arasındaki uyum denetimin seyrini belirler.
- Önceki dönem bulguları: İbra edilmemiş dönemler, hesap tetkik komisyonu raporları ve açık davalar ek inceleme gerektirir.
Gerçek sorulardan örnekler
Aşağıdaki durumlar okurlarımızın sitemize yazdığı sorulardan alınmıştır; kimlik ve yer bilgileri çıkarılmıştır.
Örnek 1: Denetçi raporu olumsuz, yönetim kurulu denetçiyi değiştirmek istiyor
Durum: Bir yapı kooperatifinde denetçi raporu, yönetim kurulunun hukuka aykırı davrandığı gerekçesiyle ibra edilmemesini önerdi. Yönetim kurulu, denetçinin görev süresi dolmadan olağan genel kurul gündemine denetçi seçimini ekledi. Okurumuz, genel kurulun raporun aksine ibra kararı verip veremeyeceğini ve bu uygulamanın geçerli olup olmadığını sordu.
Değerlendirme: Denetim kurulu üyeleri genel kurulca en fazla dört yıl için seçilir (m. 65). Süre dolmadan değiştirilmeleri için gündemde denetçilerin azli ve yerlerine yenilerinin seçilmesi maddesi açıkça yer almalıdır; gündemde olmayan konu kural olarak görüşülemez (m. 46). Yıllık hesapların ve ibranın görüşüldüğü toplantı, gündemine seçim eklense de olağan genel kuruldur. Dış denetçide ise Yönetmelik görevden almayı haklı sebebe bağlar ve haklı sebebi denetçinin kendi kusurlu davranışı olarak tarif eder; olumsuz görüş bu sebepler arasında sayılmaz (Yönetmelik m. 28). Genel kurul raporla bağlı değildir, ancak rapor genel kurula sunulmuş olmalıdır. Kooperatif işlerinin görülmesine katılmış olanlar yönetim kurulunun ibrasında oy kullanamaz (m. 50); toplantıda muhalefetini tutanağa geçirten ortak, toplantıyı izleyen günden itibaren bir ay içinde iptal davası açabilir (m. 53).
Örnek 2: Yönetimi yıl ortasında devraldık, önceki dönemin raporu ne olacak?
Durum: Okurumuzun kooperatifinde yeni yönetim, görevi Mayıs ayında devraldı. Önceki yönetim ibra edilmemiş, bir hesap tetkik komisyonu kurulmuş ve eski yöneticiler hakkında suç duyurusunda bulunulmuştu. Yaklaşan genel kurulda yılın ilk beş aylık dönemine ait denetim raporunun okunması gerekip gerekmediğini sordu.
Değerlendirme: Denetçi genel kurul namına kooperatifin bütün işlem ve hesaplarını tetkik eder (m. 65); yıllık hesaplar yönetim değişikliğinden bağımsız olarak bir bütündür. O yılın raporu genel kurula sunulmazsa finansal tablolar ve ibra kararları geçersiz olur. İbra oylaması dönemler veya üyeler bazında ayrı yapılabilir; işlere katılmış olanlar ibra oylamasına katılamaz (m. 50). Hesap tetkik komisyonu raporu, denetçi raporunun yerine geçmez.
Örnek 3: KOOPBİS’teki listede adım yok, genel kurula girebilir miyim?
Durum: Okurlarımızdan gelen sorularda en sık karşılaştığımız tablo, ödemelerini yapan bir ortağın KOOPBİS’te kaydının bulunmaması ya da pay bilgisinin hatalı görünmesidir.
Değerlendirme: Genel kurulda yalnızca KOOPBİS’ten üretilen hazirun listesi kullanılabilir ve listede kayıtlı olmayan kişi toplantıya katılamaz (KOOPBİS Yönetmeliği m. 16). Ortak, e-Devlet üzerinden KOOPBİS’e girerek kaydını genel kuruldan önce kontrol etmeli, hata varsa yönetim kuruluna yazılı başvurmalıdır. Yönetim kurulu yeni ortak ve bilgi değişikliklerini 15 gün içinde işlemekle yükümlüdür.
Ne olur eğer…?
Kooperatifimiz dış denetime tabi olduğu halde dış denetçi seçmezsek ne olur?
Dış denetim raporu genel kurula sunulmadığı için finansal tablolar, yönetim kurulu yıllık faaliyet raporu ve ibra hakkında alınan kararlar geçersiz olur (1163 s. K. m. 65 ve 69; Denetim Yönetmeliği m. 15). Yönetim kurulu ibra edilmiş sayılmaz. Bir sonraki genel kurul, dış denetçi seçimi ve raporuyla birlikte planlanmalıdır.
Dış denetim raporu genel kurul tarihine yetişmezse ne olur?
Rapor genel kuruldan en az 15 gün önce kooperatif merkezinde ve KOOPBİS’te ortakların incelemesine açık olmalıdır (m. 24). Rapor olmadan bilanço ve ibra oylanırsa bu kararlar geçersizdir. Toplantı tarihini raporun teslim tarihine göre belirleyin; rapor tesliminden itibaren beş gün içinde KOOPBİS’e yüklenir.
Net satış hasılatımız bir yıl eşiği aşarsa hemen dış denetime girer miyiz?
Hayır. Hasılat ölçütünde vergi mevzuatına göre hazırlanan son iki dönemin bilanço ve gelir tablosu esas alınır; eşik art arda iki dönem aşılırsa izleyen dönemden itibaren dış denetime girilir (Yönetmelik m. 15). Eşik 31.12.2025 itibarıyla 100 milyon TL’dir ve bağlı ortaklık ile iştiraklerin hasılatı da hesaba katılır.
Kooperatifin defterlerini tutan mali müşavir dış denetçi olabilir mi?
Olamaz. Dış denetçinin denetleyeceği kooperatifle iş ilişkisi ve ortaklık bağı bulunmaması şarttır (Yönetmelik m. 16). Kanun dış denetimi SMMM ve YMM’lere açar (m. 69), ancak denetçi kooperatiften bağımsız olmalı ve KGK yetkisi yoksa dış denetçi eğitimini tamamlamış bulunmalıdır.
KOOPBİS’e süresinde veri girilmezse cezayı kim öder?
Yönetim kurulu üyeleri öder. Ek 5. madde ve KOOPBİS Yönetmeliğindeki yükümlülüklere aykırılıkta her yönetim kurulu üyesine, her yükümlülük için ayrı ayrı idari para cezası verilir (ek m. 2/1-4). KOOPBİS yetkilisi atanmış olması üyelerin sorumluluğunu kaldırmaz; geçiş süresi 26 Nisan 2026’da sona ermiştir.
KOOPBİS’teki hazirun listesinde adım yoksa ne olur?
Genel kurula katılamazsınız; yalnızca KOOPBİS’ten üretilen liste geçerlidir ve listede kayıtlı olmayan kişiler toplantıya katılamaz (KOOPBİS Yönetmeliği m. 16). Kaydınızı e-Devlet üzerinden genel kuruldan önce kontrol edin ve eksikliği yönetim kuruluna yazılı bildirin; yönetim kurulu ortak bilgilerini 15 gün içinde işlemek zorundadır.
Kemal Özmen’in kitaplarında denetim
Denetim kurulunun görev ve sorumlulukları ile 1163 sayılı Kanunun denetime ilişkin maddeleri, Kemal Özmen’in Açıklamalı – Uygulamalı – İçtihatlı Kooperatifler kitabında madde madde ele alınır. Sitemizdeki ilgili yazılar: denetim kurulu raporu nasıl hazırlanır, dış denetçi rapor örneği ve KOOPBİS girişinde yaşanan sorunlar.
Dış denetim kapsamının tespiti, denetime hazırlık ve KOOPBİS kayıtlarının tamamlanması için Özmen Mali Müşavirlik’e yazabilirsiniz. Dava dosyalarında dış denetim ve denetçi raporu tartışmaları için hukuk bürolarına uzman mütalaası hazırlıyoruz. Bütün konular tek sayfada: Kooperatif rehberi.
Birincil kaynaklar
- 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu — güncel metin (mevzuat.gov.tr)
- Kooperatif ve Üst Kuruluşlarının Denetimine Dair Yönetmelik — Resmî Gazete, 1 Şubat 2022, sayı 31737
- Denetim ve KOOPBİS yönetmeliklerinde değişiklikler — Resmî Gazete, 2 Ağustos 2024, sayı 32620
- Denetim Yönetmeliğinde değişiklik — Resmî Gazete, 17 Ekim 2025, sayı 33050
- Kooperatif Bilgi Sistemi Yönetmeliği — Resmî Gazete, 14 Ocak 2022, sayı 31719
- KGK duyurusu: Kooperatiflerin denetimi ve tabi olacakları finansal raporlama çerçevesi (22.02.2024)
- Ticaret Bakanlığı duyurusu: Dış denetime tabi kooperatifler için net satış hasılatı kriterinin güncellenmesi (31.12.2025)
Yazarlar: Kemal Özmen, Serbest Muhasebeci Mali Müşavir, Açıklamalı – Uygulamalı – İçtihatlı Kooperatifler (Seçkin) kitabının yazarı · Evren Özmen, Serbest Muhasebeci Mali Müşavir, TÜRMOB 35675. Özmen Mali Müşavirlik, İstanbul. Dış denetim ve KOOPBİS uyumu için: info@ozmconsultancy.com · 0216 352 29 61
Son güncelleme: 21 Kasım 2026. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumda kooperatifinizin anasözleşmesi, finansal tabloları, KOOPBİS kayıtları ve genel kurul kararları birlikte değerlendirilmelidir.
Kemal Özmen kimdir?Kitapları
LinkedInozmconsultancy.com
Anasözleşme, genel kurul kararları ve kayıtlarınızı birlikte inceleyelim. Talebiniz doğrudan Evren Özmen'e iletilir.
Açıklamalı – Uygulamalı – İçtihatlı KooperatiflerKemal Özmen · Seçkin Yayıncılık · 5. baskı (2018) · 1.159 sayfa