Kooperatif Nasıl Tasfiye Edilir? Dağılma, Tasfiye Kurulu, Alacaklılara Çağrı ve Terkin

Kısa cevap

Kooperatif önce dağılır, sonra tasfiye edilir ve ticaret sicilinden silinir. Dağılma; anasözleşme, genel kurul kararı, iflas, birleşme, üç yıl olağan genel kurul yapılmaması gibi sebeplerle olur; yapı kooperatifi konutlar ortaklar adına tescil edilince amacına ulaşmış sayılır ve dağılır (1163 s. K. m. 81). Tasfiye kurulu alacaklıları birer hafta arayla üç ilanla çağırır; üçüncü ilandan itibaren üç ay geçmeden kalan varlık dağıtılamaz (TTK m. 541, 543).

Yapay zekâ ile özetle: ChatGPT · Perplexity · Claude · Google’da kooperatiflerkanunu.com’u tercih ettiğim kaynak yap

Özet tablo: kooperatifin dağılması ve tasfiyesi

Konu Kural Dayanak
Dağılma sebepleri Anasözleşme, genel kurul kararı, iflas, kanunda öngörülen hallerde mahkeme kararı, birleşme veya devralınma, üç yıl olağan genel kurul yapılmaması, amaca ulaşma imkânının kalmaması. 1163 s. K. m. 81
Yapı kooperatifi İşler tamamlanıp ferdi mülkiyete geçilir ve bağımsız bölümler ortaklar adına tescil edilirse amacına ulaşmış sayılır ve dağılır. 1163 s. K. m. 81
Amaç değişikliği Tescilden sonra usulüne uygun anasözleşme değişikliğiyle amaç değiştirilirse dağılma hükmü uygulanmaz. 1163 s. K. m. 81
Ferdileşme süresi Konut kooperatiflerinde yapı kullanma izninden sonra en geç bir yıl içinde ferdi işlemler sonuçlandırılır. 1163 s. K. m. 81
Dağılma kararı Genel kurulda fiilen kullanılan oyların 2/3’ü gerekir; anasözleşme daha ağır çoğunluk öngörebilir. 1163 s. K. m. 51
Tescil ve ilan İflas dışındaki dağılma, yetkili organlarca ticaret siciline tescil ve ilan ettirilir. 1163 s. K. m. 82
Tasfiye kurulu Genel kurul veya mahkeme seçer; seçilmezse tasfiyeyi yönetim kurulu yapar. Ücreti atayan merci belirler. 1163 s. K. m. 81
Tasfiyede genel kurul Anasözleşmede özel nisap yoksa toplantı nisabı aranmaz; kararlar oy çokluğuyla alınır. 1163 s. K. m. 81
Alacaklılara çağrı Bilinen alacaklılara taahhütlü mektup; diğerlerine Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi ve internet sitesinde birer hafta arayla üç ilan. TTK m. 541 (1163 s. K. m. 98 yollamasıyla)
Bekleme süresi Üçüncü çağrıdan itibaren üç ay geçmeden kalan varlık dağıtılamaz. TTK m. 543
Kalan varlık Borçlar ödenip pay bedelleri iade edildikten sonra, anasözleşme öngörüyorsa ortaklara eşit olarak; öngörmüyorsa Türkiye Milli Kooperatifler Birliği’ne bırakılır. 1163 s. K. m. 83
Dağılma sürecinde çıkan ortak Konutu veya işyeri geri alınamaz; sonradan doğan tasfiye masraflarına katılır. 1163 s. K. m. 81

Dağılma ile tasfiye: fark ne?

Dağılma Tasfiye
Nedir? Kooperatifin faaliyetine son veren olay veya karar Dağılan kooperatifin alacak ve borçlarının kapatılıp varlığının paylaştırılması
Kim yürütür? Genel kurul, mahkeme veya kanun Tasfiye kurulu; seçilmezse yönetim kurulu
Sicil işlemi Dağılmanın tescil ve ilanı (m. 82) Tasfiye sonunda sicilden terkin
Unvan “Tasfiye halinde” ibaresiyle devam eder Terkinle tüzel kişilik sona erer
Ortakların durumu Ortaklık ilişkisi tasfiye amacıyla sürer Tasfiye bakiyesi m. 83’e göre paylaştırılır

Kooperatif tasfiyesi adım adım

  1. Dağılma sebebini belgeleyin: Yapı kooperatifinde tüm bağımsız bölümlerin ortaklar adına tescil edildiğini veya genel kurulun dağılma kararını (fiilen kullanılan oyların 2/3’ü, m. 51) gösterin.
  2. Tasfiye kurulunu seçin: Genel kurul tasfiye kurulunu seçer (m. 42/2); seçmezse tasfiyeyi yönetim kurulu yürütür (m. 81).
  3. Dağılmayı tescil ve ilan ettirin: Karar ticaret siciline tescil ettirilip ilan edilir (m. 82); unvan “tasfiye halinde” ibaresiyle kullanılır.
  4. Tasfiye açılış bilançosunu çıkarın: Varlık ve borçlar tasfiye başlangıcı itibarıyla tespit edilir; ortak cari hesapları kapatılır.
  5. Alacaklıları çağırın: Bilinen alacaklılara taahhütlü mektup gönderilir, diğerleri birer hafta arayla üç ilanla çağrılır (TTK m. 541). Bildirimde bulunmayan bilinen alacaklının alacağı bankaya, uyuşmazlıklı borçların karşılığı notere depo edilir.
  6. Varlığı paraya çevirin ve borçları ödeyin: Satış, tahsilat ve ödemeler tasfiye kurulu kararlarıyla yapılır; tasfiye halindeki genel kurulda nisap aranmaz (m. 81).
  7. Üç ayı bekleyin: Üçüncü çağrı ilanından itibaren üç ay geçmeden kalan varlık dağıtılamaz (TTK m. 543).
  8. Kalanı paylaştırın: Önce borçlar, sonra ortak pay bedelleri; kalan varlık anasözleşme öngörüyorsa ortaklara eşit olarak dağıtılır (m. 83).
  9. Son genel kurul ve terkin: Tasfiye sonu hesapları genel kurulda görüşülür, tasfiye kurulu ibra edilir ve kooperatifin kaydı ticaret sicilinden sildirilir.

Yapı kooperatifi ne zaman dağılır?

21 Ekim 2021 tarihli 7339 sayılı Kanun’la değişen 81. maddeye göre yapı kooperatifi, anasözleşmede gösterilen işler tamamlanıp ferdi mülkiyete geçildiğinde ve konut veya işyerleri ortaklar adına tescil edildiğinde amacına ulaşmış sayılır ve dağılır. Tescilden sonra usulüne uygun anasözleşme değişikliğiyle amaç değiştirilirse (örneğin site işletme kooperatifine dönüşülürse) dağılma hükmü uygulanmaz. Konut kooperatiflerinde ferdi işlemler, yapı kullanma izninden sonra en geç bir yıl içinde sonuçlandırılmalıdır. Etaplı kooperatiflerde tapu devrinin 2026’daki yeni sınırı için: Kooperatifte tapu ne zaman verilir? Ferdileşme şartları ve etap kuralı (ek madde 6).

Tasfiye ne kadar sürer ve neye bağlıdır?

Kanuni süreler en kısa yolu çizer: üç çağrı ilanı en az iki haftaya yayılır ve üçüncü ilandan itibaren üç ay beklenir. Borçları ve uyuşmazlığı olmayan bir kooperatif bu nedenle birkaç ayda terkin aşamasına gelebilir. Uygulamada süreyi uzatan etkenler şunlardır:

  • Tescil edilmemiş bağımsız bölümler: Tapusu verilmemiş konut, işyeri veya ortak alan kaldıkça kooperatif amacına ulaşmış sayılmaz.
  • Arsa ve taşınmaz satışları: Fazla arsanın satışı, genel kurulun asgari satış fiyatını belirlemesini gerektirir (m. 42/6).
  • Süren davalar ve icra takipleri: Uyuşmazlıklı borçların karşılığı notere depo edilmeden dağıtım yapılamaz (TTK m. 541).
  • Ortak borç ve alacakları: Ödemeyen ortaklardan tahsilat ve çıkan ortaklara iade, tasfiye bilançosunu belirler.
  • Vergi ve sosyal güvenlik kayıtları: Vergi dairesi ve SGK ilişiklerinin kesilmesi tasfiyenin son adımlarını etkiler.
  • Genel kurulların düzenli yapılması: Tasfiye kurulu hesaplarını her yıl genel kurula sunmazsa süreç ve sorumluluk tartışmaları uzar.

Tasfiyede vergi ve muhasebe

Kurumlar vergisinden muaf olmayan kooperatiflerde tasfiye dönemi kazancı 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 17. maddesine göre tasfiye dönemleri itibarıyla belirlenir ve beyan edilir. Muafiyetten yararlanan yapı kooperatiflerinde (KVK m. 4/1-k) ortaklara dağıtımdan sonra elde kalan arsa, konut veya işyerinin satışı ortak dışı işlemdir; 1 Ocak 2018’den beri bu satışların kazancı kooperatife bağlı ayrı bir iktisadi işletmede vergilendirilir. Tasfiye bakiyesini hesaplarken bu vergi yükünün ayrılması gerekir. Konut tesliminde KDV, damga vergisi ve harçlar için: Kooperatifler vergiden muaf mı? Kooperatif vergileri rehberi.

Uygulama notu — Özmen Mali Müşavirlik

Tasfiyesi yıllarca süren kooperatiflerin çoğunda sorun kanunda değil kayıttadır: ortak cari hesapları kapatılmamış, tapu devri yapılmayan bağımsız bölümler unutulmuş, eski yönetimin belgeleri teslim edilmemiştir. Tasfiye kararından önce ortak bazında borç-alacak listesi, tescil durumu tablosu ve açık dava dökümü hazırlamak, tasfiye kurulunun ilk genel kurula somut bir takvimle gelmesini sağlar.

Gerçek sorulardan örnekler

Aşağıdaki durumlar okurlarımızın sitemize yazdığı sorulardan alınmıştır; kimlik ve yer bilgileri çıkarılmıştır.

Örnek 1: Amacına ulaştı, yönetim tasfiyeye gitmiyor; arsa parası “sermayeye eklensin” deniyor

Durum: Bütün konutları teslim edip ferdileşmeyi tamamlayan ve iskânı alınan bir konut yapı kooperatifinde yönetim tasfiyeye direniyordu. İhtiyaç fazlası arsalar satılmış, genel kurul satış bedelinin yasal kesintilerden sonra ortaklara dağıtılmasına karar vermişti. Yönetim ise bedelin sermayeye eklenmesi gerektiğini savunuyordu.

Değerlendirme: Bağımsız bölümler ortaklar adına tescil edildiğinde yapı kooperatifi amacına ulaşmış sayılır ve dağılır; amaç ancak usulüne uygun anasözleşme değişikliğiyle değiştirilebilir (m. 81). Doğru yol dağılmanın tescil ve ilanı, tasfiye kurulunun seçilmesi ve satış bedelinin m. 83’teki sırayla, yani borçlar ve pay bedellerinden sonra paylaştırılmasıdır. Yönetim genel kurulu toplamazsa ortakların en az onda biri toplantı isteyebilir (m. 44); kanuna aykırı genel kurul kararlarına bir ay içinde iptal davası açılabilir (m. 53).

Örnek 2: Yirmi yıldır tasfiye halinde; ortak alanlar yöneticilerin payına geçmiş

Durum: On bir ortaklı bir konut yapı kooperatifi yirmi yılı aşkın süredir tasfiye halindeydi. Okurumuz, yöneticilerin imar tadilatlarıyla ortak alanları ve site içi yolları kendi arsa paylarına kattığını, genel kurul çoğunluğunun usulsüz ortak kayıtlarıyla sağlandığını anlattı.

Değerlendirme: Tasfiye kurulu üyeleri, yönetim kurulu üyelerinin özen yükümlülüğü ve sorumluluğuna ilişkin 62. maddeye tabidir ve tasfiyeyi bir an önce bitirmekle yükümlüdür (m. 81). Hazirun cetvelindeki imzaların sahteliği iddiasında Yargıtay, cetvelin getirilerek incelenmesini aramıştır (Y. 11. HD, 15.11.1976, E. 1976/3938, K. 1976/4918). Ortak alanların devrine ilişkin kararlar için genel kurul tutanakları, tapu kayıtları ve imar dosyası birlikte incelenmelidir.

Örnek 3: Tasfiye halindeki kooperatifte borçtan kaçmak için muvazaalı satış

Durum: Yirmi iki ortaklı, kat irtifakı tapuları ve yapı kullanma izni alınmış, tasfiye halindeki bir konut kooperatifinde bir ortak, kooperatife olan borcundan kurtulmak için konutunu bir yakınına muvazaalı olarak sattı.

Değerlendirme: Dağılma sürecinde çıkan veya konutunu elden çıkaran eski ortak, sonradan doğan tasfiye masraflarına katılmakla yükümlüdür (m. 81). Borç kesinleşmişse alacaklı sıfatıyla kooperatif, alacaklılardan mal kaçırma amacıyla yapılan devirlere karşı tasarrufun iptali davası açabilir (İcra ve İflas Kanunu m. 277 vd.). Tasfiye kurulunun bu alacağı takip etmemesi, kurul üyelerinin sorumluluğunu gündeme getirir.

Ne olur eğer…?

Kooperatif üç yıl genel kurul yapmazsa ne olur?

Üç yıl olağan genel kurulunu yapmayan kooperatif dağılır (1163 s. K. m. 81). Dağılmanın tescil ve ilanından sonra tasfiye kurulu seçilir; seçilmezse tasfiyeyi yönetim kurulu yürütür. Ortakların en az onda biri genel kurulu toplantıya çağırabilir; yönetim kurulu on gün içinde çağırmazsa Bakanlık veya mahkeme yoluna gidilir (m. 44).

Tapumu aldıktan sonra kooperatif hâlâ tasfiye edilmezse ne olur?

Bağımsız bölümler ortaklar adına tescil edilince yapı kooperatifi amacına ulaşmış sayılır ve dağılır; amaç değişikliği yapılmadıkça dağılma ve tasfiye yoluna gidilmelidir (m. 81). Bu aşamada ortaklardan ancak tasfiye masrafları ve genel kurulun kararlaştırdığı giderler istenebilir.

Tasfiyeden kalan para ortaklara nasıl paylaştırılır?

Önce bütün borçlar ödenir ve ortak pay bedelleri geri verilir. Kalan varlık, anasözleşmede öngörülmüşse dağılma anında kayıtlı ortaklar veya halefleri arasında eşit olarak paylaştırılır; öngörülmemişse Türkiye Milli Kooperatifler Birliği’ne bırakılır (m. 83). Dağıtım, alacaklılara üçüncü çağrıdan itibaren üç ay geçmeden yapılamaz (TTK m. 543).

Tasfiye kurulu seçilmezse ne olur?

Mahkemece veya genel kurulca tasfiye memurları seçilmezse tasfiye işlerini yönetim kurulu yapar (m. 81). Tasfiye kurulu üyelerine ücreti atamayı yapan merci belirler; üyeler tasfiyeyi bir an önce bitirmekle yükümlüdür.

Tasfiye sırasında kooperatiften çıkarsam konutumu geri alırlar mı?

Hayır. Amacına ulaşarak dağılma sürecine giren kooperatiften çıkan veya çıkarılan ortağın konutu veya işyeri bu sebeple geri alınamaz; ancak eski ortak sonradan doğan tasfiye masraflarına katılır (m. 81).

Kemal Özmen’in kitaplarında dağılma ve tasfiye

Dağılma, tasfiye ve yapı kooperatiflerinin işletme kooperatifine ya da anonim şirkete dönüşümü; Kemal Özmen’in Açıklamalı – Uygulamalı – İçtihatlı Kooperatifler kitabında ve İnşaatı Gerçekleştirdikten Sonra (İşletmeye – İskâna Açılan) Yapı Kooperatifleri çalışmasında ele alınır. İnşaatı biten kooperatifin hangi statüyle yönetileceği için: İnşaatı tamamlayan yapı kooperatifleri hangi hukuki statüyle yönetilmeli?

Birincil kaynaklar

Yazarlar: Kemal Özmen, Serbest Muhasebeci Mali Müşavir, Açıklamalı – Uygulamalı – İçtihatlı Kooperatifler (Seçkin) kitabının yazarı · Evren Özmen, Serbest Muhasebeci Mali Müşavir, TÜRMOB 35675. Özmen Mali Müşavirlik, İstanbul. Dağılma kararı, tasfiye bilançosu, tasfiye kurulu ve terkin işlemleri için: info@ozmconsultancy.com

Son güncelleme: 21 Kasım 2026. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumda kooperatifinizin anasözleşmesi, tescil durumu, bilançosu ve genel kurul kararları birlikte değerlendirilmelidir.

Yazarlar
Kemal ÖzmenSerbest Muhasebeci Mali Müşavir · Kooperatif ve OSB danışmanıAçıklamalı – Uygulamalı – İçtihatlı Kooperatifler (Seçkin) dahil 25'i aşkın kitabın yazarı; uzun yıllar bilirkişilik yaptı.
Kemal Özmen kimdir?Kitapları
Evren ÖzmenSerbest Muhasebeci Mali Müşavir (SMMM) · TÜRMOB 35675Kooperatif genel kurulları, dış denetim ve yapı kooperatiflerinin muhasebesi üzerine yazıyor.
LinkedInozmconsultancy.com
Bu konuda kooperatifinize danışmanlık

Anasözleşme, genel kurul kararları ve kayıtlarınızı birlikte inceleyelim. Talebiniz doğrudan Evren Özmen'e iletilir.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir