Kooperatifte Tapu Ne Zaman Verilir? Ferdileşme Şartları ve Etap Kuralı (Ek Madde 6)

Kısa cevap: Yapı kooperatifinde tapu, inşaat bitip yapı kullanma izni (iskân) alındıktan sonra ferdileşme ile ortakların adına tescil edilerek verilir. Kanun, iskândan sonra en geç bir yıl içinde ferdileşmenin tamamlanmasını ister (1163 s. K. m. 81). 22 Mayıs 2026’dan beri etaplar halinde yeniden inşaata başlayan kooperatifler, planladıkları tüm inşaatlar bitmeden tahsis edilmiş konut ve işyerlerinin tapusunu da devredemiyor (ek madde 6).

Yapay zekâ ile özetle: ChatGPT · Perplexity · Claude · Google’da kooperatiflerkanunu.com’u tercih ettiğim kaynak yap

Özet tablo: kooperatifte tapu devrinin kuralları

Konu Kural Dayanak
Ferdileşmenin zamanı Konut kooperatiflerinde yapı kullanma izninden sonra en geç bir yıl içinde ortakların Kat Mülkiyeti Kanunu’na göre ferdi münasebet işleri sonuçlandırılır. 1163 s. K. m. 81
Etaplı yapı kooperatifi İnşaatı tamamlayıp etaplar halinde yeniden inşaata başlayan kooperatif, tüm inşaatlar bitmeden tahsis ettiği bağımsız bölümlerin tapusunu devredemez. 1163 s. K. ek m. 6 (7579 s. K., RG 22.05.2026 / 33261)
Tapu müdürlüğü uygulaması Anasözleşmesini Bakanlık onayıyla etaplı inşaata göre değiştiren kooperatifte tüm etaplar tamamlanmalı ve kat mülkiyetine geçilmelidir; tereddütte il müdürlüğünün görüşü alınır. TKGM 07.07.2026 tarihli Makam Oluru (2022/5 sayılı Genelge’ye eklenen hüküm)
Ferdileşme yetkisi Kat mülkiyetli ve kat irtifaklı konut ve işyerlerinin ferdileşmesi için yetki belgesinde ayrıca özel yetki aranmaz. TKGM 2022/5 sayılı Genelge
Amacın gerçekleşmesi Konut ve işyerleri ortaklar adına tescil edilince kooperatif amacına ulaşmış sayılır ve dağılır; tescilden sonra usulüne uygun anasözleşme değişikliğiyle amaç değiştirilirse dağılmaz. 1163 s. K. m. 81 (7339 s. K. ile değişik)
Dağılma sürecinde çıkan ortak Konutu veya işyeri geri alınamaz; ancak sonradan doğan tasfiye masraflarına katılır. 1163 s. K. m. 81 (5983 s. K. ile eklenen)
Taşınmaz alım ve satımı Usul, nitelik, yer, azami alım ve asgari satış fiyatı genel kurulca belirlenir; alım tapu devri veya tapuya şerhli satış vaadiyle yapılır. 1163 s. K. m. 42/6 ve m. 59

Ek madde 6 ne diyor?

7579 sayılı Tapu Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 6. maddesiyle 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu’na şu hüküm eklendi:

“İnşaatı tamamlayarak etaplar halinde yeniden inşaata başlayan yapı kooperatifleri, yaptıkları ve yapmayı planladıkları tüm inşaatlar tamamlanmadan iş yeri ve konutları ortaklarına tahsis etmiş olsalar dahi tahsis edilen gayrimenkullerin tapusunun devrini yapamaz.”

Kanun 22 Mayıs 2026 tarihli ve 33261 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı. Ek madde 6 için ayrı bir yürürlük tarihi öngörülmediğinden hüküm yayım tarihinde yürürlüğe girdi. Kanun teklifinin gerekçesinde amaç, yapı kooperatiflerinin son konut tamamlanmadan ve kesin maliyet hesaplanmadan ortaklara tapu devri yapmasının önüne geçmek ve mağduriyetleri önlemek olarak açıklandı. Gerekçede, ortaklık devri ile tapu devrinin birbirinden bağımsız yapılabildiği, tapusunu alan ortağın ortaklıktan bağımsız olarak taşınmazını satabildiği sorununa da dikkat çekildi.

Etaplı kooperatif ile tek etaplı kooperatif: tapu devrinde fark ne?

Etaplı yapı kooperatifi Tek etaplı (inşaatı bitmiş) kooperatif
Hangi kooperatif? Anasözleşmesini Bakanlık onayıyla değiştirerek inşaatı etaplar halinde sürdüren veya ilk inşaatını bitirip yeni etaba başlayan kooperatif Tek projeyi tamamlamış, yeni etap veya ilave inşaat planı olmayan kooperatif
Tapu ne zaman verilir? Planlanan tüm etaplar tamamlanıp kat mülkiyetine geçildikten sonra Yapı kullanma izni alındıktan sonra; ferdileşme en geç bir yıl içinde tamamlanmalı
Erken teslim edilen bölümler Ortağa teslim edilmiş olsa bile tapu devri yapılamaz Genel kurul ve kur’a kararlarına göre devredilir
Tapu müdürlüğü neye bakar? Anasözleşmedeki etap değişikliğine ve Bakanlık onayına; belirsizse il müdürlüğünün görüşüne Yetki belgesi, anasözleşme ve kat mülkiyeti/kat irtifakı kayıtları

Uygulamada sorun, hükmün kapsamının bazı tapu müdürlüklerince geniş yorumlanmasından çıktı. Isparta Ticaret ve Sanayi Odası Temmuz 2026’da, tek ada ve tek parsel üzerinde inşaatını tamamlamış, yeni etabı olmayan kooperatiflerde bile tapu devirlerinin durdurulduğunu; ortakların konut kredisi ve ipotek kullanamadığını açıkladı. Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü’nün 7 Temmuz 2026 tarihli oluru ise ölçütü anasözleşmeye bağladı: kısıt, anasözleşmesini etaplı inşaata göre Bakanlık onayıyla değiştiren kooperatifler için geçerli.

Kat irtifakı ile kat mülkiyeti: ferdileşmede hangisi gerekir?

Kat irtifakı, bina henüz bitmeden arsa payına bağlı olarak kurulan haktır. Kat mülkiyeti ise yapı kullanma izni alındıktan sonra bağımsız bölümler üzerinde kurulur. TKGM’nin 2022/5 sayılı Genelgesi, yapı kooperatiflerinin hem kat mülkiyetli hem de kat irtifaklı konut ve işyerlerinin ortaklara devrini (ferdileşmeyi) mümkün sayar. Etaplı kooperatiflerde ise 7 Temmuz 2026 tarihli olurla ek bir şart geldi: ferdileşme için kat mülkiyetine geçilmiş olması gerekiyor. Kanun da konut kooperatiflerinde ferdi münasebet işlerinin yapı kullanma izninden sonra en geç bir yıl içinde Kat Mülkiyeti Kanunu’na göre sonuçlandırılmasını ister.

Ferdileşme adım adım

  1. İnşaatın tamamlanması ve yapı kullanma izni: İskân başvurusu için SGK’dan ilişiksizlik belgesi dahil eksik belgeler tamamlanır.
  2. Kesin maliyet ve hesap kesimi: Her ortağın ödediği tutar, şerefiye farkları ve kalan borçları kesinleştirilir. Ek madde 6’nın gerekçesi de bu noktaya dayanır: kesin maliyet belli olmadan tapu verilmemeli.
  3. Kat mülkiyetine geçiş: Kat irtifakı kat mülkiyetine çevrilir; yönetim planı ve proje bu aşamada hazırlanır.
  4. Genel kurul ve kur’a kararları: Bağımsız bölümlerin ortaklara tahsisi anasözleşmeye ve genel kurulun onayladığı kur’a esaslarına göre yapılır.
  5. Tapu müdürlüğünde devir: Kooperatifi yönetim kurulu temsil eder; ferdileşme için yetki belgesinde ayrıca özel yetki aranmaz. Tapu müdürlüğü anasözleşmeye bakması gereken durumlarda onaylı örneğini ister.
  6. Son tescilden sonra: Kooperatif amacına ulaşmış sayılır ve dağılır. Site yönetimini sürdürmek isteyen ortaklar, son tescilden sonra anasözleşmeyi usulüne uygun değiştirerek kooperatifi örneğin site işletme kooperatifine dönüştürebilir.

Uygulama notu — Özmen Mali Müşavirlik

Ek madde 6 sonrasında tapu müdürlüğüne gitmeden önce üç belgeyi hazırlayın: anasözleşmenin güncel onaylı örneği ve etap değişikliği yapılmadığını gösteren ticaret sicili kayıtları; yapı kullanma izni ile kat mülkiyetine geçişi gösteren tapu kayıtları; ferdileşmeyi ve kur’ayı onaylayan genel kurul kararı. Etap değişikliği yapılmış kooperatiflerde ise ortaklara tapu takvimini genel kurulda yazılı olarak açıklamak, ilerideki itirazları büyük ölçüde azaltır.

Ferdileşmenin maliyetini ve süresini neler belirler?

  • Kesin maliyet ve şerefiye farkları: Proje maliyetinin kesinleşmesiyle doğan ek ödemeler ve şerefiye farkları ortaklar arasında eşitlenir.
  • Ortak borçları: Geciken aidatlar ve gecikme zamları kapanmadan hesap kesimi tamamlanamaz.
  • İskân için gereken belgeler: SGK ilişiksizlik belgesi ve belediye süreçleri takvimi uzatabilir.
  • Kat mülkiyeti işlemleri: Proje ve yönetim planı hazırlığı ile tapu harç ve masrafları.
  • Etap sayısı: Etaplı kooperatiflerde tapu, son etaba kadar bekler; bu süre boyunca ortaklar taşınmazı teminat göstererek kredi kullanamaz.

Gerçek sorulardan örnekler

Aşağıdaki durumlar, sitemize okurlarımızın yazdığı sorulardan alınmıştır; kimlik bilgileri çıkarılmıştır.

Örnek 1: Kat mülkiyetine geçildi, kooperatifte dört daire kaldı

Durum: 136 ortaklı, 140 daireli bir konut yapı kooperatifi imar barışı ile kat mülkiyeti tapularını almış; dört daire kooperatif adına kalmış. Yönetim bu dairelerle ne yapacağını soruyor.

Değerlendirme: Kooperatif adına kayıtlı taşınmazın satılması genel kurulun devredemeyeceği bir yetkidir: satış usulü ve asgari satış fiyatı genel kurulda belirlenir (m. 42/6). Tapu müdürlüğü de satış için yetki belgesinde bu kararın bulunmasını ister. Satış geliri, kooperatifin borçları ödendikten sonra tasfiye sürecinde ortaklara dağıtılır. Satışın vergi sonuçları ayrıca değerlendirilmelidir.

Örnek 2: Kooperatifin başka yerdeki arazisi ortaklara hisseli verilebilir mi?

Durum: Tasfiyeye hazırlanan bir kooperatifin, sitenin dışında ayrıca bir arazisi var. Ortaklar arazinin hepsine hisseli tapu verilmesini istiyor.

Değerlendirme: TKGM 2022/5 sayılı Genelge’ye göre konut yapı kooperatifi, anasözleşmede hüküm bulunması veya konut yapımının imkânsızlaşması halinde genel kurul kararıyla taşınmazlarını ortaklara hisseli olarak tahsis edebilir; ancak mevzuattaki hisselendirme kısıtları gözetilir. Arazi tarım arazisiyse 5403 sayılı Kanun’un ifraz ve hisselendirme sınırları ile 7584 sayılı Kanun’la 2026’da getirilen kooperatif kısıtları ayrıca incelenmelidir.

Örnek 3: Tapusunu almış ortak, tasfiye halindeki kooperatife aidat ödemek istemiyor

Durum: Müstakil tapulu konutunu yıllar önce almış bir ortak, site yönetimine geçememiş ve tasfiye halindeki kooperatifin aidat talebine itiraz ediyor.

Değerlendirme: Amacına ulaşarak dağılma sürecine giren kooperatiften çıkan ortağın konutu geri alınamaz; ancak bu eski ortaklar sonradan doğan tasfiye masraflarına katılır (m. 81). Ortak alanların giderleri için kalıcı çözüm, kat mülkiyeti rejimine uygun yönetim planı ya da usulüne uygun tür değişikliğidir.

Ne olur eğer…?

Kooperatifimiz etaplı değil ama tapu müdürlüğü ek madde 6 gerekçesiyle devri reddederse ne olur?

TKGM’nin 7 Temmuz 2026 tarihli oluruna göre ölçüt, anasözleşmenin Bakanlık onayıyla etaplı inşaata göre değiştirilmiş olmasıdır. Anasözleşmenin güncel onaylı örneğini ve sicil kayıtlarını sunun; kooperatifin etaplı olup olmadığı anlaşılamıyorsa tapu müdürlüğü ilgili il müdürlüğünün görüşünü alarak işlemi sonuçlandırır.

Etaplı kooperatifte ilk etaptaki dairemi teslim aldım; tapumu ne zaman alırım?

Ek madde 6’ya göre kooperatifin yaptığı ve yapmayı planladığı tüm inşaatlar bitmeden, size teslim edilmiş olsa bile dairenizin tapusu devredilemez. TKGM uygulamasında ayrıca kat mülkiyetine geçilmiş olması aranır. Tapu tarihi fiilen son etabın bitimine bağlıdır.

Tapumu aldıktan sonra ortaklıktan çıkarsam konutum geri alınabilir mi?

Hayır. Amacına ulaşarak dağılma sürecine girmiş kooperatiften çıkan veya çıkarılan ortağın konutu ya da işyeri bu nedenle geri alınamaz. Ancak eski ortak, sonradan oluşabilecek tasfiye masraflarına katılmak zorundadır (1163 s. K. m. 81).

Ferdileşme tamamlanınca kooperatif ne olur?

Konut ve işyerleri ortaklar adına tescil edilince yapı kooperatifi amacına ulaşmış sayılır ve dağılarak tasfiyeye girer. Son tescilden sonra anasözleşme usulüne uygun değiştirilip amaç değiştirilirse, örneğin site işletme kooperatifine dönüşülürse, dağılma hükmü uygulanmaz.

Kooperatif üç yıl genel kurul yapmazsa ne olur?

1163 sayılı Kanun’un 81. maddesine göre üç yıl olağan genel kurulunu yapmayan kooperatif dağılır. Bu durum ferdileşmeyi ve tapu devirlerini de doğrudan etkiler; çünkü taşınmaz satışı ve kur’a gibi kararlar genel kurulda alınır.

Kooperatif tasfiye edilmeden ortaklara tapu verilirse ne olur?

Ticaret Bakanlığı’nın yayımladığı değerlendirmeye göre tasfiye edilmeden tapu verilen kooperatiflerde ortaklar konutlarını kooperatiften habersiz satabiliyor; tapuyu satın alan kişi ortak sıfatı kazanmadığı için ortak alan giderlerine katılım ve tamamlanmamış işlerin finansmanı uyuşmazlığa dönüşebiliyor.

İlgili 2026 değişikliği: kooperatiflerin tarım arazisi edinmesi

20 Haziran 2026 tarihli ve 33286 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 7584 sayılı Kanun’un 23. maddesiyle 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu’nun 8. maddesine bir fıkra eklendi. Buna göre 1163 sayılı Kanun’a tabi kooperatifler tarım arazilerinde ve imar planlarında tarımsal niteliği korunacak alan olarak ayrılan yerlerde mülkiyet ve sınırlı ayni hak edinemiyor; tarımsal amaçlı faaliyet gösteren kooperatiflerin edinimi Tarım ve Orman Bakanlığı’nın iznine bağlı. Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü de 24 Ağustos 2026 tarihli olurla 2022/5 sayılı Genelge’ye bu kısıtın uygulanmasına ilişkin bir hüküm ekledi. Arsa arayışındaki yapı kooperatiflerinin taşınmazın niteliğini alım kararından önce kontrol etmesi gerekiyor. Ayrıntılar: Kooperatif tarla alabilir mi? Tarım arazisi yasağı ve hobi bahçesi hisseleri.

Kemal Özmen’in kitaplarında ferdileşme

Ferdileşme, şerefiye ve dağıtım süreci, Kemal Özmen’in Açıklamalı – Uygulamalı – İçtihatlı Kooperatifler kitabının birinci kısmında; işletme kooperatifine ve anonim şirkete dönüşüm ile toplu yapı yönetim planı ikinci kısmında ele alınır. Kitabın 2018 tarihli 5. baskısı ek madde 6’dan önce basıldığı için bu yazı güncel değişiklikleri tamamlar.

Birincil kaynaklar

Yazarlar: Kemal Özmen, Serbest Muhasebeci Mali Müşavir, Açıklamalı – Uygulamalı – İçtihatlı Kooperatifler (Seçkin) kitabının yazarı · Evren Özmen, Serbest Muhasebeci Mali Müşavir, TÜRMOB 35675. Özmen Mali Müşavirlik, İstanbul. Ferdileşme, kur’a, şerefiye ve tür değişikliği için: [email protected]

Son güncelleme: 21 Kasım 2026. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut işlem öncesinde kooperatifinizin anasözleşmesi ve tapu kayıtları birlikte değerlendirilmelidir.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir