Yapay zekâ ile özetle: ChatGPT · Perplexity · Claude · Google’da kooperatiflerkanunu.com’u tercih ettiğim kaynak yap
Yapı kooperatiflerinde genel kurul ancak ortakların en az dörtte biri bizzat veya vekâleten hazırsa toplanır; diğer kooperatiflerde toplantı nisabını anasözleşme belirler. Kararlar oyların yarıdan bir fazlasıyla alınır; dağılma, birleşme ve anasözleşme değişikliği için kullanılan oyların üçte ikisi gerekir. Her ortağın tek oyu vardır ve bir ortak kural olarak yalnızca bir ortağı temsil edebilir.
Bu yazı, Kemal Özmen’in Kooperatiflerde Genel Kurul İşlemleri kitabının ilgili bölümünden alınmış ve güncel mevzuata göre güncellenmiştir. Serinin tamamı: Kooperatif genel kurulu rehberi.
Nisap ve oy: temel kurallar
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Toplantı nisabı (yapı kooperatifi) | Ortakların en az 1/4’ü bizzat veya temsilen hazır olmalı | 1163 s. K. md. 45 |
| Toplantı nisabı (diğer kooperatifler) | Anasözleşmede yazılı oran; bazı anasözleşmeler ikinci toplantıda nisap aramaz | md. 45, anasözleşme |
| Olağan kararlar | Oyların yarıdan bir fazlası | md. 51 |
| Dağılma, birleşme, anasözleşme değişikliği | Fiilen kullanılan oyların 2/3’ü; anasözleşme daha ağır oran koyabilir | md. 51 |
| Ek ödeme veya şahsi sorumluluğun ağırlaştırılması | Bütün ortakların 3/4’ünün rızası; katılmayan ortak ilandan itibaren 3 ay içinde çıkabilir | md. 52 |
| Oy hakkı | Her ortağa bir oy; konut veya işyeri sayısı fark etmez | md. 48 |
| Vekâlet | Yazılı izinle yalnızca bir ortak temsil edilir; eş ve birinci derece akraba ortak olmasa da vekil olabilir | md. 49 |
| Ortak sayısı 1.000’i aşan kooperatif | Anasözleşmeyle bir ortak en çok 9 ortağı temsil edebilir; mektupla oy veya temsilciler kurulu mümkün | md. 49, 54 |
| Ortak sayısı 500’ü aşan kooperatifte seçim | Yönetim ve denetim kurulu seçimi gizli oy, açık tasnifle; seçimde en fazla bir ortak temsil edilir | md. 48 (5983 s. K., 2010) |
| Oydan yoksunluk | Kooperatif işlerine katılanlar yönetim kurulunun ibrasında oy kullanamaz | md. 50 |
Toplantı nisabı ile karar nisabı arasındaki fark
Toplantı nisabı, genel kurulun açılabilmesi için salonda bulunması gereken ortak sayısıdır; ortaklar listesindeki bizzat ve vekâleten atılan imzalarla belirlenir. Karar nisabı ise her gündem maddesinin kabulü için gereken oy sayısıdır. Yapı kooperatiflerinde toplantı nisabı Kanunla dörtte bir olarak sabitlenmiştir ve anasözleşme bunu düşüremez. Toplantı boyunca salondan ayrılanlar olursa, nisabın bütün gündem maddelerinde korunduğuna dikkat edilmelidir.
Karar için oyların yarıdan bir fazlası gerekir. Oyların eşit çıkması öneriyi reddedilmiş sayar. Yargıtay, çekimser oyların lehte sayılmadığını açıkça belirtmiştir: 69 ortağın katıldığı bir toplantıda 24 lehte, 8 aleyhte ve 37 çekimser oy çıkan bir öneride çoğunluk sağlanmamış, karar alınmamış sayılmıştır (Y. 11. HD, 29.11.1982, E. 1982/5096, K. 1982/4990).
Ek ödeme kararı mı, olağan karar mı?
Ortakların şahsi sorumluluğunu ağırlaştıran veya ek ödeme yükümlülüğü getiren kararlar için bütün ortakların dörtte üçünün rızası gerekir (md. 52). Kemal Özmen’in kitabında yapı kooperatiflerinde “ek ödeme” ifadesinin çoğu zaman yanlış kullanıldığı anlatılır: inşaatın tamamlanması için bütçe açığını kapatmaya yönelik aidat ve taksit kararları, Kanunun 42. maddesi ve anasözleşmeye göre olağan çoğunlukla alınır. Yargıtay da ısıtma sistemini akaryakıttan kömürlü kalorifere çeviren kararı ek ödeme saymamış, yarıdan bir fazla çoğunluğu yeterli görmüştür (Y. 11. HD, 17.09.1981, E. 2388, K. 3785).
Kim kimi temsil edebilir?
Anasözleşmede hüküm bulunması şartıyla bir ortak, yazılı izin vererek oyunu yalnızca başka bir ortağa kullandırabilir; bir ortak genel kurulda birden fazla ortağı temsil edemez (md. 49). Eş ve birinci derece akrabalar ortak olmasalar da vekil olabilir. Ortak sayısı 1.000’i aşan kooperatiflerde anasözleşmeyle bir ortağın en çok 9 ortağı temsil etmesine izin verilebilir. Ancak ortak sayısı 500’ü aşan kooperatiflerde yönetim ve denetim kurulu seçimlerinde her ortak en fazla bir ortağı temsil edebilir ve seçim gizli oy, açık tasnifle yapılır (md. 48).
Kitapta vekâletle ilgili şu uygulama kuralları sıralanır:
- Sözlü vekâlet olmaz; vekâlet yazılı olmalıdır ama noter onayı gerekmez.
- Vekâletin aslı verilmelidir; fotokopi veya faksla gelen vekâlete itibar edilmez.
- Avukata verilen genel veya özel vekâletname, avukat ortak veya birinci derece akraba değilse genel kurulda temsil yetkisi vermez.
- Bir konut veya işyerine birden fazla kişi ortaksa yalnızca aralarından seçtikleri temsilci oy kullanır; mirasçılar için de aynı kural geçerlidir.
- Yönetim kurulu üyeleri ve kooperatifi temsile yetkili kişiler, kendi ibralarının oylandığı maddede oy kullanamaz; bu durum tutanağa yazılmalıdır.
- Gerekirse asıl ve vekil için farklı renkte oy kartları hazırlanır; vekâlet sayısı ortaklar listesindeki vekil imzalarının sayısıyla tutmalıdır.
Vaka analizi: avukatı salona alınmayan ortak
Kemal Özmen’in bilirkişi olarak rapor verdiği bir iptal davasında, İstanbul’daki bir konut yapı kooperatifinin 2006 tarihli olağan genel kurulu iki gerekçeyle dava edildi. Birincisi, ortağın avukatının toplantıya alınmamasıydı. İkincisi, yönetim kurulu üyelerinin kendi ibralarında oy kullanmasıydı.
İlk bakışta ikisi de güçlü iddialardı. Ancak rapora göre Kanunun 49. maddesi ve anasözleşme, genel kurulda temsil yetkisini yalnızca ortağa, eşe ve birinci derece akrabaya tanır; avukatın genel kurulda müvekkilini temsil yetkisi yoktur. Yönetim kurulunun kendi ibrasında oy kullanması anasözleşmeye aykırıydı. Ancak ibra 17 kabul, 1 ret oyuyla kabul edilmişti ve yönetim kurulu oyları çıkarılsa da sonuç değişmiyordu. Rapor, aykırılığın oylama sonucuna etkili olup olmadığına bakılması gerektiğini belirten Yargıtay kararına dayanıyordu (Y. 11. HD, 11.03.1999, E. 10000, K. 2055). Sonuçta kararların iptalini gerektiren bir aykırılık bulunmadığı görüşü bildirildi.
Ders: Usul hatası tek başına yetmez; hatanın sonuca etkisi tartılır. Yine de yönetim kurulu üyelerinin ibra oylamasında oy kullanmaması ve bunun tutanağa yazılması, tartışmayı baştan önler.
Vekâletname örneği
Kitaptaki örnekten uyarlanmıştır:
S.S. ………. Yapı Kooperatifi Divan Başkanlığına
Kooperatifimizin …./…./…… tarihinde yapılacak olağan / olağanüstü genel kurul toplantısında beni temsil etmek üzere kooperatif ortağı veya eşim veya birinci derece akrabam …………………..’yı vekil tayin ettim.
Vekâlet veren ortağın adı soyadı, ortak numarası ve imzası
Sık sorulan sorular
Kooperatif genel kurulunda toplantı nisabı nedir?
Yapı kooperatiflerinde ortakların en az dörtte birinin bizzat veya vekâleten hazır bulunması şarttır (1163 sayılı Kanun md. 45). Diğer kooperatiflerde oran anasözleşmede yazılıdır; bazı anasözleşmeler ikinci toplantıda nisap aramaz.
Kooperatif genel kurulunda bir kişi kaç vekâlet kullanabilir?
Kural olarak yalnızca bir ortağı temsil edebilir. Ortak sayısı 1.000’i aşan kooperatiflerde anasözleşmeyle bu sayı en çok 9’a çıkarılabilir; ancak 500’den fazla ortaklı kooperatiflerde yönetim ve denetim kurulu seçimlerinde yine yalnızca bir ortak temsil edilebilir.
Avukat kooperatif genel kuruluna vekil olarak katılabilir mi?
Avukat ortağın kendisi, eşi veya birinci derece akrabası değilse genel kurulda vekil olarak oy kullanamaz. Kanun ve anasözleşmeler temsil yetkisini ortak, eş ve birinci derece akrabayla sınırlar.
Çekimser oy ret sayılır mı?
Kararlar toplantıdaki ortakların oy çokluğuyla alındığından çekimser oylar lehte sayılmaz; uygulamada ret anlamına gelir. Eşitlik durumunda da öneri reddedilmiş olur.
Kaynaklar
- 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu, md. 45, 48–52, 54 (mevzuat.gov.tr)
- Kemal Özmen, Kooperatiflerde Genel Kurul İşlemleri, İkinci ve Dördüncü Bölüm
- Kooperatiflerle ilgili Yargıtay kararları
Kemal Özmen kimdir?Kitapları
LinkedInozmconsultancy.com
Anasözleşme, genel kurul kararları ve kayıtlarınızı birlikte inceleyelim. Talebiniz doğrudan Evren Özmen'e iletilir.
Açıklamalı – Uygulamalı – İçtihatlı KooperatiflerKemal Özmen · Seçkin Yayıncılık · 5. baskı (2018) · 1.159 sayfa