Kısa cevap

Tamamen değil. Kooperatifler kurumlar vergisi mükellefidir; tüketim ve taşımacılık kooperatifleri dışındakiler, anasözleşmelerinde dört şarta yer verip bunlara fiilen uyarlarsa kurumlar vergisinden muaftır (KVK m. 4/1-k). Bu muafiyet KDV, damga vergisi, harç ve emlak vergisini kapsamaz: örneğin 3 Temmuz 2009’dan sonra ruhsat alan konut yapı kooperatiflerinin ortaklarına konut teslimi KDV’ye tabidir.

Yapay zekâ ile özetle: ChatGPT · Perplexity · Claude · Google’da kooperatiflerkanunu.com’u tercih ettiğim kaynak yap

Bu sayfa kooperatiflerin karşılaştığı vergileri tek yerde toplar: kurumlar vergisi muafiyeti, KDV, damga vergisi, harçlar, emlak vergisi ve vergi kesintileri. Kanun, genel kurul ve ortaklık kuralları için kooperatif mevzuatı rehberine bakın.

Özet tablo: kooperatiflerde vergiler

Konu Kural Dayanak
Kurumlar vergisi mükellefiyeti Kooperatifler kurumlar vergisi mükellefidir. KVK m. 1/1-b ve 2/2
Kurumlar vergisi muafiyeti Tüketim ve taşımacılık kooperatifleri hariç; anasözleşmede sermaye üzerinden kazanç dağıtılmaması, yönetim kurulu başkan ve üyelerine kazançtan pay verilmemesi, yedek akçelerin ortaklara dağıtılmaması ve sadece ortaklarla iş görülmesi hükümleri bulunmalı ve bunlara fiilen uyulmalıdır. KVK m. 4/1-k
Yapı kooperatiflerinde ek şartlar Yapı ruhsatı ve arsa tapusu kooperatif tüzel kişiliği adına olmalı; yönetim ve denetim kurullarında Kanun’da sayılan kişiler bulunmamalıdır. KVK m. 4/1-k; 1 Seri No.lu KV Genel Tebliği, 4.13
Ortak dışı işlem sayılmayanlar Kendi arsasını kat karşılığı verip her hisse için bir konut veya işyeri elde etmek; inşaat için malzeme almak ve kredi kullanmak. KVK m. 4/1-k; 1 Seri No.lu KV Genel Tebliği, 4.13.1.4.3
Ortak dışı işlem sayılanlar Ortaklara dağıtımdan sonra elde kalan konut, işyeri veya arsanın satılması; taşınmazların kiraya verilmesi. KVK m. 4/1-k; GİB özelgeleri
Ortak dışı işlemin sonucu 1 Ocak 2018’den beri muaf kooperatifin ortak dışı işlemleri, kooperatife bağlı ayrı bir iktisadi işletme oluşturmuş sayılır ve bu işlemlerin kazancı orada vergilendirilir. KVK m. 4/1-k (7061 s. K.)
KDV: ortağa konut teslimi 3 Temmuz 2009’dan önce bina inşaat ruhsatı almış konut yapı kooperatiflerinde istisna devam eder. Sonra ruhsat alanlarda teslim KDV’ye tabidir ve KDV mükellefiyeti ruhsat tarihinden itibaren tesis edilir. KDVK geçici m. 28; 113 Seri No.lu KDV Genel Tebliği
KDV oranı: konut Yapı ruhsatı 1 Nisan 2022 ve sonrası: net alanın 150 m²’ye kadar kısmı %10, aşan kısmı %20. Daha önceki ruhsatlarda 150 m²’ye kadar konutlarda büyükşehir dışında %1, büyükşehirlerde ruhsat tarihine ve arsa değerine göre %1, %10 veya %20; 150 m²’yi aşan konutlarda %20. 2007/13033 s. BKK; 5359 ve 7346 s. Cumhurbaşkanı Kararları
KDV: müteahhidin kooperatife yaptığı inşaat Bina inşaat ruhsatı 29 Temmuz 1998’den önce alınmışsa istisna, sonra alınmışsa %1. Ruhsatın “yapı sahibi” bölümünde konut yapı kooperatifi yer almalıdır. KDVK geçici m. 15; 2007/13033 s. BKK (I) sayılı liste, 12. sıra
Damga vergisi ve harç Defter ve anasözleşme tasdikleri her türlü harç ve damga vergisinden muaftır; ortaklıktan çıkma bildirimi damga vergisi ve harçlara tabi değildir. Diğer kâğıt ve işlemlerde genel hükümler uygulanır. 1163 s. K. m. 93/1-b ve e
Ferdileşmede tapu harcı Yapı kooperatifinin ortaklarına dağıttığı gayrimenkullerin ortaklar adına tescilinde kayıtlı değer üzerinden binde 2,27; harç gayrimenkulü edinen ortaktan alınır. 492 s. Harçlar Kanunu, (4) sayılı tarife I-15
Emlak vergisi Tapular ortaklar adına tescil edilinceye kadar mükellef kooperatiftir; kur’a veya tahsis yapılmış olması ortağı mükellef yapmaz. 1319 s. Emlak Vergisi Kanunu m. 3 ve 13
Vergi kesintisi Kooperatifler; ücret, serbest meslek kazancı ve kira gibi ödemelerde gelir vergisi kesintisi yapmakla yükümlüdür. GVK m. 94
Ortağın konutunu satması Kooperatifin ortağına tahsis ettiği konut, tahsis tarihinde edinilmiş sayılır; beş yıl dolmadan satışta istisnayı aşan kazanç değer artışı kazancı olarak beyan edilir. GVK mük. m. 80
Taşınmaz satış istisnaları Kurumların taşınmaz satışlarındaki KDV istisnası, 15 Temmuz 2023’ten sonra edinilen taşınmazlar için kaldırıldı; kurumlar vergisi istisnası bu tarihten önce edinilenlerde %25’e indi, sonra edinilenlerde uygulanmıyor. KDVK m. 17/4-r ve geçici m. 43; KVK m. 5/1-e (7456 s. K.)

Kurumlar vergisinden muaf kooperatif ile mükellef kooperatif: fark ne?

Muaf kooperatif Mükellef kooperatif
Hangileri? Tüketim ve taşımacılık dışındaki, dört şartı anasözleşmesinde taşıyan ve fiilen uyan kooperatifler Tüketim ve taşımacılık kooperatifleri ile şartları taşımayan veya ihlal eden kooperatifler
Kurum kazancı Kurumlar vergisine tabi değildir Kurumlar vergisine tabidir
Ortak dışı işlemler 1 Ocak 2018’den beri ayrı bir iktisadi işletme nezdinde vergilendirilir Kooperatifin genel kazancına dahildir
KDV, damga vergisi, harç, emlak vergisi Muafiyetten etkilenmez; her vergi kendi kanununa göre uygulanır Her vergi kendi kanununa göre uygulanır
Vergi kesintisi (stopaj) Yükümlülük devam eder Yükümlülük devam eder

Ortağa konut teslimi: 3 Temmuz 2009 öncesi ruhsat ile sonrası

Ruhsat 3 Temmuz 2009’dan önce Ruhsat 3 Temmuz 2009 ve sonrası
Ortağa konut teslimi KDV’den istisna (KDVK geçici m. 28) Konut için belirlenen oranlarda KDV’ye tabi
KDV mükellefiyeti Ortağa teslim nedeniyle KDV hesaplanmaz Bina inşaat ruhsatının alındığı tarihten itibaren tesis edilir; vergiye tabi işlem olmasa da beyanname verilir
Müteahhidin inşaat faturası Ruhsat 29 Temmuz 1998’den önceyse istisna, sonraysa %1 %1 (ruhsatın yapı sahibi bölümünde kooperatif yer almalı)

Kooperatifin vergi yükünü neler belirler?

  • Yapı ruhsatının tarihi: 29 Temmuz 1998, 3 Temmuz 2009 ve 1 Nisan 2022 eşikleri, KDV istisnasını ve oranını değiştirir.
  • Ruhsatta “yapı sahibi” kim? Kooperatif yapı sahibi olarak yer almıyorsa müteahhidin faturasına indirimli oran uygulanamaz.
  • Konutun net alanı: 150 m² eşiği oranı belirler.
  • Arsanın nasıl edinildiği: Kat karşılığında her hisse için bir konut veya işyeri kuralı aşılırsa ortak dışı işlem doğar.
  • Elde kalan konut, işyeri ve arsalar: Satış ve kiralama ortak dışı işlemdir.
  • Tapunun ne zaman ortaklara geçtiği: Emlak vergisinin mükellefi ve ferdileşme harcı buna bağlıdır.
  • Anasözleşme: Muafiyetin dört şartı anasözleşmede yer almıyorsa muafiyet doğmaz.
  • Ortağın satış zamanı: Tahsisten itibaren beş yıl dolmadan satış, değer artışı kazancı beyanı gerektirebilir.

Gerçek sorulardan örnekler

Aşağıdaki durumlar, okurlarımızın sitemize yazdığı sorulardan alınmıştır; kimlik bilgileri çıkarılmıştır.

Örnek 1: Kat mülkiyetine geçmiş kooperatifin elinde kalan dört daire

Durum: 140 daireli ve 136 ortaklı bir konut yapı kooperatifi kat mülkiyetine geçmiş ve tapular alınmıştı. Sitede kooperatif adına 4 daire ve ayrıca 5 dönümlük bir arsa kalmıştı. Yönetici, dairelerin kooperatif adına satılıp satılamayacağını ve vergilendirmenin nasıl olacağını sordu.

Değerlendirme: Ortaklara dağıtımdan sonra elde kalan konutların satışı ortak dışı işlemdir. 1 Ocak 2018’den beri bu işlem muaf kooperatifin muafiyetini bütünüyle kaldırmaz; satış kazancı kooperatife bağlı ayrı bir iktisadi işletme nezdinde kurumlar vergisine tabi tutulur (KVK m. 4/1-k). Satışın KDV yönünden durumu, konutların ruhsat tarihi, net alanı ve kooperatifin aktifinde kalma süresi dikkate alınarak ayrıca belirlenmelidir. Arsa satışı için: kooperatif elinde kalan arsaları açık artırmayla satabilir mi?

Örnek 2: Taşımacılık kooperatifinin bina katlarını satması

Durum: Taşımacılık yapan bir kooperatif, beş katlı binasının üç katını satmayı planlıyordu ve bu satıştan KDV doğup doğmayacağını sordu.

Değerlendirme: Taşımacılık kooperatifleri kurumlar vergisi muafiyetinden yararlanamaz (KVK m. 4/1-k); satış genel hükümlere göre KDV’ye ve kurumlar vergisine tabidir. Bugünkü mevzuatta kurumların aktifinde en az iki tam yıl bulunan taşınmazların satışındaki KDV istisnası, 15 Temmuz 2023’ten sonra edinilen taşınmazlar için kaldırılmıştır; bu tarihten önce aktife girmiş taşınmazlarda eski hüküm, şartları sağlanıyorsa uygulanmaya devam eder (KDVK m. 17/4-r ve geçici m. 43). Kurumlar vergisindeki satış kazancı istisnası da bu tarihten önce edinilen taşınmazlarda %25’e inmiştir (KVK m. 5/1-e).

Örnek 3: Elektrik aboneliğinde damga vergisi

Durum: Bir kooperatif, elektrik dağıtım şirketine abone olurken damga vergisinden muaf olup olmadığını sordu.

Değerlendirme: 1163 sayılı Kanun’daki muafiyet, defter ve anasözleşme tasdikleriyle ortaklıktan çıkma bildirimine ilişkindir (m. 93/1-b ve e). Gelir İdaresi’nin görüşüne göre bu muafiyet kooperatifin diğer kâğıtlarını kapsamaz; abonelik sözleşmesi gibi kâğıtlarda 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu’nun genel hükümlerine ve tablolarındaki istisnalara bakılır.

Ne olur eğer…?

Kooperatif elinde kalan daireleri satarsa vergi çıkar mı?

Ortaklara dağıtımdan sonra elde kalan konut, işyeri veya arsanın satışı ortak dışı işlemdir. 1 Ocak 2018’den beri kurumlar vergisinden muaf bir kooperatifte bu işlemler kooperatife bağlı ayrı bir iktisadi işletme oluşturmuş sayılır ve satış kazancı orada kurumlar vergisine tabi tutulur (KVK m. 4/1-k). KDV durumu ruhsat tarihine, konutun net alanına ve taşınmazın aktifte kalma süresine göre ayrıca belirlenir.

Kooperatifimiz iktisadi işletme kurmak zorunda mı?

Kurumlar vergisinden muaf bir kooperatif ortak dışı işlem yaparsa, 1 Ocak 2018’den beri bu işlemler için kooperatife bağlı ayrı bir iktisadi işletme oluşmuş sayılır ve kazanç orada vergilendirilir (KVK m. 4/1-k). Muafiyet şartlarını taşımayan veya muafiyetten yararlanmayan kooperatif ise tüzel kişiliğiyle kurumlar vergisi mükellefidir. Ayrıntılar: hangi kooperatifler iktisadi işletme kurmak zorundadır?

Tapular dağıtılmadıysa kooperatif benden emlak vergisi isteyebilir mi?

Arsa ve binalar kooperatif adına tescilli olduğu sürece emlak vergisinin mükellefi kooperatiftir; kur’a çekilmiş veya konut tahsis edilmiş olması ortağı mükellef yapmaz (1319 s. Emlak Vergisi Kanunu m. 3 ve 13). Kooperatif vergiyi belediyeye öder ve payına düşen tutarı ortağından tahsil edebilir; ortak da payını kooperatife öder.

Kooperatif abonelik sözleşmesinde damga vergisinden muaf mı?

1163 sayılı Kanun’daki muafiyet yalnızca defter ve anasözleşme tasdikleriyle ortaklıktan çıkma bildirimine ilişkindir (m. 93/1-b ve e). Abonelik sözleşmesi gibi diğer kâğıtlarda 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu’nun genel hükümleri ve tablolarındaki istisnalar uygulanır.

Konu konu kooperatif vergi yazıları

Birincil kaynaklar

Yazarlar: Kemal Özmen, Serbest Muhasebeci Mali Müşavir, Açıklamalı – Uygulamalı – İçtihatlı Kooperatifler (Seçkin) kitabının yazarı · Evren Özmen, Serbest Muhasebeci Mali Müşavir, TÜRMOB 35675. Özmen Mali Müşavirlik, İstanbul. Kooperatifinizin kurumlar vergisi muafiyeti, KDV mükellefiyeti ve muhasebesi için: info@ozmconsultancy.com

Son güncelleme: 21 Kasım 2026. Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; vergi sonuçları kooperatifinizin anasözleşmesine, ruhsat ve tapu kayıtlarına ve işlemin tarihine göre değişir.

Bu konuda kooperatifinize danışmanlık

Anasözleşme, genel kurul kararları ve kayıtlarınızı birlikte inceleyelim. Talebiniz doğrudan Evren Özmen'e iletilir.