Kooperatif aidatının miktarını, ödeme tarihlerini ve gecikme cezasını genel kurul belirler; bu yetki yönetim kuruluna bırakılamaz (1163 s. K. m. 42; konut yapı kooperatifi örnek anasözleşmesi m. 23). Aidatı ödemeyen ortağa yazılı istem veya noter ihtarı gönderilir. Örnek anasözleşmeye göre 30 gün geciken ortak iki noter ihtarından sonra bir ay içinde de ödemezse ortaklıktan çıkarılır; borç ise hesaplaşmada mahsup edilir.
Yapay zekâ ile özetle: ChatGPT · Perplexity · Claude · Google’da kooperatiflerkanunu.com’u tercih ettiğim kaynak yap
Özet tablo: kooperatif aidatı ve gecikme
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Aidatı kim belirler? | Genel kurul: aidatın miktarı, ödeme tarihleri ve ödeme şartları. | 1163 s. K. m. 42/5; örnek anasözleşme m. 23/6 |
| Gecikme cezası | Genel kurul, kanunların getirdiği yasal tavanı aşmayacak şekilde belirler. | Örnek anasözleşme m. 23/6 |
| Eşitlik | Ortaklar Kanun’un kabul ettiği esaslar dahilinde hak ve yükümlülüklerde eşittir. | 1163 s. K. m. 23 |
| Ek ödeme yükümlülüğü | Ek ödeme yükümü getiren veya şahsi sorumluluğu ağırlaştıran karar için bütün ortakların 3/4’ünün rızası gerekir. | 1163 s. K. m. 52 |
| Karara katılmayan ortak | Ek ödeme kararının ilanından itibaren üç ay içinde çıkacağını bildirirse karar onu bağlamaz. | 1163 s. K. m. 52 |
| Ödemeye çağrı | Elden yazılı olarak veya taahhütlü mektupla, uygun süre verilerek istenir. | 1163 s. K. m. 27 |
| Ortaklığın düşmesi | İlk isteğe uymayan ve ikinci istemden sonra bir ay içinde de ödemeyenin ortaklığı kendiliğinden düşer; borç ortadan kalkmaz. | 1163 s. K. m. 27 |
| İhraç | 30 gün gecikme, noter ihtarı, 10 gün sonra ikinci ihtar; ikinci ihtardan sonra bir ay içinde ödemeyen çıkarılır. | Örnek anasözleşme m. 14/2 |
| Karara itiraz | Aidat veya gecikme kararına karşı, muhalefetini tutanağa geçirten ortak bir ay içinde iptal davası açabilir. | 1163 s. K. m. 53 |
| Dağılma sürecinde | Amacına ulaşan kooperatiften çıkan ortak sonradan doğan tasfiye masraflarına katılır. | 1163 s. K. m. 81 |
Aidat mı, ek ödeme mi? Farkı neden önemli?
Yapı kooperatifinde konutun maliyetini karşılamak için istenen taksitler, ara ödemeler ve maliyet farkları kural olarak ortaklığın olağan ödeme yükümlülüğüdür; genel kurul bunları yarıdan bir fazla oyla belirler (m. 51). Ortaklara ortaklık amacının dışında yeni bir ödeme yükü getiren veya şahsi sorumluluğu ağırlaştıran kararlar ise “ek ödeme yükümlülüğü” sayılır ve bütün ortakların dörtte üçünün rızasını gerektirir (m. 52).
| Aidat ve maliyet ödemesi | Ek ödeme yükümlülüğü | |
|---|---|---|
| Amaç | Konutun veya işyerinin maliyetini karşılamak | Ortaklık amacı dışında yeni yük getirmek |
| Karar çoğunluğu | Oyların yarıdan bir fazlası (m. 51) | Bütün ortakların 3/4’ünün rızası (m. 52) |
| Karşı çıkan ortak | Muhalefet şerhi ve bir ay içinde iptal davası (m. 53) | Üç ay içinde çıkma bildirimiyle karardan kurtulma (m. 52) |
| Yargıtay örneği | Isıtma sisteminin dönüşümü ek ödeme sayılmadı (Y. 11. HD, 17.09.1981, E. 2388, K. 3785) | Şahsi sorumluluğu artıran kararlar |
Aidat ödenmezse süreç nasıl işler? Adım adım
- Genel kurul kararını kontrol edin: İstenen tutar, vade ve gecikme cezası bir genel kurul kararına dayanmalıdır (m. 42; örnek anasözleşme m. 23/6). Yönetim kurulunun tek başına belirlediği tutar ve faiz tartışmalıdır.
- Yazılı istem: Kooperatif borçlu ortaktan elden yazılı olarak veya taahhütlü mektupla, uygun bir süre vererek ödeme ister (m. 27).
- Birinci noter ihtarı: Ödeme 30 gün gecikmişse yönetim kurulu noter aracılığıyla ihtar çeker (örnek anasözleşme m. 14/2).
- İkinci ihtar: Birinci ihtarı izleyen 10 gün içinde ödeme yapılmazsa ikinci ihtar gönderilir.
- Bir aylık son süre: İkinci ihtardan sonra bir ay içinde de ödenmezse ihraç kararı alınabilir; m. 27’deki şartlar oluşmuşsa ortaklık kendiliğinden düşer.
- Karar ve tebliğ: İhraç kararı gerekçeli olarak alınır, on gün içinde tebliğ için notere verilir; ortak üç ay içinde itiraz edebilir (m. 16).
- Hesaplaşma: Ortağın borcu, ayrıldığı yılın bilançosuna göre hesaplanan alacağından mahsup edilir (m. 17).
İhraç usulünün ayrıntıları için: Kooperatiften ihraç: ortaklıktan çıkarılma sebepleri, itiraz davası ve para iadesi.
Uygulama notu — Özmen Mali Müşavirlik
Aidat uyuşmazlıklarının çoğu muhasebeden doğar: genel kurulun kabul ettiği ödeme planı ile ortak cari hesabındaki tahakkuklar birbirini tutmaz. İhtar göndermeden önce her ortak için, genel kurul kararlarına göre hesaplanmış ve tarihleri gösteren bir borç dökümü hazırlayın. Ortak tarafındaysanız ihtardaki tutarın hangi genel kurul kararına dayandığını yazılı olarak sorun; cevap gelmezse bu da ilerideki davada delildir.
Gecikme cezasını ve aidat borcunu neler belirler?
- Genel kurul kararının tarihi: Ödeme şartlarını ağırlaştıran bir karar, alındığı tarihten sonraki gecikmelere uygulanır; geçmiş borçlara geriye dönük uygulanamaz.
- Kararın içeriği: Gecikme cezası kanunların getirdiği yasal tavanı aşamaz (örnek anasözleşme m. 23/6).
- Hesabın denetlenebilirliği: İstenen faiz veya cezanın hangi vade ve orana göre hesaplandığı belgelenmelidir.
- Kooperatifin aşaması: İnşaat sürerken maliyet ödemeleri, tapular verildikten sonra ise ancak tasfiye masrafları ve ortak giderler gündemdedir.
- Ortaklık devri: Konut satılsa bile ortaklık kooperatif kayıtlarında devredilmediyse yükümlülük devredende kalır.
Gerçek dosyalardan örnekler
İlk iki örnek, Kemal Özmen’in bilirkişi olarak hazırladığı raporlardan; son ikisi okurlarımızın sitemize yazdığı sorulardandır. Kimlik bilgileri çıkarılmıştır.
Örnek 1: Geçmiş borçlara aylık yüzde 7 gecikme faizi
Durum: Bir konut yapı kooperatifinin 1995 genel kurulunda, “geçmiş dönemlere ait üye borçlarının gecikme faizlerinin aylık yüzde 7 olarak alınması” için yönetim kuruluna yetki verildi. Bir ortak karşı oy verip muhalefetini tutanağa ekletti ve bir ay içinde iptal davası açtı. Kooperatif, aynı faizin önceki genel kurullarda da kararlaştırıldığını savundu.
Bilirkişi incelemesi: Önceki genel kurul tutanaklarında ortak borçlarına faiz uygulanmasına ilişkin bir karar bulunamadı; tutanaklardaki yüzde 7 faiz müteahhide yapılan ödemelerle ilgiliydi. Rapor; ödeme şartlarını ve gecikme esaslarını belirlemenin genel kurulun yetkisinde olduğunu (m. 42/5, anasözleşme m. 23/6), koşulları ağırlaştıran kararların geriye yürütülemeyeceğini ve istenen faizin nasıl hesaplandığını gösteren bir belgenin dosyada bulunmadığını tespit etti. Sonuç: kararın iptali gerektiği görüşü (bilirkişi raporu, 19.08.1996).
Örnek 2: Ortaklardan bir defada 30.000 dolar istenmesi
Durum: 512 konutlu, 18 katlı bloklardan ve yüzme havuzu, spor salonu ve sinema içeren bir sosyal tesisten oluşan bir kooperatifte, ortakların isteğiyle kalan işlerin maliyeti hesaplandı ve her ortaktan bir defada 30.000 ABD doları istendi. Ödeyemeyen bazı ortaklar ihraç edildi ve genel kurul kararının iptali için dava açtı. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi (7.5.2002, E. 2002/1407, K. 2002/4508), kararın ek ödeme yükümlülüğü getirmediğini ve nitelikli çoğunluk gerektirmediğini kabul etti; ancak kararın objektif iyi niyet kurallarına uygun olup olmadığının araştırılması için dosyayı bozdu.
Bilirkişi incelemesi: Bakanlık başmüfettişinin raporuna göre toplanan paraların yaklaşık yüzde 97’si inşaata harcanmıştı. Davacılar dışındaki bütün ortaklar ödemeyi yapmış, kooperatif taksitlendirme kolaylığı tanımış, anasözleşme de her ortağın konutunun maliyetini kabul etmesini öngörüyordu. Ek rapor, ödemenin iyi niyet kurallarına aykırı olmadığı sonucuna vardı (Kemal Özmen ve Av. Yurdakul Tuncer, 08.10.2003).
Örnek 3: Evi sattım, üyeliği devretmedim; aidatı kim öder?
Durum: Okurumuz, yapı kooperatifindeki konutunu sattığı halde ortaklığını kooperatif kayıtlarında devretmediğini, kooperatifin aidatı ve imar para cezası gibi diğer giderleri kendisinden istediğini yazdı.
Değerlendirme: Ortaklık devredilebilir; ancak devir, yönetim kurulunun devralanı ortaklığa kabul etmesiyle tamamlanır (m. 14). Devir kaydı yapılmadıkça kooperatife karşı ortaklık yükümlülükleri devredende kalır. Alıcıyla aranızdaki paylaşım satış sözleşmesine göre ayrıca çözülür. Bu nedenle satıştan sonra ortaklık devrinin yönetim kurulu kararıyla kayda geçirilmesi şarttır.
Örnek 4: Tapuyu on yıl önce aldık, kooperatif hâlâ aidat istiyor
Durum: Bir sanayi sitesi kooperatifinden aldığı dükkânın tapusunu on yıl önce alan okurumuz, kooperatifin tasfiyeye gitmediğini ve dayanağı belirsiz aidatlar istediğini anlattı.
Değerlendirme: Yapı kooperatifi işler tamamlanıp bağımsız bölümler ortaklar adına tescil edilince amacına ulaşmış sayılır ve dağılır (m. 81). Bu aşamada istenebilecek ödemeler tasfiye masrafları ve genel kurulun kararlaştırdığı giderlerle sınırlıdır. Dayanak gösterilmeyen talepler için genel kurul kararı ve bütçe istenmeli; ortakların en az onda biri genel kurulu toplantıya çağırıp dağılma ve tasfiyeyi gündeme getirebilir (m. 44).
Ne olur eğer…?
Yönetim kurulu aidatı genel kurul kararı olmadan artırırsa ne olur?
Aidatın miktarını, ödeme tarihlerini ve gecikme cezasını belirlemek genel kurulun yetkisindedir (1163 s. K. m. 42; örnek anasözleşme m. 23/6). Genel kurul kararına dayanmayan artış ortağı bağlamaz; ihtardaki tutarın dayanağı olan karar yazılı olarak istenmelidir.
Aidatı geç ödersem ne kadar gecikme cezası öderim?
Gecikme cezasını genel kurul, kanunların getirdiği yasal tavanı aşmayacak şekilde belirler (örnek anasözleşme m. 23/6). Ceza, kararın alındığı tarihten sonraki gecikmelere uygulanır; geçmiş borçlara geriye dönük ceza konulması bilirkişi incelemelerinde hukuka aykırı bulunmuştur.
İki ihtara rağmen ödemezsem ne olur?
Örnek anasözleşmeye göre ikinci ihtardan sonra bir ay içinde ödemeyen ortak ortaklıktan çıkarılır (m. 14/2). Kanuna göre de ikinci istemden sonra bir ay içinde ödemeyenin ortaklığı kendiliğinden düşer (1163 s. K. m. 27). Her iki durumda borç ortadan kalkmaz; hesaplaşmada mahsup edilir.
Genel kurul ek ödeme kararı alırsa karşı çıkabilir miyim?
Karar gerçekten ek ödeme yükümü getiriyorsa bütün ortakların dörtte üçünün rızası gerekir ve karara katılmayan ortak ilandan itibaren üç ay içinde çıkma bildirimiyle karardan kurtulabilir (m. 52). Konutun maliyetini karşılayan ödemeler ise ek ödeme sayılmaz; bunlara karşı muhalefet şerhi verip bir ay içinde iptal davası açılabilir (m. 53).
Konutumu sattım ama ortaklığı devretmedim; aidattan kurtulur muyum?
Hayır. Ortaklık devri, yönetim kurulunun devralanı ortaklığa kabul etmesiyle tamamlanır (1163 s. K. m. 14). Devir kaydı yapılmadıkça kooperatif aidat ve diğer ortaklık yükümlülüklerini sizden isteyebilir.
Kemal Özmen’in kitaplarında ortakların ödemeleri
Genel kurulun ödeme kararları, gecikme cezası ve ek ödeme yükümlülüğü; Kemal Özmen’in Açıklamalı – Uygulamalı – İçtihatlı Kooperatifler ve Kooperatiflerde Genel Kurul İşlemleri kitaplarında bilirkişi raporlarıyla birlikte incelenir. Genel kurul kararına itiraz için: Kooperatif genel kurul kararının iptali davası.
Birincil kaynaklar
- 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu — güncel metin (mevzuat.gov.tr)
- Konut yapı kooperatifi örnek anasözleşmesi (Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı il müdürlüğü yayını)
- Kemal Özmen, Kooperatiflerde Genel Kurul İşlemleri, Seçkin Yayıncılık, 2012 (bilirkişi raporları)
Yazarlar: Kemal Özmen, Serbest Muhasebeci Mali Müşavir, Açıklamalı – Uygulamalı – İçtihatlı Kooperatifler (Seçkin) kitabının yazarı · Evren Özmen, Serbest Muhasebeci Mali Müşavir, TÜRMOB 35675. Özmen Mali Müşavirlik, İstanbul. Ortak cari hesaplarının incelenmesi, genel kurul ödeme planı ve bilirkişi incelemesi için: info@ozmconsultancy.com
Son güncelleme: 21 Kasım 2026. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumda kooperatifinizin anasözleşmesi, genel kurul kararları ve ortak cari hesabı birlikte değerlendirilmelidir.
Kemal Özmen kimdir?Kitapları
LinkedInozmconsultancy.com
Anasözleşme, genel kurul kararları ve kayıtlarınızı birlikte inceleyelim. Talebiniz doğrudan Evren Özmen'e iletilir.
Açıklamalı – Uygulamalı – İçtihatlı KooperatiflerKemal Özmen · Seçkin Yayıncılık · 5. baskı (2018) · 1.159 sayfa