İlgide kayıtlı özelge talep formunuzda, temizlik ve işgücü temin hizmeti sunduğunuz, alt işveren statüsünde hizmet verdiğiniz işyerlerinde çalışan personele kıdem ve/veya ihbar tazminatı ödediğiniz, ödemiş olduğunuz kıdem ve/veya ihbar tazminatını üst işverene fatura ettiğiniz, üst işverene temizlik ve işgücü hizmetlerinden dolayı KDV tevkifatı uyguladığınızı belirtilerek, hizmet faturasından ayrı olarak fatura ettiğiniz kıdem ve/veya ihbar tazminatı tutarlarına KDV hesaplanıp hesaplanmayacağı, KDV hesaplanacaksa tevkifata tabi tutulup tutulmayacağı hususunda Başkanlığımızdan görüş talep edilmektedir.

3065 sayılı KDV Kanununun 1 inci maddesinde, ticari, sınaî, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde Türkiye’de yapılan teslim ve hizmetlerin KDV’ye tabi bulunduğu; ticari, sınaî, ziraî faaliyet ile serbest meslek faaliyetinin devamlılığı, kapsamı ve niteliğinin Gelir Vergisi Kanunu hükümlerine göre; Gelir Vergisi Kanununda açıklık bulunmadığı hallerde, Türk Ticaret Kanunu ve diğer ilgili mevzuat hükümlerine göre tayin ve tespit edileceği; ayrıca bu maddede sayılan faaliyetlerin kanunların veya resmî makamların gösterdiği gerek üzerine yapılmasının, bunları yapanların hukukî statü ve kişiliklerinin, Türk tabiyetinde bulunup bulunmamalarının, ikametgâh veya işyerlerinin yahut kanunî merkez veya iş merkezlerinin Türkiye’de olup olmamasının işlemlerin mahiyetini değiştirmeyeceği ve vergilendirmeye engel teşkil etmeyeceği hüküm altına alınmıştır.

Aynı Kanunun 20 nci maddesinin (1) numaralı fıkrasında, teslim ve hizmet işlemlerinde matrahın, bu işlemlerin karşılığını teşkil eden bedel olacağı; (2) numaralı fıkrasında, bedel deyiminin malı teslim alan veya kendisine hizmet yapılan veyahut bunlar adına hareket edenlerden bu işlemler karşılığında her ne suretle olursa olsun alınan veya bunlarca borçlanılan para, mal ve diğer suretlerde sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaat, hizmet ve değerler toplamını ifade ettiği hükme bağlanmıştır.

26/04/2014 tarih ve 28983 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliğinin (I/C-2.1.3.1.) bölümünde kısmi tevkifatın mahiyeti ve tevkifat uygulayacak alıcılar, (I/C-2.1.3.2.) bölümünde ise kısmi tevkifat uygulanacak hizmetler açıklanmıştır.

Söz konusu tebliğin (I/C-2.1.3.2.5.) bölümünde, Tebliğin (I/C-2.1.3.1/a ve b) bölümünde sayılanlara, faaliyetlerinin yürütülmesi ile ilgili işlemlerde kullanılan işgücünün sağlanması şeklinde verilen hizmetlerde (işgücü temin hizmeti alımlarında), alıcılar tarafından (9/10) oranında; (I/C-2.1.3.2.10.) bölümünde, Tebliğin (I/C-2.1.3.1/a ve b) bölümünde sayılanların, Tebliğin (I/C-2.1.3.2.10.2.) bölümünde belirtilen temizlik, çevre ve bahçe bakım hizmeti alımlarında, alıcılar tarafından (7/10) oranında KDV tevkifatı uygulanacağı belirtilmiştir.

Buna göre, üst işveren adına tanzim edilen kıdem ve/veya ihbar tazminatı faturalarına Katma Değer Vergisi hesaplanıp, hesaplanan KDV üzerinden verilen hizmetin türüne göre (9/10) veya (7/10) oranında tevkifat uygulanacaktır.

T.C.

BAYINDIRLIK VE İSKÂN BAKANLIĞI

Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Tasarruf İşlemleri Dairesi Başkanlığı

Sayı   :B.09.1.TKG0100001–073/ 1701                                                   26.04.2010

Konu :Yapı Kooperatiflerinde Tapu

İşlemleri.

GENELGE NO:

2010/ 8

İlgi     : a) 02.07.1963 tarih ve 1379 sayılı genelge,

             b) 11.01.1989 tarih ve 1492 sayılı genelge,

             c) 27.11.1989 tarih ve 1503 sayılı genelge.

Kooperatiflerin taşınmaz mal tasarrufları hakkındaki talepleri sırasında; 2644 sayılı Tapu Kanunu’nun 2 nci maddesi gereğince ticaret sicil memurluğundan alınması gerekli yetki belgesinin içeriği ile kooperatiflere ilişkin diğer hususlarda yaşanan aksaklıkların giderilmesi ve uygulamada birliğin sağlanması amacıyla aşağıdaki açıklamalara ihtiyaç duyulmuştur.

1 – Kooperatiflerin Taşınmaz Tasarrufları:

24.04.1969 tarihli ve 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu’nun 42 nci maddesinin ikinci fıkrasına, 06.10.1988 tarihli ve 3476 sayılı Kanun’un 9 uncu maddesiyle eklenen, 6 ncı bentte, “Gayrimenkul alımında ve satımında takip edilecek usul ile alınacak gayrimenkulun niteliğini, yerini ve azami fiyatını, satılacak gayrimenkulun asgari fiyatını belirlemek,” yetkisi kooperatif genel kurulunun yetkileri arasına alınmıştır.

Buna göre, taşınmaz mal alım ve satımı için öncelikle kooperatif genel kurulunca karar verilmiş olması gerekmektedir. Genel kurul, bu yetkisini devir ve terk edemeyeceği gibi 1163 sayılı Kanun’un 59 uncu maddesine 3476 sayılı Kanun ile eklenen“Yönetim kurulu üyeleri ve temsile yetkili şahıslar, genel kurulun devredemeyeceği yetkilerini kullanamaz.” sekizinci fıkrası hükmü uyarınca yönetim kurulunun böyle bir yetkiyi kullanması hukuken mümkün değildir.

Diğer taraftan, 1163 sayılı Kanun’un 59 uncu maddesine 3476 sayılı Kanun’un 15 inci maddesiyle eklenen 4 üncü fıkrası, “Kooperatiflerce alınması kararlaştırılan gayrimenkullerin alımının, tapu devri veya tapuya şerh verdirilecek bir satış vaadi sözleşmesi ile yapılması şarttır.”, 5 inci fıkrası ise “Alınacak gayrimenkulun kooperatifin amacına uygun olması gerekir.”hükmüne amirdir.

Bu nedenle, kooperatif temsilcilerince taşınmaz mal alımı, satımı veya satış vaadi sözleşmelerinin tapu siciline şerhi için talepte bulunulması halinde, 2644 sayılı Kanun’un 2 nci maddesi uyarınca ticaret sicil memurluğundan alınıp ibraz edilen yetki belgesinde;

a) Kooperatifi temsile yetkili kişi veya kişilerin kimler olduğu,

b) Genel kurulca, tapu kaydı gözetilerek hangi taşınmaz malın satın alınacağının belirlenmesinin gerekmediği, yalnızca taşınmaz malın niteliği (konut yapımına elverişli olması vb.) ve yeri (belirlenen bir il, ilçe veya bölge sınırları içinde olmak gibi) konusunda belirtme yapılmasının yeterli olduğu, mutlak surette ada ve parsel numaralarının belirtilmesinin zorunlu olmadığı,

c) Genel kurulca; il, ilçe veya bölge sınırlaması yapılan taşınmaz malın azami olarak hangi fiyatla satın alınabileceği, ya da kooperatifin kayden maliki bulunduğu hangi taşınmazın asgari hangi fiyatla satılabileceği ile alım veya satımda takip edilecek usul konusunda kooperatif yönetim kuruluna yetki verildiğine ilişkin bilgilerin olup olmadığının araştırılması gerekmekte olup, bu bilgilerin bulunması halinde talebin karşılanması gerekmektedir.

Ayrıca, yetki belgesinde, genel kurulca alınmış karardan bahsedilmemesi halinde ise, noterden tasdikli genel kurul kararına istinaden talebin karşılanması, aksi halde reddi gerekmektedir.

2 – Kooperatiflerle Yönetim Kurulu Üyesi Arasında İşlemler:

29.06.1956 tarihli ve 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 334 üncü maddesinin birinci fıkrasında, “İdare meclisi azalarından biri umumi heyetten izin almadan kendi veya başkası namına bizzat veya dolayısıyla şirketle şirket konusuna giren bir ticari muamele yapamaz. Aksi takdirde şirket yapılan muamelelerin batıl olduğunu iddia edebilir. Aynı hak diğer taraf için mevcut değildir.” hükmündedir.

Bu hüküm, yönetim kurulu üyeleri (veya bu üyelerin vekili oldukları kişiler) ile kooperatif tüzel kişiliği arasında gerçekleştirilen yasak işlemleri kapsamaktadır. Genel kurulun bu konuda özel bir kararı olmaksızın bu tür bir işlem yapılması mümkün değildir. Ancak yönetim kurulu üyeleri, 1163 sayılı Kanun’un 55 inci maddesi gereğince aynı zamanda kooperatif ortağı olmaları nedeniyle üyelere ilişkin gerçekleştirilen işlemlerde (ferdileştirme gibi) bu tür bir özel izin alınmasına gerek yoktur. Üye olmaktan kaynaklanan doğal yetkilerini kullanabilirler.

3 – Kooperatif İşlemlerine İlişkin Özel Durumlar:

a) Konut ve işyeri yapı kooperatiflerinin kat irtifaklı taşınmazlarını da ferdileştirmeye konu edilebilir,

b) Ana sözleşmelerinde hüküm bulunması veya konut yapımımın imkansız olması halinde genel kurulca karar alınarak söz konusu taşınmazların üyelere arsa olarak tahsis edilmesi mümkündür,

c) Konut yapı kooperatiflerinin ana sözleşmesinde üyelerine işyeri olarak taşınmaz mal dağıtabileceği konusunda hüküm bulunması (veya bu konuda ana sözleşme değişikliği yapılması durumunda) ve sunulan yetki belgesinde bu hususun belirtilmesi halinde konut yapı kooperatifleri ferdileşme suretiyle işyeri nitelikli bağımsız bölümleri üyelerine tahsis edebilirler,

d) Ferdileşme işleminde noterden alınacak kura zabtının müdürlüğe sunulması zorunlu değildir, ancak sunulması halinde parsel dosyasında saklanmalıdır,

e) Üzerinde haciz, ipotek gibi kısıtlamaların bulunduğu bir taşınmazın kooperatif adına edinimi için genel kurulun bu konuda yönetim kuruluna yetki vermiş olması gerekir,

f) Kamu hukukundan doğan; yola veya yeşil alana terk gibi işlemler için genel kurul kararı aranmasına gerek yoktur.

İlgi ( a, b, c) genelgeler yürürlükten kaldırılmıştır.

Bilgi ve gereğini, iş bu genelgenin tüm birimlere duyurulmasını önemli rica ederim.

2016 yılı aktif toplamı 14.613.300 TL’nin veya net satışları 32.473.700 TL’nin (herhangi birini aşmış olanlar) üzerinde olan mükellefler 2017 yılında verecekleri beyannamelerine Kar Dağıtım Tablosu (ek mali tablo)’nu eklemeleri gerekmektedir.

KONU: İstihdam Teşvikinde Sigortalının Son 3 Ay İçinde Bildirimi Yapılmamış Olma Şartı Değiştirildi.

Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından, 687 Sayılı KHK ile getirilen istihdam teşvikinde sigortalının son 3 ay içinde bildirimi yapılmamış olma şartında değişiklik yapan 2017/17 sayılı Genelge yayınlandı.

2017/17 sayılı Genelge ile söz konusu teşvikten yararlanma şartlarını daha önce açıklayan 2017/10 sayılı Genelgede değişiklik yapılarak, istihdam teşvikinde sigortalının son 3 ay içinde bildirimi yapılmamış olma şartı, son 3 ayda 10 günden fazla bildirilmemesi olarak değiştirilmiştir.

Buna göre, 2017/10 sayılı Genelgenin “2- 4447 Sayılı Kanunun Geçici 17 nci Maddesinde Öngörülen İşveren Desteğinden Yararlanılmasına İlişkin Usul ve Esaslar” başlıklı maddesinin (c) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. Ayrıca aynı genelgenin “3- Destekten Yararlanılabilmesi İçin Genel Şartlar” başlıklı bölümünün ilgili paragrafları benzer şekilde değiştirilmiştir.

Görüldüğü üzere, düzenleme öncesi, sigortalının son 3 ay içinde bildiriminin yapılmamış olma şartı,  sigortalının son 3 ay içinde toplamda 10 günden fazla bildiriminin yapılmamış olması olarak değiştirilmiştir. 

Örnek:  Z Limited Şirketinde 12/7/2017 tarihinde (A) sigortalısının, 15/12/2017 tarihinde

(B) sigortalısının, 22/11/2017 tarihinde (C) sigortalısının işe alındığı,

-(A) sigortalısının 2017/Nisan, Mayıs ve Haziran aylarında toplam 10 gün bildirildiği,

-(B) sigortalısının 2017/Eylül, Ekim ve Kasım aylarında toplam 11 gün bildirildiği,

-(C) sigortalısının 2017/Ağustos, Eylül ve Ekim aylarında çalışmadığı,

varsayıldığında, maddede aranılan diğer şartların da sağlanmış olması kaydıyla, (A) ve (C) sigortalılarından dolayı işveren desteğinden yararlanılması mümkün olacak, buna karsın (B) sigortalısından dolayı, işe alındığı tarihten önceki üç aylık dönemde SGK’ye verilmiş  olan aylık prim ve hizmet belgesinde 10 günden fazla bildirilmesi nedeniyle bahse konu destekten yararlanılması mümkün  olamayacaktır.

Ayrıca bu düzenleme paralelinde 2017/10 sayılı Genelgenin “8- Destekten Yararlanmak Amacıyla Yapılacak Olan Başvurunun Şekli ve Sosyal Güvenlik İl Müdürlüklerince/Sosyal Güvenlik Merkezlerince Yapılacak İşlemler”  başlıklı bölümünün ikinci paragrafı aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Kooperatif Genel Kurul tescili için Gerekli Belgeler-EVREN ÖZMEN

1-

Kooperatifin Amacı, Çalışma Konuları

Üreticilerin ekonomik menfaatlerini korumak ve özellikle meslek ve geçimleriyle ilgili ihtiyaçlarını sağlamak amacıyla karsılıklı yardım prensibine dayanılarak kurulan kooperatifin çalıĢma konuları şunlardır:

A-Ortakların: a-Kısa ve orta vadeli kredi ile her türlü tarımsal girdi ihtiyaçlarını karşılamak,

b-Mahsullerini değerlendirmek ve pazarlamak,

c-MüĢtereken faydalanabilecekleri her çeĢit makine, ekipman ve tesisleri temin etmek. B-Ortak ve gerektiğinde diğer üreticilerin:

a-Üretim ve zarurî tüketim maddeleri ile üretim araçlarını toptan sağlamak ve bu maksatla, Merkez Birliği yönetim kurulunun müsaadesi ile kuruluĢlara iĢtirak etmek, b-Hükümetçe görev verildiği takdirde, Devletçe yapılacak destekleme ödemelerine aracılık etmek,

c-El sanatlarını geliĢtirmek ve mamullerini değerlendirmek,

d-Meslekî ve teknik yönden bilgilerini arttırmak, sosyal ve kültürel konularla ilgili faaliyetlerde bulunmak, kurslar açmak ve seminerler tertip etmek.

C-Mevduat toplamak, bankacılık hizmetleri ve sigorta acenteliği yapmak.

D-1581 Sayılı Kanun ile ek ve değiĢikliklerine göre kurulmuĢ diğer kooperatifler, bölge birlikleri ve Merkez Birliği ile kredi ihtiyaçlarını karĢılamak üzere banka ve sigorta Ģirketi kurmak veya bu gibi kuruluĢlara iĢtirak etmek,

E-Bölge birliğince kendisine verilecek diğer görevleri yapmak. Kooperatif bu faaliyetlerini, üst kuruluĢlarca tespit edilecek genel uygulama esaslarına göre yürütür.

Hata: İletişim formu bulunamadı.

KOOPERATİF ORTAĞI, YÖNETİM KURULU KARARLARINI İPTAL ETTİREBİLMEK İÇİN
NASIL BİR YOL İZLEYEBİLİR? Özdem SATICI TOPRAK

Bahsi geçen yasada ortaklara yönetim kurulu kararlarını doğrudan dava konusu yapma imkanı verilmemiş ise de bu yol tamamıyla kapatılmamıştır. Yasada getirilen kısıtlama sorunun öncelikle genel kurula götürülmesi, bu mecrada çözümlenemeyen yönetim kurulu kararlarının genel kurul kararına dönüştükten sonra iptal konusu yapılabilmesi yönündedir.

Şöyle ki; Kooperatifler Kanununda yönetim kurulu kararlarının iptali konusu açıkça ele alınıp ayrı bir madde halinde düzenlenmemiştir. Ancak belirli maddeler içinde geçen bazı cümlelerden hareketle yasanın yönetim kurulu kararlarının iptali için dolaylı bir yol gösterdiği anlaşılmaktadır.

Yasanın 46’ncı maddesi 3’üncü fıkrasında genel kurul gündeminde olmayan hususların görüşülemeyeceği, ancak kooperatife kayıtlı ortakların en az 1/10’unun gündem maddelerinin görüşülmesine geçilmeden önce yazılı teklifte bulunmaları halinde, hesap tetkik komisyonunun seçilmesi, bilanço incelemesinin ve ibranın geriye bırakılması, çıkan veya çıkarılan ortaklar hakkında karar alınması, genel kurulun yeni bir toplantıya çağırılması ile kanun, anasözleşme ve iyi niyet esasları ile genel kurul kararlarına aykırı olduğu ileri sürülen yönetim kurulu kararlarının iptali, yönetim kurulu üyeleri ile denetçilerin azli ve yerlerine yenilerinin seçilmesi ile ilgili hususların genel kurula katılanların yarıdan bir fazlasının kabulü ile gündeme alınacağı belirtilmiştir.

Bu düzenleme 06/10/1988 tarih ve 3476 sayılı Yasa ile Kooperatifler Kanununa eklenmiştir. Değişiklikten önce kanun ve ilgili mevzuata aykırı olduğu düşünülen yönetim kurulu kararları aleyhine iptal davası açma imkanı bulunmamaktaydı.

6098 Sayılı T. Borçlar Kanunu’nun 88. maddesinde getirilen düzenlemeyle; faiz ödeme borcunda uygulanacak yıllık faiz oranının, sözleşmede kararlaştırılmamışsa faiz borcunun doğduğu tarihte yürürlükte olan mevzuat hükümlerine göre belirleneceği, maddenin 2. fıkrasında ise sözleşme ile kararlaştırılacak yıllık faiz oranının, birinci fıkra uyarınca belirlenen yıllık faiz oranının yüzde elli fazlasını aşamayacağı hüküm altına alınmıştır.

Kanunu’nun “Temerrüt Faizi” başlıklı 120. maddesinin 2. fıkrasında da; sözleşme ile kararlaştırılacak yıllık temerrüt faizi oranının, birinci fıkra uyarınca belirlenen yıllık faiz oranının yüzde yüz fazlasını aşamayacağı hükme bağlanmıştır.

Bu yasal düzenlemeler karşısında, kooperatif ortağının kooperatife olan parasal yükümlülüklerini zamanında yerine getirmemesi veya getirememesi durumunda, kooperatifin bunları isteyebilecekleri tarihten itibaren faiz talep etme hakkı doğmaktadır. Uygulanacak faiz oranı ise yasal faizdir. (Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 19.09.1996 E: 5324,K: 5777 ve Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 29.09.2003 E: 2378, K: 8457 sayılı kararları).

Halen % 9 olarak uygulanmakta olan yasal faiz oranı dikkate alındığında, genel kurulca belirlenen gecikme faiz oranı yıllık % 18’i, aylık % 1,5’u aşmaması gerekmektedir.Dolayısıyla kooperatif genel kurularıncagecikme faizleri bu oranların üzerinde belirlenmiş olsa bile bu oranlara uyulması ve özellikle faizin yıllık mı, aylık mı olduğu açıkça belirtilmelidir.

Dava, kooperatife karşı yükümlülüklerini yerine getirdiğini ileri süren kooperatif ortağının tapu iptal ve tescil istemine ilişkindir.

Kural olarak, arsa malikleri ile yapılan arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinde, davacı ortak taraf olmadığından ve arsa maliklerince davacı ortağa karşı bağımsız bir taahhüt altına girilmediğinden, davacının arsa sahiplerine karşı doğrudan dava açması mümkün değildir. Yine yüklenici konumunda olan kooperatifin, arsa sahiplerinden tapu talep edebilmesi sözleşmeden doğan yükümlülüklerini yerine getirmiş olmasına bağlıdır.

Ortakların da kendilerine tahsis edilen konutun mülkiyetini isteyebilmeleri, genel kurullarda kararlaştırılan ve geçerliliğini koruyan parasal yükümlülüklerini yerine getirmiş olmaları halinde mümkündür. Öte yandan, yukarıda belirtildiği üzere, ilke olarak kooperatif ortağının arsa sahiplerine doğrudan dava açma hakları bulunmasa da tüm dairelerin arsa sahipleri adına tescilinin ardından, kooperatifin edimlerini yerine getiren ortakları için arsa sahiplerinden tapu devrini istemesi şeklinde bir uygulama benimsenmiş ise arsa sahiplerine husumet yöneltilebileceği kabul edilmelidir.

   – Yönetim kurulu üyelerinin oy hakkından mahrumiyetleri sadece ibraya ilişkindir (TTK. 374). Bilançonun onanmasında ise, yönetim kurulu üyeleri oy kullanabilirler. (Y.11.HD. 18.05.1982 E. 2253/K. 2385

Hata: İletişim formu bulunamadı.

Ruhsat alma yükümlülüğü iş sahibine aittir”

Yapılara ruhsat verilmesi için gerekli şartların İmar Kanunu’nun 22. maddesinde gösterildiğini ve sözleşmede aksine hüküm yoksa ruhsat alma yükümlülüğünün iş sahibine ait olduğunu belirtilen kararda, şu bilgilere yer verildi:

“Taraflar arasındaki gerek asıl ve gerekse ek sözleşmede yapı ruhsatı alınması ediminin yükleniciye ait olduğu kararlaştırılmadığından, İmar Kanunu’nun 30. maddesi hükmü gereğince, yapı ruhsatını almak edimi iş sahibi kooperatife aittir. Ruhsat alınmadan ya da ruhsat alınsa bile alınan ruhsata uygun yapılmayan inşaatlar ‘kaçak inşaat’ olarak tanımlanır. Dairemizin yerleşik uygulama ve içtihatlarına göre, emredici hukuk kurallarını içeren İmar Kanunu hükümlerine aykırı yapılan yapı, ‘kaçak yapı’ niteliğinde olduğundan, yasal hale getirilmedikçe ekonomik değer ifada etmez. Ekonomik değer taşımadığı için de yüklenici bu nitelikteki iş ve imalatın bedelini isteyemez. Ancak işin yasal duruma getirilmesi halinde yüklenici, hak ettiği iş bedelini talep edebilir.”

Dava konusu inşaatların davalı iş sahibi kooperatif tarafından öncelikle yasal hale getirilmesi ve yapı ruhsatının alınabilmesi için bu kooperatife yeterli süre ve yetki verilmesi gerektiği anlatılan kararda, “Kooperatifin yapı ruhsatı alıp inşaatları yasal hale getirmemesi durumunda aynı sebeple yüklenici şirkete yetki ve uygun süre verilmesi, verilecek yetki ve uygun süreye rağmen yasal hale getirilmemesi durumunda inşaatların ekonomik değerinden söz edilemeyeceğinden, yüklenici tarafından açılan asıl davanın reddine karar verilmesi gerekir”

Hata: İletişim formu bulunamadı.