488 Sayılı Damga vergisi kanunu 2012

Kanun Adı: DAMGA VERGİSİ KANUNU
Kanun No: 488
Kabul Tarihi: 1/7/1964
Resmi Gazete Sayısı: 11751
Resmi Gazete Tarihi: 11/7/1964

BİRİNCİ BÖLÜM
Mükellefiyet ve İstisnalar

Konu
Madde 1-
Bu Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı kağıtlar Damga Vergisine tabidir.
Bu kanundaki kağıtlar terimi, yazılıp imzalamak veya imza yerine geçen bir işaret konmak suretiyle düzenlenen ve herhangi bir hususu ispat veya belli etmek için ibraz edilebilecek olan (Değişik: 5228/59-4/a md.) (Yürürlük: 31.7.2004) belgeler ile elektronik imza kullanılmak suretiyle manyetik ortamda ve elektronik veri şeklinde oluşturulan belgeleri ifade eder.

Yabancı memleketlerle Türkiye`deki yabancı elçilik ve konsolosluklarda düzenlenen kağıtlar, Türkiye`de resmi dairelere ibraz edildiği, üzerine devir veya ciro işlemleri yürütüldüğü veya herhangi bir suretle hükümlerinden faydalanıldığı takdirde vergiye tabi tutulur.

Şümul
Madde 2-
Vergiye tabi kağıtlar mahiyetinde bulunan veya onların yerini alan mektup ve şerhlerle, bu kağıtların hükümlerinin yenilenmesine, uzatılmasına, değiştirilmesine devrine veya bozulmasına ilişkin mektup ve şerhler de Damga Vergisine tabidir.
Mükellef
Madde 3-
Damga Vergisinin mükellefi kağıtları imza edenlerdir.
Resmi dairelerle kişiler arasındaki işlemlere ait kağıtların Damga Vergisini kişiler öder.

Yabancı memleketlerle Türkiye`deki yabancı elçilik ve konsolosluklarda düzenlenen kağıtların vergisini, Türkiye`de bu kağıtları resmi dairelere ibraz eden, üzerlerinde devir veya ciro işlemleri yapanlar veya herhangi bir suretle hükümlerinden faydalananlar öderler. Ancak bunlardan ticari veya mütedavil kağıt mahiyetinde bulunanların vergisini, bunları en evvel satan veya kabul veya başka suretle kullanan kişiler öderler.

Kağıtların Mahiyetlerinin Tayini
Madde 4-
Bir kağıdın tabi olacağı verginin tayini için o kağıdın mahiyetine bakılır ve buna göre tabloda yazılı vergisi bulunur.
Kağıtların mahiyetlerinin tayininde, şekli kanunlarda belirtilmiş olanlarda kanunlardaki adlarına, belirtilmemiş olanlarda üzerlerindeki yazının tazammun ettiği hüküm ve manaya bakılır.

Mahiyeti tayin edilmek istenen kağıt üzerinde başka bir kağıda atıf yapılmışsa, atıf yapılan kağıdın hükümlerine nazaran iktisap ettiği mahiyete göre vergi alınır.

Kağıt Nüshalarının Birden Fazla Olması
Madde 5-
Bir nüshadan fazla olarak düzenlenen kağıtların her nüshası ayrı ayrı aynı miktar veya nispette Damga Vergisine tabidir. Şu kadar ki, poliçe ve emre yazılı ticari senetlerin yalnız tedavüle çıkarılan nüshaları vergiye tabi tutulur.
Bir Kağıtta Birden Fazla Akit ve İşlem Bulunması
Madde 6-
Bir kağıtta biribirinden tamamen ayrı birden fazla akit ve işlem bulunduğu takdirde bunların herbirinden ayrı ayrı vergi alınır.
Bir kağıtta toplanan akit ve işlemler birbirine bağlı ve bir asıldan doğma oldukları takdirde Damga Vergisi, en yüksek vergi alınmasını gerektiren akit veya işlem üzerinden alınır.

Ancak bu akit ve işlemlere asıl işlemin akitlerinden başka bir şahsın eklenen akit ve işlemi de ayrıca vergiye tabidir.

Birden Fazla İmzalı Kağıtlar
Madde 7-
Kağıtlara konulan imzanın birden fazla olması verginin tekerrürünü gerektirmez.
Ancak maktu vergiye tabi olup müteaddit kişilerin imzasını taşıyan makbuz ve ibra senetlerinin Damga Vergisi imza adedine göre alınır.

Nispi vergiye tabi ve birden fazla kişinin imzasını taşıyan makbuz ve ibra senetlerinde her imza sahibine ait olan hisse ayrıca belli edilmiş ise, vergi hisselere göre ayrı ayrı ödenir.

Şu kadar ki, bir resmi daire veya bir gerçek veya tüzel kişi adına kağıtlara konulan birden fazla imza bir imza hükmündedir.

Resmi daire
Madde 8-
Bu Kanunda yazılı resmi daireden maksat, (5766 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin (a) bendiyle değişen ibare, Yürürlük: 06.06.2008)genel ve özel bütçeli idarelerle(*), il özel idareleri, belediyeler ve köylerdir.
Bu dairelere bağlı olup ayrı tüzel kişiliği bulunan iktisadi işletmeler resmi daire sayılmaz.

(*)(5766 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli )genel ve katma bütçeli daire ve idarelerle
İstisnalar
Madde 9-
Bu Kanuna ekli (2) sayılı tabloda yazılı kağıtlar Damga Vergisinden müstesnadır.

İKİNCİ BÖLÜM
Vergileme Ölçüleri ve Nispet

Vergileme Ölçüleri
Madde 10-
Damga Vergisi nispi veya maktu olarak alınır.
Nispi vergide, kağıtların nevi ve mahiyetlerine göre, bu kağıtlarda yazılı belli para, maktu vergide kağıtların mahiyetleri esastır.

Belli para terimi, kağıtların ihtiva ettiği veya bunlarda yazılı rakamların hasıl edeceği parayı ifade eder.

Belli Para Gösterme Mecburiyeti
Madde 11-
(Değişik: 1318/94 md.) (Yürürlük: 10.8.1970) Cari hesap şeklinde açılan kredilerle her türlü ikrazata ait taahhütname ve mukavelenameler (İskonto ve iştira senetleri taahhütnamesi – Dispans – dahil) ve bunların temlik, yenileme, devir ve değiştirilmesine müteallik bütün kağıtlarda ve keza matlupların devir ve temlikine ilişkin mukavelename ve temliknamelerde ikraz veya temlik edilen para miktarının veya azami haddinin gösterilmesi mecburidir. Gösterilmediği takdirde bu kağıtların her birinden alınması gereken Damga Vergisi ile cezası olayın meydana çıktığı tarihte, ilgili bulunduğu cari hesapta kayıtlı kredi veya ikrazat miktarına göre hesaplanır ve alınır.
Bu vergi ve cezanın ödenmesinde mukriz ve müstakrizlerle temlik eden ve adına temlik yapılan şahıslar ve müesseseler müteselsilen sorumludurlar.

Yabancı Paraların Türk Parasına Çevrilmesi
Madde 12-
Damga Vergisine tabi kağıtlarda yazılı yabancı paralar Maliye Bakanlığınca tayin ve ilan edilecek fiyat üzerinden Türk parasına çevrilerek ona göre Damga Vergisi alınır.
Verginin Hesaplanmasında Kesirler
Madde 13-
(Mülga: 4369/82 md.) (Yürürlük: 29.7.1998)(*)
(*) Madde 13- Nispi verginin hesaplanmasında 50 kuruştan aşağı olan matrah kesirleri hesaba katılmaz, 50 kuruş ve daha yukarı olanlar 1 lira olarak hesap olunur.
5 kuruştan aşağı olan vergi kesirleri alınmaz, 5 kuruş ve daha yukarı olanlar 10 kuruş olarak alınır.
Nispet
Madde 14-
Kağıtların Damga Vergisi bu kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı nispet veya miktarlarda alınır. (Ek: 4369/77 md.) (Yürürlük: 29.7.1998) Şu kadar ki her bir kağıt için hesaplanacak vergi tutarı (1) sayılı tabloda yer alan sınırlamalar saklı kalmak üzere (Değişik: 4842/28 md.) (Değişik: 5281/43 md. Geçerlilik 1.1.2005) (Yürürlük: 31.12.2004) 800 bin Yeni Türk Lirasını (55 Seri No’lu Damga Vergisi Genel Tebliği ile 2012 yılı için 1.379.775,30 TL)(*) aşamaz. Bir önceki yılda uygulanan bu azami tutar, her takvim yılı başından geçerli olmak üzere, o yıl için tespit ve ilan olunan yeniden değerleme oranında artırılır. (Ek: 4842/28 md.) (Yürürlük: 24.4.2003) Bakanlar Kurulu yeniden değerleme oranının % 50 fazlasını geçmemek ve % 20`sinden az olmamak üzere yeni oranlar tespit etmeye yetkilidir.
Belli parayı ihtiva eden mukavelenamelerin değiştirilmesi halinde artan miktar aynı nispette vergiye tabidir. Bunların devri halinde aslından alınan verginin dörtte biri alınır.

(Ek: 1318/95 md.) (Yürürlük: 10.8.1970) Mukavelenamelerin müddetinin uzatılması halinde aynı miktar veya nispette vergi alınır.

Akreditif mektup ve telgraflarında süre uzatıldığı takdirde verginin dörtte biri alınır.

Yabancı memleketlerden Türkiye üzerine düzenlenen kağıtlar aynı miktarda, yabancı memleketlerin birinden diğeri üzerine düzenlenip Türkiye`de tedavüle çıkarılanlar ise yarı nispette vergiye tabidir.

1.379.775,30

(*) Değişmeden Önceki Şekli (54 Seri No’lu Damga Vergisi Genel Tebliği ile 2011 yılı için 1.251.383,40 TL)

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Verginin Ödenmesi

Ödeme Şekilleri
Madde 15-
(Değişik: 5281/1 md. Geçerlilik 1.1.2005) (Yürürlük: 31.12.2004) Damga Vergisi makbuz karşılığı, istihkaktan kesinti yapılması veya basılı damga konulması şekillerinden biriyle ödenir.
(Ek: 1318/96 md.) (Yürürlük: 10.8.1970) Bu ödeme şekillerinin hangi işlemler için ne suretle uygulanacağını tesbite Maliye Bakanlığı yetkilidir.

Pul Yapıştırılması Şekliyle Ödeme
Madde 16-
(Mülga: 5281/44 md.)(*) (Geçerlilik 1.1.2005 ; Yürürlük 31.12.2004)
(*) Madde 16 – Bu Kanunda gösterilen haller dışında Damga Vergisi kağıtlara damga pulu yapıştırılması şekliyle ödenir.
Vergi miktarına eşit olmak üzere birden fazla pul yapıştırılması mümkündür.
Türkiye`de düzenlenerek doğrudan doğruya yabancı memleketlerle Türkiye`deki yabancı elçilik ve konsolosluklara gönderilen kağıtlar ve çekilen telgrafların Damga Vergisi bunların Türkiye`deki kalan kopyalarına pul yapıştırılması şekliyle ödenir.
(Ek: 1318/97 md.) (Yürürlük: 10.8.1970) Noterde düzenlenecek kağıtların Damga Vergisinin pul yapıştırılması şekliyle ödenmesinde ise bu pullar kağıtların noterde kalan kopyalarına yapıştırılır.
Pullar tarihle beraber imza veya mühür konularak iptal olunur. İki pul için bir iptal işlemi yapılabilir.
Basılı Damga Konulması Şekliyle Ödeme
Madde 17-
Aşağıda yazılı kağıtların Damga Vergisi pul yerine basılı damga konulması şekliyle de ödenebilir.
1 – Makbuz ve ibra senetleri,

2 – Faturalar,

3 – Ulaştırma ile ilgili kağıtlar,

4 – Elektrik, havagazı, telefon ve su abonman mukavelenameleri,

5 -Maliye Bakanlığının müsaadesi alınmak şartiyle vergiye tabi diğer kağıtlar.

(Ek: 1318/98 md.) (Yürürlük: 10.8.1970) Maliye Bakanlığı yukarda yazılı olanların ve diğer kağıtların vergisini basılı damga konulması şekliyle ödetmeye yetkilidir.

Makbuz Verilmesi Şekliyle Ödeme
Madde 18-
(Degişik: 5035/48 md.) (Değişik: 5281/2 md.) (Geçerlilik: 1.1.2005, Yürürlük: 31.12.2004 ) Bu Kanunda gösterilen haller dışında Damga Vergisi makbuz karşılığında ödenir.
Maliye Bakanlığı makbuz karşılığı ödemeye ilişkin usûl ve esasları belirlemeye yetkilidir.

İstihkaktan Kesinti Şekliyle Ödeme
Madde 19-
Genel ve (5766 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin (a) bendiyle değişen ibare, Yürürlük: 06.06.2008)özel bütçeli(*) dairelerle il özel idareleri ve belediyeler, bankalar, iktisadi kamu teşekkülleri ile bunların iştirakleri ve müesseseleri ve benzeri teşekkül, iştirak ve müesseselerin ödemelerinde kullanılan ve nispi vergiye tabi bulunan makbuzlarla bu mahiyetteki kağıtlara ait vergilerin,
a) Bu ödemelerin yapılması,

b) Avans suretiyle ödemelerde avansın itası,

Sırasında ilgili daire ve müesseseler tarafından istihkaklardan kesinti yapılması şekliyle ödenmesine Maliye Bakanlığınca izin verilebilir.

(Ek: 1318/100 md.) (Yürürlük: 10.8.1970) Maliye Bakanlığı lüzum gördüğü hallerde vergiyi istihkaktan kesinti yapılması şekliyle ödetmeye yetkilidir.

(*) (5766 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli) katma bütçeli

Pulların Yapıştırılması Zamanı
Madde 20-
(Mülga: 5281/44 md.) (*)(Geçerlilik 1.1.2005 ; Yürürlük 31.12.2004)
(*) Madde 20 – Damga pullarının kağıtların düzenlendiği anda yapıştırılması mecburidir.
Ancak, postanelerce gümrüklere verilen liste beyannamelerin pulları müraselatın tesliminde yapıştırılır.
Basılı Damga Konulmasında Ödeme Zamanı
Madde 21-
Basılı damga konulacak kağıtların vergisi, yüzde beş noksanı ile peşin olarak ödenir.
Makbuz Karşılığı Ödemelerde Ödeme Zamanı
Madde 22-
(Değişik: 5281/3 md.) (Geçerlilik 1.1.2005 ; Yürürlük: 31.12.2004) Makbuz karşılığı ödemelerde Damga Vergisi;

a) Maliye Bakanlığınca belirlenen mükellefler, kurum ve kuruluşlar tarafından bir ay içinde düzenlenen kağıtların vergisi, ertesi ayın yirminci (371 Sıra No.lu VUK Tebliği uyarınca yirmiüçüncü) günü akşamına kadar vergi dairesine bir beyanname ile bildirilir ve yirmialtıncı günü akşamına kadar ödenir.

b) (a) bendi dışındaki hallerde, kâğıdın düzenlendiği tarihi izleyen onbeş gün içinde vergi dairesine bir beyanname ile bildirilir ve aynı süre içinde ödenir.

Maliye Bakanlığı, bu maddenin uygulanmasına ilişkin usûl ve esasları belirlemeye, lüzum göreceği işlemlere ilişkin kâğıtlara ait verginin yukarıdaki sürelere bağlı kalmaksızın ve beyanname aranmaksızın kâğıdın düzenlenmesinden önce veya noterlerce işleme tâbi tutulması sırasında ödenmesi zorunluluğunu getirmeye, vergiyi işlem anında ilgili kamu kurum veya kuruluşuna makbuz karşılığı ödettirmeye yetkilidir.

İstihkaktan Kesinti Şekliyle Ödemelerde Ödeme Zamanı
Madde 23-
Genel bütçeli daireler dışında kalan ve istihkaktan kesinti yapmak durumunda bulunan daire ve müesseseler tarafından bir ay içinde kesilen Damga Vergisi, ertesi ayın 20 nci (371 Sıra No.lu VUK Tebliği uyarınca 23 üncü) günü akşamına kadar ödemenin yapıldığı yer vergi dairesine bir beyanname ile bildirilir ve (Değişik: 5228/59-4/b md.) (Yürürlük: 31.7.2004) 26 ncı günü akşamına kadar yatırılır.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Sorumluluk

Vergi ve Cezada Sorumluluk
Madde 24-
Vergiye tabi kağıtların Damga Vergisinin ödenmemesinden veya noksan ödenmesinden dolayı alınması lazım gelen vergi ve cezadan, mükelleflere rücu hakkı olmak üzere, kağıtları ibraz edenler sorumludur.
(Değişik: 2344/1 md.) (Yürürlük: 28.11.1980) Birden fazla kişi tarafından imza edilen kağıtlara ait vergi ve cezanın tamamından imza edenler müteselsilen sorumludurlar. Bunlar arasında vergiden müstesna olanların bulunması Damga Vergisinin noksan ödenmesini gerektirmez. Damga Vergisinden muaf kuruluşlarca kişilerin (1) sayılı tabloda yer alan işlemleriyle ilgili olarak düzenlenen ve sadece bu kurumların imzasını taşıyan kağıtlara ait verginin tamamı kişiler tarafından ödenir. Ancak bu kağıtlara ait verginin hiç ödenmemesi veya noksan ödenmesi halinde vergi ve cezanın tamamından kişilerle birlikte kurumlar müteselsilen sorumludurlar.

(Ek: 5281/4 md.) (Geçerlilik 1.1.2005 ; Yürürlük: 31.12.2004) 22 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında bulunanlar, taraf oldukları işlemlere ilişkin kâğıtlara ait verginin beyan ve ödenmesinden sorumludurlar. Verginin ödenmemesi veya noksan ödenmesi durumunda vergi, ceza ve fer’ileri, vergi için diğer işlem taraflarına rücu hakkı olmak üzere, bu fıkrada belirtilen kişilerden alınır.

Resmi daireler veya noterlerce düzenlenerek kişilere verilen veya dairede bırakılan ve Damga Vergisi hiç alınmıyan veya noksan alınan kağıtların vergisi mükelleflere, cezası düzenliyenlere aittir.

Vergi ve ceza, vergi için mükelleflere rücu hakkı olmak üzere, kağıtları düzenleyenlerden alınır.

Özel Sorumluluk
Madde 25-
Yabancı memleketlerle Türkiye’deki yabancı elçilik ve konsolosluklarda düzenlenen ticari ve mütedavil kağıtların Damga Vergisi ve cezası, mükelleflerine rücu hakkı saklı bulunmak üzere hamillerinden alınır.

BEŞİNCİ BÖLÜM
Çeşitli Hükümler

Resmi Dairelerin Mecburiyeti
Madde 26-
Resmi dairelerin ilgili memurları kendilerine ibraz edilen kağıtların Damga Vergisini aramaya ve vergisi hiç ödenmemiş veya noksan ödenmiş olanları bir tutanakla tespit etmeye veya bunları tutanağı düzenlemek üzere, vergi dairesine göndermeye mecburdurlar.
(Değişen başlık: 2344/2 md.) (Değişen başlık: 25281/5 md.) (Yürürlük: 1.1.2005) Diğer kurum ve kuruluşlar ile kişilerin mecburiyeti

Madde 27-
(Değişik: 25281/5 md.) (Yürürlük: 1.1.2005) Noterler, damga vergisi ödenmemiş veya noksan ödenmiş kâğıtları vergi ve cezası ödenmedikçe tasdik edemezler veya bunların suretlerini çıkarıp veremezler.
Birinci fıkra hükmüne aykırı olarak işlem yapılması halinde, mükellef hakkında Vergi Usul Kanunu hükümleri uygulanmakla birlikte, noterlerden de tasdik ettikleri veya üzerinde işlem yaptıkları her kâğıt için kanunen alınması gereken cezası ayrıca alınır.

Bankalar, kamu iktisadi teşebüsleri ve iştirakleri ile 22 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında bulunanlar, vergisi ödenmemiş veya noksan ödenmiş kâğıtları usulüne uygun olarak vergi ve cezası ödenmedikçe işleme koyamazlar. Vergi ve cezası ödenmeden bu kâğıtları işleme koyan kişi ve kuruluşlardan, kâğıdın mükelleflerinden alınacak ceza tutarınca ayrıca ceza alınır.

Kağıtların Terki
Madde 28-
Vergi cezası alınması gereken kağıtların hamilleri tarafından terk edilmesi bu cezanın alınmasına mani değildir.
Bazı Ödemelerde Uyulması Gereken Esaslar
Madde 29-
Maliye Bakanlığından müsaade alınmak şartiyle makbuz karşılığı yapılacak ödemelerle istihkaktan kesinti yapılması şeklindeki ödemelerde uyulması gereken esaslar Maliye Bakanlığınca tayin edilerek ilgililere bildirilir.

Madde 30-
Vergi Usul Kanununun Damga Resmine ilişkin hükümleri Damga Vergisi hakkında da uygulanır.

Mukerrer Madde 30-
(Ek: 3239/97 md.) (Değişik: 3689/9 md.) (Yürürlük: 1.1.1991) Bu kanuna ekli (1) sayılı tabloda yer alan maktu vergiler (Maktu ve nispi vergilerin asgari ve azami miktarlarını belirleyen hadler dahil), bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarihe kadar Bakanlar Kurulunca belirlenen miktarlar ile bu miktarların, Vergi Usul Kanunu uyarınca 1990 yılı için tespit ve ilan olunan yeniden değerleme oranı ile çarpılmak suretiyle bulunacak tutarların toplamı kadar artırılmıştır. Her takvim yılı başından geçerli olmak üzere önceki yılda uygulanan maktu vergiler (Maktu ve nispi vergilerin asgari ve azami miktarlarını belirleyen hadler dahil) o yıl için tespit ve ilan olunan yeniden değerleme oranında artırılır. (Mülga cümle: 5281/6 md.) (Yürürlük: 1.1.2005) (*) (Değişik: 4842/36-6 md.) (Değişik: 5281/6 md.) (Yürürlük: 1.1.2005) Bu suretle hesaplanan vergi tutarının 10 Yeni Kuruşa kadarki kesirleri dikkate alınmaz.
(Ek fıkra: 3393/5 md.); (Mülga: 5035/49-4 md.) (Geçerlilik:1.1.2004) (Yürürlük: 2.1.2004) (**)

(Ek fıkra: 3393/5 md.); (Değişik: 4008/33 md.) (Değişik: 5228/59-4/c md.) (Değişik: 5281/6 md.) (Yürürlük: 1.1.2005) Bakanlar Kurulu, elektronik ortamda gönderilenler ile Sermaye Piyasası Kanununun uygulanmasıyla ilgili olarak Sermaye Piyasası Kurulunca düzenlenmesi öngörülen kâğıtların tâbi olduğu damga vergisi nispet ve maktu tutarlarını ibraz yerleri itibarıyla sıfıra kadar indirmeye, indirilen nispet ve tutarlarını kanunî seviyesine kadar çıkarmaya ve bu nispet ve tutarlar dahilinde kâğıtlar itibarıyla farklı nispet ve tutarlar tespit etmeye yetkilidir.

(Ek fıkra: 3986/11 md.) (Yürürlük: 7.5.1994) Bu Kanuna ekli (1) sayılı tablodaki 1.1.1994 tarihinde geçerli olan maktu vergiler (maktu ve nispi vergilerin asgari ve azami miktarlarını belirleyen hadler dahil) % 100, nispi vergiler % 20 oranında artırılmıştır. Bakanlar Kurulu, bu Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yer alan maktu vergileri (maktu ve nispi vergilerin asgari ve azami miktarlarını belirleyen hadler dahil) ile nispi vergileri birlikte veya ayrı ayrı, maktu vergilerde on katına, nispi vergilerde ise bir katına kadar artırmaya, uygulanmakta olan maktu vergileri yarısına kadar, nispi vergileri ise bu fıkra ile artırılmadan önceki seviyelerine indirmeye, bu had ve miktarlar arasında yeni had, miktar ve nispetler tespit etmeye yetkilidir.

(*) (Ek cümle: 5035/27 md.) (Yürürlük: 2.1.2004) Bu şekilde hesaplanan maktu had ve tutarların yüzde beşini aşmayan kesirleri dikkate alınmaz.
(**) Bakanlar Kurulu, uluslararası kurumlardan, yabancı ülkelerin kredi kuruluşlarından ve diğer her türlü dış kaynaklardan doğrudan doğruya veya Türkiye’de faaliyet gösteren bankalar vasıtasıyla verilecek krediler ve bu kredilerin geri ödenmesi nedeniyle düzenlenen kağıtların tabi olduğu damga vergisi nispetini ‘0’ sıfıra kadar indirmeye, indirilen nispeti kanuni seviyesine kadar çıkarmaya ve bu nispetler dahilinde kredi nevileri itibariyle farklı nispetler tespit etmeye ve bu konu ile ilgili usul ve esasları tayin etmeye yetkilidir.

Kaldırılan Hükümler
Madde 31-
Aşağıda gösterilen kanunlar ve hükümler yürürlükten kaldırılmıştır.
1. 23.5.1928 tarih ve 1324 sayılı Damga Resmi Kanunu ile ek ve değişiklikleri, (Bu Kanunların reklam ve ilanlara ilişkin Damga Resmi hükümleri ile 15.2.1963 tarih ve 185 sayılı Kanun hükümleri hariç)

2. 28.5.1934 tarih ve 2456 sayılı gümrüklerde istimal edilen bazı evraka müdafaa pulu ilsakı hakkındaki kanun ile ek ve

değişiklikleri,

3. 28.5.1934 tarih ve 2459 sayılı Tayyare Resmi hakkındaki kanun ile bu kanunun ek ve değişiklikleri,

4. Fevkalade zam kanunlarının yukarıdaki resimlerlere ilişkin hükümleri.

5. 10.6.1938 tarih ve 3437 sayılı Tütün ve Tütün İnhisarı Kanununun 112’nci maddesi,

6. 9.7.1953 tarih ve 6124, 15.7.1953 tarih ve 6168, 4.10.1960 tarih ve 93, 5.1.1961 tarih ve 222, 20.7.1961 tarih ve 335 sayılı kanunlar hariç diğer kanunların Damga Resmi ve yukardaki resimlere ilişkin istisna hükümleri,

7. 4.1.1961 tarih ve 213 sayılı V.U.K.’nun 205’inci maddesinin yolcu bilet ücretleri ve sigorta primleri üzerinden alınacak Damga Resmi kayıtlariyle ilgili hükümleri ile 220’nci maddesinin 5 numaralı fıkrası, 112’nci maddesinin 4 numaralı fıkrası ve 356’ncı maddesinin 2 ve 4 numaralı fıkraları,

Ek Madde 1-
(Ek: 4778/5 md.) (Yürürlük: 11.1.2003)Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarına dayanılarak yapılacak ödemeler ile dostane çözüm bağlamında yapılacak ödemelere ilişkin olarak düzenlenecek kâğıtlar damga vergisinden istisnadır.

Ek Madde 2-
(Ek: 5035/28 md.) (Yürürlük: 2.1.2004)Döviz kazandırıcı faaliyetlere ilişkin işlemlerle ilgili olarak düzenlenen kâğıtlar damga vergisinden müstesnadır.
Döviz kazandırıcı faaliyetlerin kısmen veya tamamen gerçekleştirilmemesi halinde, gerçekleşmeyen kısma ait alınmayan damga vergisi, mükelleflerden, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre ceza ve gecikme faizi ile birlikte geri alınır.

Yukarıda belirtilen hususlarda damga vergisi istisnası uygulamak suretiyle işlem yapan kuruluşlar, istisnaya konu işlemin mahiyeti ile alınmayan vergi tutarını, işlemin yapıldığı tarihi takip eden otuz gün içinde ilgililerin gelir veya kurumlar vergisi bakımından bağlı bulunduğu vergi dairesine bildirmeye mecburdurlar.

Döviz kazandırıcı faaliyetin gerçekleşmediğinin tespit edildiği tarihi takip eden otuz gün içinde, bu durumu vergi dairesine bildirmeyen kuruluşlar damga vergisi, ceza ve gecikme faizinin ödenmesinden ilgililerle birlikte müteselsilen sorumludurlar.

Bu maddenin uygulanması bakımından döviz kazandırıcı faaliyetlerin neler olduğu ve bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığı ile Dış Ticaret Müsteşarlığı tarafından birlikte tespit edilir.

Geçici ve Son Hükümler

Eski Hükümlerin Uygulanması
Gecici Madde 1-
Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten evvel mükellefiyet konusuna giren kağıtlar hakkında eski hükümler uygulanır.
Peşin Alınan Resimler
Gecici Madde 2-
Basılı damga konulması suretiyle resmi peşin alınan kağıtların yeni hükümlere göre noksan alınmış vergileri mükellefe tamamlattırılır, vergi mevzuu dışında kalanlardan henüz kullanılmamış olanlarla tarife değişikliği dolayısiyle fazla alınmış bulunan resimler iade edilir.

Gecici Madde 3-
(Ek: 5255/13 md.) (Yürürlük: 13.11.2004) 2005 yılında İzmir Kentinde yapılacak Dünyü Üniversitelerarası Spor Oyunları ile ilgili olarak yapılacak her türlü mal ve hizmet alımları, kiralama ve ihale işleri ile bu işlemlerle ilgili düzenlenen kağıtlar Damga Vergisinden müstesnadır.
Yürürlük
Madde 32-
Bu Kanun hükümleri yayımını takip eden aybaşından itibaren 3 ay sonra yürürlüğe girer.
Yetki
Madde 33-
Bu Kanunu Bakanlar Kurulu yürütür.

DAMGA VERGİSİ KANUNUNA EKLİ TABLOLAR
(Değişik: 5281/7 md.) (Yürürlük: 1.1.2005)

(1) SAYILI TABLO

(2) SAYILI TABLO

Kooperatife ait arsaya belediye tarafından kamulaştırmasız el koyulması nedeniyle mahkeme kararıyla elde edilen arsa ve tazminat bedelinin ortaklara dağıtılması hk.

Başlık Kooperatife ait arsaya belediye tarafından kamulaştırmasız el koyulması nedeniyle mahkeme kararıyla elde edilen arsa ve tazminat bedelinin ortaklara dağıtılması hk.
Tarih 23/02/2012
Sayı B.07.1.GİB.4.35.16.01-176300-241
Kapsam

T.C.

GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI

İZMİR VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI

Mükellef Hizmetleri Gelir Vergileri Grup Müdürlüğü

Sayı

:

B.07.1.GİB.4.35.16.01-176300-241

23/02/2012

Konu

:

Kooperatife ait arsaya belediye tarafından kamulaştırmasız el koyulması nedeniyle mahkeme kararıyla elde edilen arsa ve tazminat bedelinin ortaklara dağıtılması hk.

İlgide kayıtlı özelge talep formunuzda; …. ada … parsel no.lu 1080 m² arsanıza kamulaştırmasız el koyma yöntemiyle …. Belediyesi tarafından el konulduğu ve karşılığında mahkeme kararıyla elde edilen arsa bedeli ve tazminat bedelinin kurumlar vergisinin konusuna girip girmediği ile 173 ortaklı kooperatifinizin 3.522.000 TL toplam bedel üzerinden avukatlık, yargı, kesintiler gibi masraflar düşüldükten sonra kalan tutarın düzenlenen protokol gereğince 2011, 2012, 2013, 2014 yıllarında ortaklara eşit olarak dağıtılacağı belirtilerek, bu ödemeler üzerinden gelir vergisi kesintisi yapılıp yapılmayacağı, yapılacaksa kesinti oranı, ödemelerin verginin konusuna girecek olması halinde, vergilendirme işleminin taksit bedelleri üzerinden mi yoksa toplam dağıtılacak bedeller üzerinden mi yapılacağı hususunda Başkanlığımız görüşü talep edilmektedir.

A) Kurumlar Vergisi Kanunu Yönünden:

5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında kooperatifler kurumlar vergisi mükellefleri arasında sayılmış olmakla beraber aynı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (k) bendinde, tüketim ve taşımacılık kooperatifleri hariç olmak üzere, ana sözleşmelerinde sermaye üzerinden kazanç dağıtılmaması, yönetim kurulu başkan ve üyelerine kazanç üzerinden pay verilmemesi, yedek akçelerin ortaklara dağıtılmaması ve sadece ortaklar ile iş görülmesine (Yapı kooperatiflerinin kendilerine ait arsalarını kat karşılığı vererek her bir hisse için bir iş yeri veya konut elde etmeleri ortak dışı işlem sayılmaz.) ilişkin hükümler bulunup, bu hükümlere fiilen uyan kooperatifler ile bu kayıt ve şartlara ek olarak kuruluşundan inşaatın bitim tarihine kadar yönetim ve denetim kurullarında, söz konusu inşaat işlerini kısmen veya tamamen üstlenen gerçek kişilerle tüzel kişi temsilcilerine veya Kanunun 13 üncü maddesine göre bunlarla ilişkili olduğu kabul edilen kişilere veya yukarıda sayılanlarla işçi ve işveren ilişkisi içinde bulunanlara yer vermeyen ve yapı ruhsatı ile arsa tapusu kooperatif tüzel kişiliği adına tescil edilmiş olan yapı kooperatiflerin kurumlar vergisinden muaf olduğu hükme bağlanmıştır.

1 seri no.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliğinin “4.13. Kooperatifler” başılıklı bölümünde, kooperatif muafiyeti ile ilgili olarak ayrıntılı açıklamalara yer verilmiştir.

Yukarıdaki hükme göre; kooperatifinizin 5520 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (k) bendinde belirtilen şartları sağlaması ve herhangi bir ortak dışı işleminin de bulunmaması halinde kurumlar vergisinden muaf tutulması gerekmekte olup aktifinde kayıtlı olan taşınmazın (arsanın) bir kısmının …. Belediyesi tarafından yol, park ve yeşilalan yaptırmak amacıyla cebri olarak kamulaştırmasız el atması sonucu mahkemenin verdiği karar ile elde edilen kazancın ortaklara dağıtılmayıp kooperatif amaçları doğrultusunda harcanması halinde, bu işlem ortak dışı işlem sayılmayacak ve kurumlar vergisi muafiyetini etkilemeyecektir.

Ancak, mahkeme ilamına istinaden alacağınız arsa bedeli, tazminat ve yasal faizlerin üyelerinize dağıtılması halinde, kurumlar vergisi muafiyetine ilişkin şartlar ihlal edilmiş olacağından, şartın ihlal edildiği tarih itibariyle kurumlar vergisi mükellefiyetinizin tesis edilmesi gerekmektedir.

Diğer taraftan, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 75 inci maddesinin ikinci fıkrasının (2) numaralı bendinde; iştirak hisselerinden doğan kazançların (Limited şirket ortaklarının, iş ortaklıkları ortaklarının ve komanditerlerin kar payları ile kooperatiflerin dağıttıkları kazançlar bu zümreye dahildir. Kooperatiflerin ortakları ile yaptıkları muamelelerden doğan karların ortaklara, kooperatifle yaptıkları muameleler nispetinde tevzii, kazanç dağıtımı sayılmaz.) menkul sermaye iradı olduğu belirtilmiş olup, 94 üncü maddenin birinci fıkrasının (6/b-i) bendinde ise; tam mükellef kurumlar tarafından; tam mükellef gerçek kişilere, gelir ve kurumlar vergisi mükellefi olmayanlara ve gelir vergisinden muaf olanlara dağıtılan, 75 inci maddenin ikinci fıkrasının (1), (2) ve (3) numaralı bentlerinde yazılı kar paylarından (karın sermayeye eklenmesi kar dağıtımı sayılmaz.) %15 oranında vergi kesintisi yapılacağı hükmüne yer verilmiştir.

Buna göre; kooperatifin sahip olduğu söz konusu arsaya el konulması nedeniyle elde edilen kazançlar ile bu kazançların değerlendirilerek nemalandırılmasından elde edilen gelirlerin ortaklarınıza dağıtılması durumunda, dağıtılan tutar üzerinden Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinin (6/b-i) bendine göre %15 oranında gelir vergisi tevkifatı yapılması ve muhtasar beyanname ile beyan edilmesi gerekmektedir.

B) Vergi Usul Kanunu Yönünden:

213 sayılı Vergi Usul Kanununun 262 nci maddesinde; “Maliyet bedeli, iktisadi bir kıymetin iktisap edilmesi veyahut değerinin arttırılması münasebetiyle yapılan ödemelerle bunlara müteferri bilumum giderlerin toplamını ifade eder.” hükmüne yer verilmiştir.

Aynı Kanunun 269 uncu maddesinde ise; “İktisadi işletmelere dahil bilumum gayrimenkuller maliyet bedelleri ile değerlenir…” hükmü mevcuttur.

Öte yandan; Vergi Usul Kanununun Mükerrer 298 inci maddesi, 5024 sayılı Kanunun 2 nci maddesi ile 01.01.2004 tarihinden geçerli olmak üzere değiştirilerek “Enflasyon düzeltmesi ve yeniden değerleme oranı” başlığı altında yeniden düzenlenmiştir. Söz konusu düzenleme ile mali tabloların enflasyonun etkisinden arındırılması ve böylece vergileme üzerindeki enflasyondan kaynaklanan olumsuzlukların giderilmesi amaçlanmış olup, 31.12.2003 tarihli mali tabloların düzeltme işlemine ilişkin hükümlere ise aynı Kanuna eklenen Geçici 25 inci maddesinde yer verilmiştir.

Mezkur Kanunun Mükerrer 298 inci maddesinde; “A) Malî tablolarda yer alan parasal olmayan kıymetler aşağıdaki hükümlere göre enflasyon düzeltmesine tâbi tutulur.

1.Kazançlarını bilanço esasına göre tespit eden gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri fiyat endeksindeki artışın, içinde bulunulan dönem dahil son üç hesap döneminde %100’den ve içinde bulunulan hesap döneminde % 10’dan fazla olması halinde malî tablolarını enflasyon düzeltmesine tâbi tutarlar. Enflasyon düzeltmesi uygulaması, her iki şartın birlikte gerçekleşmemesi halinde sona erer…” hükmüne yer verilmiştir.

Aynı Kanunun Geçici 25 inci maddesinin (j) bendinde ise; 2004 yılı hesap döneminden itibaren ilk defa bilanço esasına geçen mükelleflerin bu maddede yer alan esaslara göre düzeltme yapacakları hüküm altına alınmış olup, bu hükmün kapsamına enflasyon düzeltmesi yapılan dönemlerde kazançlarını bilanço esasına göre tespit etmesine rağmen gelir veya kurumlar vergisinden muaf olmaları nedeniyle düzeltme yapmayan mükellefler de girmektedir.

Buna göre; kooperatifinizin bilançosunda yer alan arsaları maliyet bedeli ile değerlemeniz ve kurumlar vergisi mükellefiyetinizin tesis edildiği tarih itibariyle de düzenlenen bilançonuzun Vergi Usul Kanununun geçici 25 inci maddesine göre, şartların oluşması halinde aynı Kanunun mükerrer 298 inci maddesine göre enflasyon düzeltmesine tabi tutmanız gerekmektedir.

Bilgi edinilmesini arz ederim.

(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.

(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.

(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.

Kat karşılığı inşaat sözleşmesi uyarınca müteahhit firmaya ait bağımsız bölümlerin satışında kooperatifin kurumlar vergisi muafiyeti

Mükellef Hizmetleri Grup Müdürlüğü

Sayı

:

B.07.1.GİB.4.55.15.01-2012-KVK-ÖZE-01-84

23/02/2012

Konu

:

Kat karşılığı inşaat sözleşmesi uyarınca müteahhit firmaya ait bağımsız bölümlerin satışında kooperatifin kurumlar vergisi muafiyeti.

İlgide kayıtlı özelge talep formunda, Kooperatifiniz ile …. İnşaat Yatırım İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. arasında her bir üye sayısı karşılığında kat karşılığı inşaat sözleşmesi yapıldığı, müteahhit firma tarafından vekalet alınarak kendi hissesine düşen bağımsız bölümlerin satışının istendiği belirtilerek, söz konusu satış işleminin kurumlar vergisi muafiyetini ihlal edip etmeyeceği konusunda Başkanlığımızdan görüş talip edilmektedir.

5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 1 inci maddesinde kooperatifler, kurumlar vergisi mükellefleri arasında sayılmış olup aynı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (k) bendinde ise kooperatiflerin muafiyet şartları belirtilmiştir. Bu şartlar tüketim ve taşımacılık kooperatifleri hariç olmak üzere, kooperatiflerin ana sözleşmelerinde;

-Sermaye üzerinden kazanç dağıtılmaması,

-Yönetim kurulu başkan ve üyelerine kazanç üzerinden pay verilmemesi,

-Yedek akçelerin ortaklara dağıtılmaması,

-Sadece ortaklarla iş görülmesi (Yapı kooperatiflerinin kendilerine ait arsalarını kat karşılığı vererek her bir hisse için bir iş yeri veya konut elde etmeleri ortak dışı işlem sayılmaz.)

şartlarının yazılı bulunması ve fiilen bu şartlara uyulması, yapı kooperatiflerinde bu şartlara ek olarak kuruluşundan inşaatın bitim tarihine kadar yönetim ve denetim kurullarında, söz konusu inşaat işlerini kısmen veya tamamen üstlenen gerçek kişilerle tüzel kişi temsilcilerine veya Kanunun 13 üncü maddesine göre bunlarla ilişkili olduğu kabul edilen kişilere veya yukarıda sayılanlarla işçi ve işveren ilişkisi içinde bulunanlara yer vermemeleri ve yapı ruhsatı ile arsa tapusunun kooperatif tüzel kişiliği adına tescil edilmiş olması gerekmektedir.

Konu ile ilgili olarak 1 seri no.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliğinin “4.13.1.4.3. Yapı kooperatiflerinde ortak dışı işlemler” başlıklı bölümünde, “Yapı kooperatiflerinin, arsalarını kat karşılığı vererek işyeri veya konut elde etmeleri ortak dışı işlem sayılacaktır. Ancak, bu kooperatiflerin, her bir hisse için bir işyeri veya konut elde etmesi halinde, bu işlem ortak dışı işlem olarak kabul edilmeyecektir.” açıklamasına yer verilmiştir.

Buna göre; kooperatif arsasını kat karşılığı müteahhit firmaya vererek kooperatif üyelerinin her bir hissesi için bir işyeri veya konut elde etmesi ve kooperatif muafiyetine ait diğer şartların da varlığı halinde, kooperatifinizin kurumlar vergisinden muaf olması mümkün bulunmaktadır.

Diğer taraftan; arsanın tapuda kooperatifiniz adına kayıtlı olmakla birlikte müteahhit firma ile yapılan sözleşme gereği müteahhit firmaya bırakılan bağımsız bölümlere tekabül eden kat irtifak payının, kooperatif tarafından veya vekalet alınmak suretiyle, müteahhit firmanın belirleyeceği üçüncü kişilere tapuda devir işlemi kooperatif adına gerçek bir satış işlemi olmadığından; söz konusu bu satış işlemi kurumlar vergisi muafiyetini etkilemeyecektir.

Bilgi edinilmesini rica ederim.

Konut ve İşyeri Yapı Kooperatifleri ve Uygulaması-II.Cilt-İçindekiler-KEMAL ÖZMEN

 

 

İÇİNDEKİLER

 

İKİNCİ CİLT

 

VII-Yedinci Bölüm ……..:  ARSA

I-Açıklama ve uygulama ……………………………………:        13

II-Kooperatifler Yasası ………………………………………:       16

III-Kooperatif Anasözleşmesi ………………………………..:        17

IV-İlgili Yargıtay Kararları ………………………………….:       18

    V- Diğer ilgili mevzuat ve kaynak …………………………..:        22
       A) Arsa Ofisi Kanunu …………………………………………:        22
       B) 775 sayılı Gecekondu Önleme Bölgesi Kanunu  ..:        32
       C) 4916 sayılı Kanunun ilgili maddeleri ………………..:        51
       D) Medeni Kanun …………………………………………:       53
       E) Borçlar Kanunu …………………………………………….:        54
       F) Tapu Kanunu    ……………………………………………..:        55
       G) Noterlik Kanunu  ………………………………………….:        57
       H) Tapu ve Kadastro ile Bakanlık Yazıları …………….:        58
       İ) Görüş ve Öneriler ………………………………………….:        71

VIII-Sekizinci Bölüm  ……..:    İHALE VE TEMİNAT

1-İhale   ………………………………………………………….:        75

a) İhale yöntemleri ……………………………………….:        77

b) İhale çalışmaları ……………………………………….:        78

2- Teminat  ………………………………………………………:        80

a) Teminat alma nedenleri …………………………….:        80

b) Teminat olarak alınacak değerler ………………..:        81

c) Teminat çeşitleri ve oranları  ………………………:        82

d) Teminat alma zamanları  ……………………………:        82

e) Kesin teminatın artması …………………………….:        83

f) Kesin teminatın geri verilme koşulları ………….:        83

II-Kooperatifler Yasası ………………………………………….:        85

III-Kooperatif Anasözleşmesi  ……………………………….:        86

IV- Görüş ve öneriler ……………………………………………:        87

 

 

 

 

IX-Dokuzuncu Bölüm …:  İNŞAAT

    I-Açıklama ve uygulama   ………………………………………:        91

1-İnşaat …………………………………………………………..:        91

a) İnşaat sözleşmesinin hazırlanması  ……………..:        91

b) İnşaat sözleşmesinin unsurları ……………………:        92

c) Sözleşmenin şekli ve tarafları …………………….:        93

d) Yüklenicinin borçları ………………………………….:        94

– Kooperatif inşaatının dürüstlükle yapılması ..:        94

– Kooperatif inşaatının özenle yapılması ……….:        94

– Yüklenicinin işi bizzat kendisinin yapması

veya kendi yönetimi altında yaptırılması …….:        95

– Yüklenicinin kaliteli inşaat malzemesi

kullanması ………………………………………………:        96

– Yüklenicinin çalışma araçlarını ve aletlerini

sağlama borcu ………………………………………..:        97

– Yüklenicinin işe zamanında başlama ve

bitirme borcu  …………………………………………:        97

– Yüklenicinin sözleşmeye uyma borcu   ……….:        99

– Yüklenicinin projeyi uygulama borcu  ………..:        99

– Yüklenicinin teslim borcu  ………………………..:        99

– Yüklenicinin bozukluklara karşı sağlama

borcu  ……………………………………………………:      100

e) Kooperatifin borçları …………………………………:      101

– İşyeri teslim borcu  …………………………………:      101

– Ücret ödeme borcu  …………………………………:      101

– Kredi alma koşullarının yerine getirilmesi

ve erken alınması borcu  ………………………….:      103

– Yükleniciye rahat çalışma ortamı

hazırlama borcu   …………………………………….:      103

– Yapılan işleri teslim alma borcu ………………..:      103

f)  Hakedişlerin düzenlenmesi  …………………….….:      103

– İmalat ……………………………………………………:      103

– İhzarat ………………………………………………..…:      103

– Fiyat Farkları ………………………………………..…:      104

– Nakliye  ……………………………………………….…:      104

g) İnşaat yapım yöntemleri ……………………………:      104

II-Kooperatifler Yasası ……………………………………….…:      106

III-Kooperatif Anasözleşmesi …………………………………:      107

IV-İlgili Yargıtay Kararları ………………………………………:      110

    V- Diğer ilgili mevzuat ……………………………………….…:      158
       A) Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesi  ………………..:      158
       B) Emanet Usulü Kooperatif İşlerine Ait Yönetmelik .:     207
       C) Borçlar Yasası  ………………………………………………:      214

 

 

X-Onuncu Bölüm  ………:  ŞEREFİYE VE DAĞITIM

I-Açıklama ve uygulama    ……………………………………..:      225

1-Şerefiye ……………………………………………………….:      225

– Konutların yada işyerlerinin site içindeki yeri …:      226

– Konutların yada işyerlerinin yapı durumu  ………:      226

– Konutların yada işyerlerinin diğer özellikleri ……:      226

2-Şerefiye Komisyonu  ………………………………………:      227

3-Şerefiye raporunun hazırlanması   ……………………:      228

4-Şerefiye raporuna yapılan itiraz ……………………….:      230

5-Geçici maliyetin belirlenmesi  ………………………….:      231

6-İşyeri kesin maliyetlerinin belirlenmesi …………….:      232

7- Dağıtım (Kur’a ve/veya Tercihli Tahsis) …………..:      233

II-Kooperatifler Yasası ………………………………………….:      235

III-Kooperatif Anasözleşmesi …………………………………:      236

IV-İlgili Yargıtay Kararları   ……………………………………:      239

V-Yapı kooperatifleri Kur’a Yönetmeliği  ………………….:      255

 

XI-Onbirinci Bölüm ……:  FERDİLEŞME, FESİH VE

                                         TASFİYE

I-Açıklama ve uygulama  ……………………………………….:      261

1-Ferdileşme …………………………………………………..:      261

– Ferdileşme çalışmaları  ……………………………………:      262

2-Tasfiye  …………………………………………………………:      264

3- Ortaklık-Mülkiyet İlişkisi ………………………………..:      265

II-Kooperatifler Yasası  …………………………………………:      268

III-Kooperatif Anasözleşmesi  ……………………………….:      273

IV-İlgili Yargıtay Kararları ………………………………………:      277

    V- Bakanlık Yazıları  ……………………………………………..:      292

 

XII-Onikinci Bölüm ……: YAPI KOOPERATİFLERİNİN

                                         İŞLETME  KOOPERATİFİ

                                         OLARAK AMAÇ VE TÜR

                                         DEĞİŞTİRMESİ

    I-Açıklama ve uygulama    ……………………………………..:      299

1-İşletme Kooperatifi …..…………………………………..:      299

2- İşletme kooperatifi olarak tür değişikliği

yapılma gerekçesi  ………………………………………..:      301

3- İşletme kooperatifinin yararları ve mahsurlu

yönleri  ………………………………………………………..:      302

a) Yararları …………………………………………………..:      302

b) Mahsurları ………………………………………………..:     303

4- İşletme kooperatifleri ile kat mülkiyet yasasına

(site yönetim planına) göre oluşan site

yöneticiliğinin farkları …………………………………….:      304

5- İşletme kooperatifi olarak amaç ve tür değişikliğinde

yapılacak iş ve işlemler ………………………………….:      306

6- İşletme Kooperatifi Anasözleşmesi  ………………..:      311

 

 

 

XIII-Onüçüncü Bölüm ..:  YAPI KOOPERATİFLERİNİN

                                         ANONİM  ŞİRKET OLARAK

                                         AMAÇ VE TÜR DEĞİŞTİRMESİ

I-Açıklama ve uygulama   ………………………………………:      349

1-Anonim Şirket  ………………………………………………:      349

2- Sanayi ve Ticaret Bakanlığı’nın kooperatiflerin

anonim şirket olarak nev’i değiştirmesinde

yerine getirilmesini istediği iş ve işlemler …………..:      352

3- Anonim şirket anasözleşmesinin hazırlanması ….:      366

4-  Bakanlıktan izin alınması ………………………………:      367

5- Kooperatif sermayesinin anonim şirket

sermayesine uyarlanması   ……………………………..:      369

6- Kooperatifin A.Ş.’ye dönüşmesinin vergisel

ve mali yönü  …………………………………………………:      369

– Anonim Şirket Anasözleşmesi ………………………….:      373

 

XIV-Ondördüncü Bölüm :  KOOPERATİF-OSB İLİŞKİSİ

– Kooperatif-OSB İlişkisi  ……………………………………:      387

 

 

XV-Onbeşinci Bölüm ……….: TOPLU YAPI SİTE YÖNETİM

                                  PLANI

I-Açıklama ve uygulama  ……………………………………….:        13

1-Genel Bilgi  ……………………………………………………:      393

2-Kat Mülkiyeti Yasasına göre yönetim planı ………..:      395

3-Toplu Yapı Site Yönetim Planının Hazırlanması ….:      397

4-Toplu Yapı Site Yönetim Planının Kapsamı ………:      399

– Bağımsız bölümlerin yönetim tarzı ……………..:      400

– Bağımsız bölümlerin kullanma maksat ve şekli  :      400

– Yönetici ve denetici ücretleri ……………………..:      400

– Diğer hususlar ……………………………………….:     401

5-Yapı kooperatiflerinin sorumluluğunda

inşaatı gerçekleştirilen  konut yada işyerleri

için yönetim planı hazırlanmasında (iskan

veya işletme aşamasında) tercih edilecek

hukuki statünün dikkate alınması   ……………….:      401

-Giderlere katılma ………………………………………:      404

-Yönetim planının değiştirilmesi ………………………:      407

II-Görüş ve Öneriler …………………………………………:     410

III-Konu ile ilgili Yasa Maddeleri ………………………..:      413

IV-Konu ile ilgili Yargıtay Kararları ……………………..:      416

V-Toplu Yapı Site Yönetim Planı ………………………..:      453

 

 

 

 

Konut ve İşyeri Yapı Kooperatifleri ve Uygulaması-KEMAL ÖZMEN

 

 

İÇİNDEKİLER

 

BİRİNCİ CİLT

 

I- Birinci Bölüm  ………………….:  GENEL BİLGİLER

I-Açıklama ve uygulama    ………………………………….:      19

1-  Kooperatifçilik nedir ve hangi gerekçelerden

doğmuştur ……………………………………………….:     19

2- Kooperatifçiliğin özellikleri ……………………………:     19

3- Kooperatifçiliğin yararları ……………………………..:     21

4- Kooperatifçilik ilkeleri …………………………………:      22

4.1-Gönüllü ve serbest giriş-çıkış ilkesi ……………:      23

4.2-Demokratik yönetim ilkesi ……………………….:     23

4.3-Ortağın ekonomik katılımı ilkesi ………………..:     23

4.4-Özerklik ve bağımsızlık ilkesi ……………………:      24

4.5-Eğitim, öğretim ve bilgilendirme ilkesi ………..:     24

4.6-Kooperatifler arası işbirliği ilkesi ………………..:     24

4.7-Topluma karşı sorumluluk ilkesi ………………..:      24

5-Kooperatiflerle, şirketler ve dernekler arasındaki

farklar …………………………………………………….:     25

5.1-Kooperatiflerle şirketler arasındaki farklar ……:     25

5.2-Kooperatiflerle dernekler arasındaki farklar ….:      25

6-Kooperatif türleri …………………………………………:    26

7- Kooperatiflerin mevzuat içindeki yeri ……………..:      28

8- Devlet ve kooperatifçilik ………………………………:     30

9- Kooperatiflerin sorunları ………………………………:     31

9.1- Finansman sorunu ……………………………….:      31

9.2- Mevzuat sorunu ………………………………….:      32

9.3- Arsa sorunu ……………………………………….:      32

9.4- Kalite sorunu ……………………………………..:      32

9.5- Zaman sorunu …………………………………….:      33

9.6- Denetim sorunu …………………………………..:     33

9.7- Diğer sorunlar ……………………………………..:     34

II- Kooperatifler Yasası ……………………………………….:    36

II- İkinci Bölüm ………………….:  KURULUŞ

I-Açıklama ve uygulama …………………………………….:      39

1- Hazırlık işlemleri ………………………………………..:     39

2- İzin …………………………………………………………:    40

3- Tescil ve ilan …………………………………………….:     41

4- Tescil ve ilandan sonra yapılacak işlemler ………….:      42

5- Anasözleşme değişikliği ……………………………….:     43

6- Kooperatif  birliklerinin kuruluşu …………………….:     45

7- Tür değişikliği ……………………………………………:     47

8- Anonim veya limited şirketlere dönüşüm …………..:      48

9- Devre mülk, devre tatil, organize sanayi

bölgesi, nitelikli  sanayi bölgesi kapsamına alınma

ve gayrimenkul yatırım ortaklığı ……………………:      50

10- Yapı kooperatiflerinin kuruluşuna ait özet bilgiler :     52

II- Kooperatifler Yasası ……………………………………….:    55

III- Kooperatif Anasözleşmesi ………………………………:     60

IV- İlgili Yargıtay Kararları …………………………………..:     63

V- Yazışma belge örnekleri ………………………………….:     66

– Kooperatifin kuruluşuna izin verilmesi hakkında …..:      66

– Anasözleşme özeti hakkında …………………………..:     67

– Yönetim kurulu görev bölümü hakkında   …………….:      69

– Kooperatifin temsil ve ilzam esasları hakkında ……..:      70

– Kooperatifin tescili hakkında …………………………..:     72

III-Üçüncü Bölüm ……………….:  ORTAKLIK İŞLEMLERİ

    I-Açıklama ve uygulama    ………………………………….:      77

1-Ortak olma yolları ……………………………………….:     77

1.1-Kooperatifin kurucu ortağı olarak ortak

olunması  …………………………………………………:      77

1.2-Kooperatifin kurulmasından sonra ortak

olunması ………………………………………………….:      79

1.3-Ortaklığın devir alınması yoluyla ortak

olunması ………………………………………………….:      79

1.4-Veraset yoluyla ortak olunması …………………..:      81

1.5-Taşınmaz mal veya işletme karşılığı ortak

olunması …………………………………………….:     81

2-Ortaklığa kabul …………………………………………..:     82

3-Ortaklık konumu ………………………………………..:      84

3.1-Ortaklık dosyası ……………………………………:     86

3.2-Ortaklar defteri …………………………………….:     86

3.3-Ortaklık senedi …………………………………….:      87

3.4-Ortaklık cüzdanı …………………………………….:    88

3.5-Ortaklar listesi ………………………………………:    89

3.6-Cari hesap durumu ………………………………..:     89

4-Ortakların ödemeleri ……………………………………:     90

4.1- Sermaye payı ……………………………………..:      90

4.2- İnşaat payı ………………………………………..:      91

4.3- Aidat ………………………………………………..:     91

4.4- Kaydiye …………………………………………….:      92

4.5- Gecikme farkı ……………………………………..:      93

4.6- Şerefiye …………………………………………….:     93

4.7- Diğer ödemeler ……………………………………:     94

5-Ödemeler ile ilgili genel kurul kararları  ………………:      94

6-Ortakların hak ve yükümlülükleri ……………………….:      95

6.1- Ortakların hakları …………………………………:     95

A- Ortakların bireysel olarak kullanacakları

hakları ………………………………………………..:    95

-Ortaklıktan çıkma hakkı …………………………:      96

-Ortaklık payını devir hakkı ……………………..:      97

-Çıkarılma kararına karşı genel kurula

itiraz etme hakkı …………………………………:     97

– Çıkarılma kararına karşı dava açma hakkı  …:      97

– Bilgi edinme hakkı   …………………………………:      97

– Örnek isteme hakkı …………………………….:      97

– Defter ve belgeleri inceleme hakkı ……………:      98

– Genel kurula katılma hakkı  ………………………:      98

– Seçme ve seçilme hakkı …………………………..:      98

– Olumlu gelir-giderken pay (risturn)

alma hakkı ……………………………………………..:      98

– Genel kurulda temsil hakkı ……………………….:      99

– Genel kurul kararını iptal için dava

açma hakkı   …………………………………………..:      99

– Denetçilerin açıklama yapmasını isteme

hakkı ……………………………………………….:     99

– Tasfiye artığından pay alma hakkı  ………….:      99

B-Toplu kullanılacak haklar  ……………………………..:    100

– Genel kurulu toplantıya çağırma hakkı  …………:    100

– Gündeme ilave yapılmasını isteme hakkı  ………:    100

6.2-Ortakların yükümlülük ve sorumlulukları ………….:    101

-Parasal yükümlülüğünü yerine getirmesi görevi …:    101

-Sır saklama yükümlülüğü   ………………………………:    102

7-Ortaklığın sona ermesi …………………………………:    102

7.1-Ortaklıktan çıkma ……………………………………..:    102

7.2-Ortaklıktan çıkarılma …………………………………:    103

– Ortaklıktan çıkarılma işleminin yapılması …..:    104

– Ortaklıktan çıkarılma kararına itiraz …………..:    105

– Çıkarılma kararı yönetim kurulu tarafından

verilmişse ………………………………………………:    105

– Yönetim kurulunun çıkarma kararına

karşı genel kurula itiraz edilmesi ……………:    105

– Çıkarılma kararının iptali için

mahkemeye müracat edilmesi  ……………….:    106

– Çıkarılma kararı yönetim kurulunun teklifi

üzerine genel kurul  tarafından onaylanmış

ise ………………………………………………………:    106

– Ortaklıktan çıkarılmaya ilişkin davalar ……….:    107

– Ortaklıktan çıkarmaya (ihraca) yetkili organ :    108

– İhtarnamelerde uygulanacak hususlar  ………:    108

– Ortaklığın kendiliğinden düşmesi ……………..:    111

7.3-Ortaklığın devri ………………………………………..:    111

7.4-Ortağın ölümü ………………………………………….:    112

8-Görev veya hizmetin sona ermesi ……………………..:    112

9-Ortaklığı sona erenlerle hesaplaşma ………………….:    113

10-Ortaklık işlemlerine ait özet bilgiler …………………..:   114

11-Kooperatiflere ortak olur iken dikkat edilecek

hususlar  ………………………………………………………:    120

11.1- Kooperatifin, tescil edilerek tüzel kişilik

kazanıp kazanmadığı incelenmelidir …………..:    120

11.2- Kooperatif anasözleşmesinin temin edilerek

incelenmesi gerekmektedir ………………………:    120

11.3- Kooperatifin yöneticileri, denetçileri

ve kurucuları bilinmelidir  …………………………:    121

11.4- Kooperatife ortak olacak kişiler ortaklık

koşullarını taşımalıdırlar ……………………………:    121

11.5- Kooperatifin tanıtımı için yapılan reklam,

broşür, ilan vs.’de yer alan bilgilerin

doğru olup olmadığı ve genel kurul

kararlarına dayanıp dayanmadığı

incelenmelidir ………………………………………..:    122

11.6- Kooperatifin ortak sayısı bilinmelidir …………:    122

11.7- Ödemelerle ilgili bilgi sahibi olunmalıdır …….:   122

11.8- Ödemelerin banka hesaplarına yapılması ….:    123

11.9- Kooperatifin ortak yapısı öğrenilmeye

çalışılmalıdır …………………………………………..:    123

11.10- Arsasının olup olmadığı incelenmelidir …….:    123

11.11-Arsa karşılığı konut alınması halinde

kooperatife ortak kayıt edilmemelidir ………..:    123

11.12-İnşaata başlamış ise inşaat ruhsatının olup

olmadığı araştırılmalıdır …………………………..:    124

11.13-Devirlerde, devreden ortağın borcu ve/veya

kooperatife karşı bir anlaşmazlığının olup

olmadığı incelenmelidir ……………………………:    124

11.14-Kooperatiflerde ortak adına tapu tescili

yapıldıktan sonra işyeri  devirlerinde ayrıca

ortaklık devrinin de yapıldığı belirtilmelidir ….:  124

11.15-Yöneticilerin ve kurucuların daha evel inşaat

müteahhidi yada yap-sat yöntemi ile iş yapan

kişiler olup olmadığı bilinmelidir ……………….:    125

11.16-Kooperatiflerde yedek ortaklığın

olmayacağının bilinmesi ………………………..:    125

11.17-Kooperatife ortak olan kişilerin ortaklık

senedini, yada ortaklık cüzdanını almaları

gerekmektedir ………………………………………..:    125

II-Kooperatifler Yasası ……………………………………….:    127

III-Kooperatif Anasözleşmesi ……………………………….:    138

IV-Yargıtay Kararları …………………………………………..:    144

A-Ortaklıktan çıkarma kararının iptali ile ilgili

Yargıtay Kararları ………………………………………..:    144

B-Ortaklığın devri ile ilgili Yargıtay Kararları ……….:    224

C-Çıkan veya çıkarılan ortaklara geri iadeler ile

ilgili Yargıtay Kararları ………………………………….:    236

D-Konut veya işyeri verilmeyen kişiye ödenecek

tazminat ile ilgili Yargıtay Kararları ………………..:    250

E-İhraca gerekçe teşkil etmeyen ödemeler ile

ilgili Yargıtay Kararları …………………………………:    253

D-Ortaklarla ilgili diğer Yargıtay Kararları ……………:   255

V-Diğer ilgili mevzuat  …………………………………………:    283

A-Tebliğat Kanunu ………………………………………….:    283

B-Tebliğat Tüzüğü  ………………………………………….:    299

C-Bakanlık Yazıları ………………………………………….:    321

VI-Yazışma belge örnekleri  …………………………………:    323

– Ortaklık hakkında  ………………………………………:    323

– Ortaklık kararı hakkında  ……………………………..:    325

– Ortaklığa kabul hakkında …………………………….:    326

– Ortaklık senedi hakkında  …………………………….:    327

– Ortaklıktan çıkma hakkında ………………………….:    328

– Parasal yükümlülüğünü bir ay geçtiği

halde yerine getirmeyen ortağa

kooperatifçe yapılacak 1.ihtar örneği …………….:    329

– Parasal yükümlülüğünü birinci ihtara

rağmen yerine getirmeyen ortağa

kooperatifçe yapılacak ikinci ihtarname örneği .:    331

– Ortaklıktan çıkarma hakkında ………………………:    332

– Ortaklıktan çıkarılmaya genel kurul nezdinde

itiraz edilmesi hakkında ……………………………….:    333

– İhbarname hakkında …………………………………..:    334

– Ortaklığın devri hakkında …………………………….:    335

– Ortaklık devri hakkında ……………………………….:    337

– Veraset hakkında ………………………………………..:    338

– Temsilci hakkında ……………………………………….:    339

 

IV-Dördüncü Bölüm …………….:  GENEL KURUL

I-Açıklama ve uygulama  …………………………………………:    343

1-Genel kurul yapmaya yetkili organlar ………………….:    343

2-Genel kurula çağrı zamanı ve süresi …………………..:    344

3-Genel kurul çalışmaları  …………………………………….:    344

3.1-Genel kurula hazırlık çalışmaları ………………….:    345

a) Genel kurul toplantısı için karar alınması ….:    345

b) Genel kurul gündeminin ve belgelerinin

hazırlanması  ………………………………………..:    345

-Gündem ve gündemin hazırlanması ………:    346

-Olağan genel kurul gündeminde bulunması

gereken konular …………………………………:    347

3.2-Yönetim kurulu çalışma raporunun

hazırlanması  …………………………………………….:    352

3.3-Denetçiler raporunun hazırlanması ……………..:    352

3.4-Bilanço, envanter ve gelir-gider farkı

cetvelinin hazırlanması ……………………………….:    354

3.5-Çalışma programı ve bütçenin hazırlanması …:    355

3.6-Ortaklar cetvelinin hazırlanması  …………………:    356

3.7- Gündemde yer alan konulara ait diğer belgelerin

hazırlanması ……………………………………………..:    356

4-Genel kurallarda nisap ………………………………………:    357

5-Genel kurullarda oy kullanma ve vekalet  ……………:    358

6-Genel kurulların ertelenme nedenleri …………………:    361

7-Genel kurulların iptal nedenleri …………………………:    362

8-Divan başkanın görevleri …………………………………..:    363

9-Genel kurul günü yapılan çalışmalar …………………..:    364

10-Genel kuruldan sonra yapılan çalışmalar …………..:    366

II- Kooperatifler Yasası  ………………………………………………:    368

III- Kooperatif Anasözleşmesi ……………………………………..:    375

IV- İlgili Yargıtay Kararları ……………………………………………:    385

V- Diğer ilgili mevzuat ve kaynak   ……………………………….:    456

A-Türk Ticaret Yasası’nın kooperatiflerle ilgili maddeleri :   456

B-Bakanlık yazıları …………………………………………………..:    461

C-Ticaret Sicil Nizamnamesi …………………………………….:    472

VI- Yazışma belge örnekleri …………………………………………:    538

– Genel kurul için temsilci görevlendirilmesi

hakkında ….…..…………………………………………………:    538

– Genel kurul kararı hakkında ……………………………….:    540

– Gündem hakkında  ……………………………………………:    541

– Çalışma raporu hakkında ……………………………………:    543

– Denetçiler raporu hakkında  ………………………………:    545

– Bilanço hakkında ………………………………………………:    547

– Envanter çıkarılması hakkında ……………………………:    548

– Gelir-gider farkı hakkında ………………………………….:    549

– Bütçe hakkında ………………………………………………..:    550

– Ortaklar cetveli hakkında  ………………………………….:    551

– Genel Kuruldan en az 20 gün önce gündeme

alınması istenen konular ile ilgili başvuru örneği ….:    552

– Genel kurulda gündem maddelerinin

görüşülmesine geçilmeden önce gündeme

eklenmesi istenen hususlar ile ilgili verilecek

önerge …………………………………………………………….:    554

– Vekaletname hakkında ………………………………………:    556

– Genel kurul tutanağı hakkında ……………………………:    558

– Genel kurulun tescili hakkında …………………………….:    560

V-Beşinci  Bölüm  ………………..:  YÖNETİM KURULU

I-Açıklama ve uygulama  ……………………………………….:      565

1-Yönetim kurulu üyelerinin sorumluluğu  ……………:      568

– Yönetim kurulu üyelerinin sorumluluğuna

ait konular ………………………………………………..:      569

a) Kooperatif yönetimi konusunda gerekli

titizliği göstermekten doğan sorumluluğu ….:      569

b) Yasada ve anasözleşmede sayılan belgelerin

düzenlenip saklanmasından doğan

saklanmasından doğan sorumluluğu  …………:      569

c) Kendi ve kooperatif memurlarının kusurundan

ileri gelen sorumluluğu   …………………………..:      570

d) Kendi kişisel sorumlulukları ………………………:      570

2- Murahhas üyelik ……………………………………………:      577

3- Kooperatif genel müdürleri ve/veya müdürleri  …:      578

4- Komisyonlar …………………………………………………:      581

– Komisyonların görev ve yetkileri ……………………:     582

5- Kooperatiflerde yazışmalar ve dosyalama düzeni :      583

6- Sözleşmeler …………………………………………………..:     586

    II-Kooperatifler Yasası …………………………………………..:      588
       – 3476 sayılı yasa ile getirilen cezalar ………………….:      593
    III-Kooperatif Anasözleşmesi ………………………………….:      596
    IV-İlgili Yargıtay Kararları ……………………………………..:      603
    V- Diğer ilgili mevzuat ve kaynak …………………………….:     626

A-Türk Ticaret Yasası’nın kooperatiflerle ilgili

Maddeleri ……………………………………………………:      626

B-Türk Ceza Yasası’nın kooperatif, yönetici ve

memurlarını cezai yönden ilgilendiren maddeleri :      631

C-Bakanlık yazıları ……………………………………………..:      636

VI- Görüş ve öneriler …………………………………………….:      652

VI-Altıncı Bölüm  …………………:  DENETİM KURULU

I-Açıklama ve uygulama  ……………………………………….:      663

1- Denetçilerin görevleri ……………………………………:      665

2- Denetçi seçilme koşulları ……………………………….:      666

II-Kooperatifler Yasası …………………………………………..:      668

III-Kooperatif Anasözleşmesi ………………………………..:      670

IV-İlgili Yargıtay Kararları ……………………………………..:      674

    V- Diğer ilgili mevzuat ve kaynak  ………………………….:      677

A-Türk Ticaret Yasası’nın kooperatiflerle 677

            İlgili maddeleri  ……………………………………………:      677

B-Bakanlık yazısı  ………………………………………………:      680

C-Kooperatif Kontrolörlerinin Çalışmaları ile

Düzenleyecekleri Raporların Şekilleri

Hakkında Yönetmelik …………………………………….:      682

 

 

Kooperatiflerde Yönetim Kuruluna kimler seçilebilir ?-Kemal ÖZMEN

Yönetim kurulu üyelerinde aşağıdaki şartlar aranır.

1- Türk vatandaşı olmak,

2- Kooperatif ortağı olmak ve medeni hakları kullanma ehliyetine sahip bulunmak,

3- Başka bir toplu işyeri kooperatifinde yönetim kurulu üyesi olmamak,

4- Devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, milli savunmaya karşı suçlar, devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk, zimmet, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından ya da 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu hükümlerine göre mahkum olmamak,

5- Aynı zamanda kooperatifte denetçi olmamak,

Kooperatif Genel Kurulunda alınan kararlar iptal edilebilir mi ?

Aşağıda yazılı kimseler kanuna, ana sözleşme hükümlerine ve iyi niyet esaslarına aykırı olduğu iddiasıyla genel kurul kararları aleyhine, toplantıyı izleyen günden başlamak üzere bir ay içinde, kooperatif merkezinin bulunduğu yerdeki mahkemeye başvurabilirler.

 

Devamı için bize ulaşın

[email protected]

Kooperatif Bilançosu Nasıl İncelenir ?-Kemal ÖZMEN

GENELDE BANKACILARIN  KOOPERATİFLER MEVZUATI İLE İLGİLİ DÜŞTÜĞÜ HATALARDAN BİRİDE BİLANÇONUN İNCELENMESİ SIRASINDA ORTAYA ÇIKMAKTADIR. KOOPERATİFLERDE KULLANILAN HESAPLAR ŞİRKETLERDEN FARKLI OLMASI NEDENİ İLE KLASİK FİNANSAL ORANLARA BAKILARAK KARAR VERİLMESİ YANILTICI OLUR-MALİ MÜŞAVİR EVREN ÖZMEN

KOOPERATİF DANIŞMANI
Evren ÖZMEN-Mesleki yayınlar

Bilançonun Tasdiki ve İbra:

Madde 36- Bilançonun tasdikine dair olan kurul kararı yönetim kurulu ile denetim kurulunun ibrasını da kapsar. Ancak, bilançoda bazı hususlar gösterilmemiş veya bilanço yanlış olarak düzenlenmiş ise bilançonun tasdiki ile bu organlar ibra edilmiş olmazlar.

Denetim raporunun okunmasından önce bilanço ile hesapların kabulü hakkında verilen kararlar geçerli değildir.

İbra edilmeyen yönetim ve denetim kurulu üyeleri, bu organlara aynı genel kurulda tekrar seçilemezler.

İbra edilmeyen yönetim kurulu aleyhine tazminat davası açılabilmesi için, bu konuda genel kurulca karar verilmiş olması gereklidir. Kooperatif denetçileri genel kurul karar tarihinden itibaren bir ay içinde dava açmaya mecburdur. Bu müddetin geçirilmesiyle dava hakkı düşmez. Davanın reddi halinde, yönetim kurulu üyeleri tazminat talebinde bulunamazlar.

 

Kooperatif Genel Kuruluna Çağrılmayan Ortağın Hakları Nelerdir ?-Kemal ÖZMEN

Çağrının Şekli:

Madde 28- Olağan ve olağanüstü toplantılara çağrı; taahhütlü mektupla, ayrıca gerektiğinde gazete ile gazete olmayan yerlerde mahalli örf ve adete göre ilan yoluyla yapılır. Çağrının sadece yazılı olarak imza karşılığında yapılması da mümkündür.

Çağrının, toplantı gününden en az 30 gün önce ve en çok iki ay içinde yapılması, toplantının gün ve saati ile yerinin ve gündem maddelerinin bildirilmesi zorunludur.

Çağrıda, birinci toplantıda çoğunluk sağlanamadığı takdirde yapılacak olan sonraki toplantıların tarihi, saati ve yeri açıklanarak yeni bir bildirime gerek kalmaksızın bir defada ortaklara duyuru yapılabilir. Toplantılar arasında, en az 7 en fazla 30 gün süre bulunması gerekir.

Sürelerin hesabında duyuru ve toplantı günleri hesaba katılmaz.

Ana sözleşmenin değiştirilmesi söz konusu ise, yapılacak duyuruda değiştirilecek maddelerin numaralarının yazılması ile yetinir.

Kooperatiflerde Genel Kurulun görev ve yetkileri

Madde 23- En yetkili organ olan Genel Kurulun görev ve yetkileri şunlardır:

1- Bilanço, bilanço hesaplarının dökümü, gelir – gider farkı hesapları ile yönetim kurulu ve denetçiler tarafından verilen raporları inceleyerek kabul veya reddetmek.

2- Yönetim kurulu üyeleri ile denetim kurulu üyelerini seçmek, ibra etmek veya sorumluluklarına karar vermek, gerektiğinde bunları azletmek.

3- Yönetim ve denetim kurulu üyelerine verilecek aylık ücret, huzur hakkı ve yolluk miktarı ile bütçeyi görüşerek karara bağlamak,

4- Yönetim kurulu tarafından verilen ortaklıktan çıkarma kararlarına yapılan itirazları inceleyip karara bağlamak,

5- Kanun, anasözleşme ve iyi niyet esasları ile genel kurul kararlarına aykırı olduğu ileri sürülen yönetim kurulu kararlarının iptal edilip edilemeyeceği konusunda karar vermek,

6- Ortaklardan tahsil edilecek taksit miktar ve ödeme şartları ile gecikme halinde uygulanacak esasları tesbit etmek.

7- Üst kuruluşa girme kararı vermek ve bu kuruluşta görevlendirilecek temsilcileri seçmek,

8- Ana sözleşmede yapılması öngörülen değişiklikler hakkında karar vermek,

9- Gayrimenkul alımında ve satımında takip edilecek usul ile alınacak gayrimenkulün niteliğini, yerini ve azami fiyatını, satılacak gayrimenkulün asgari fiyatını belirlemek,

10- İmalat ve inşaat işlerinin yaptırılma yönetimini kararlaştırmak,

11- Kooperatifin ortak sayısı ile yapılacak işyeri sayısını tesbit etmek,

12- Kooperatifin dağılması hakkında karar vermek, tasfiye kurulunu seçmek,

13- Kanun ve anasözleşme ile genel kurula tanınmış olan diğer konular hakkında karar vermek,

Genel kurul, yukarıdaki görev ve yetkilerini devir ve terk edemeyeceği gibi, kooperatifin amaçları ile ilgili her türlü işler hakkında da karar verebilir

Eş ve birinci derece (ortağın; çocuğu, anne ve babası, eşinin annesi ve babası) akrabalar için temsilde ortaklık şartı aranmaz.-Kooperatiflerde Oy Hakkı ve Temsil

Oy Hakkı ve Temsil:

Madde 24- Bütün ortaklar genel kurula katılma hakkına sahiptir. Her ortak yalnız bir oya sahip olup, yazı ile izin verilmek suretiyle bir ortak diğer bir ortağın oyunu kullanmak üzere temsilci tayin edebilir.

Kooperatifin ortak sayısı 1000’i geçtiğinde her ortak en çok 9 olmak üzere birden fazla ortağı temsil edebilir. Ancak, ortak sayısı 500’den fazla olması halinde, yönetim ve denetim kurulu belirleme seçimleri, gizli oy açık tasnif esasına göre yapılır. Bu durumda her ortak, en fazla bir ortağı temsilen oy kullanabilir.

Eş ve birinci derece (ortağın; çocuğu, anne ve babası, eşinin annesi ve babası) akrabalar için temsilde ortaklık şartı aranmaz.

Yönetim kurulu başkan ve üyeleri ile kooperatifi temsile yetkili kılınan kimseler vekaleten oy kullanamazlar.

Yönetim kurulu başkan ve üyeleriyle kooperatifin işlerinin görülmesine herhangi bir surette katılmış olanlar, yönetim kurulunun ibrasına ait kararlarda oylamaya katılamazlar. Bu hüküm denetçiler hakkında uygulanamaz. Denetçiler kendi ibralarında oy kullanamazlar.

Hiç bir ortak; kendisi, eşi veya usul ve füruğu ile kooperatif arasında ortaklık ilişkileri dışındaki şahsi bir işe veya uyuşmazlığa ait görüşmelerde oy kullanamaz.

Kooperatifin ortak sayısı ile yapılacak işyeri sayısını tesbit etmek

GENEL KURUL:

Görev Yetkileri:

Madde 23- En yetkili organ olan Genel Kurulun görev ve yetkileri şunlardır:

1- Bilanço, bilanço hesaplarının dökümü, gelir – gider farkı hesapları ile yönetim kurulu ve denetçiler tarafından verilen raporları inceleyerek kabul veya reddetmek.

2- Yönetim kurulu üyeleri ile denetim kurulu üyelerini seçmek, ibra etmek veya sorumluluklarına karar vermek, gerektiğinde bunları azletmek.

3- Yönetim ve denetim kurulu üyelerine verilecek aylık ücret, huzur hakkı ve yolluk miktarı ile bütçeyi görüşerek karara bağlamak,

4- Yönetim kurulu tarafından verilen ortaklıktan çıkarma kararlarına yapılan itirazları inceleyip karara bağlamak,

5- Kanun, anasözleşme ve iyi niyet esasları ile genel kurul kararlarına aykırı olduğu ileri sürülen yönetim kurulu kararlarının iptal edilip edilemeyeceği konusunda karar vermek,

6- Ortaklardan tahsil edilecek taksit miktar ve ödeme şartları ile gecikme halinde uygulanacak esasları tesbit etmek.

7- Üst kuruluşa girme kararı vermek ve bu kuruluşta görevlendirilecek temsilcileri seçmek,

8- Ana sözleşmede yapılması öngörülen değişiklikler hakkında karar vermek,

9- Gayrimenkul alımında ve satımında takip edilecek usul ile alınacak gayrimenkulün niteliğini, yerini ve azami fiyatını, satılacak gayrimenkulün asgari fiyatını belirlemek,

10- İmalat ve inşaat işlerinin yaptırılma yönetimini kararlaştırmak,

11- Kooperatifin ortak sayısı ile yapılacak işyeri sayısını tesbit etmek,

12- Kooperatifin dağılması hakkında karar vermek, tasfiye kurulunu seçmek,

13- Kanun ve anasözleşme ile genel kurula tanınmış olan diğer konular hakkında karar vermek,

Genel kurul, yukarıdaki görev ve yetkilerini devir ve terk edemeyeceği gibi, kooperatifin amaçları ile ilgili her türlü işler hakkında da karar verebilir.

Kooperatiflerde genel kurul

GENEL KURUL:

Görev Yetkileri:

Madde 23- En yetkili organ olan Genel Kurulun görev ve yetkileri şunlardır:

1- Bilanço, bilanço hesaplarının dökümü, gelir – gider farkı hesapları ile yönetim kurulu ve denetçiler tarafından verilen raporları inceleyerek kabul veya reddetmek.

2- Yönetim kurulu üyeleri ile denetim kurulu üyelerini seçmek, ibra etmek veya sorumluluklarına karar vermek, gerektiğinde bunları azletmek.

3- Yönetim ve denetim kurulu üyelerine verilecek aylık ücret, huzur hakkı ve yolluk miktarı ile bütçeyi görüşerek karara bağlamak,

4- Yönetim kurulu tarafından verilen ortaklıktan çıkarma kararlarına yapılan itirazları inceleyip karara bağlamak,

5- Kanun, anasözleşme ve iyi niyet esasları ile genel kurul kararlarına aykırı olduğu ileri sürülen yönetim kurulu kararlarının iptal edilip edilemeyeceği konusunda karar vermek,

6- Ortaklardan tahsil edilecek taksit miktar ve ödeme şartları ile gecikme halinde uygulanacak esasları tesbit etmek.

7- Üst kuruluşa girme kararı vermek ve bu kuruluşta görevlendirilecek temsilcileri seçmek,

8- Ana sözleşmede yapılması öngörülen değişiklikler hakkında karar vermek,

9- Gayrimenkul alımında ve satımında takip edilecek usul ile alınacak gayrimenkulün niteliğini, yerini ve azami fiyatını, satılacak gayrimenkulün asgari fiyatını belirlemek,

10- İmalat ve inşaat işlerinin yaptırılma yönetimini kararlaştırmak,

11- Kooperatifin ortak sayısı ile yapılacak işyeri sayısını tesbit etmek,

12- Kooperatifin dağılması hakkında karar vermek, tasfiye kurulunu seçmek,

13- Kanun ve anasözleşme ile genel kurula tanınmış olan diğer konular hakkında karar vermek,

Genel kurul, yukarıdaki görev ve yetkilerini devir ve terk edemeyeceği gibi, kooperatifin amaçları ile ilgili her türlü işler hakkında da karar verebilir.

Kooperatif Ortaklığından nasıl çıkılır ?

ORTAKLIK SIFATININ KAYBEDİLMESİ, ORTAKLIKTAN ÇIKARILMA ESASLARI VE İTİRAZ:

Bir ortağın ortaklık sıfatı genel olarak; çıkma hakkını kullanarak kendi isteği üzerine ayrılmasıyla (KK.m.10), ortağın ölümü ile (KK.m.14/1), ortaklık payının başkasına devredilmesiyle (KK.m.14/3), ortaklık sıfatının bir görev veya hizmetin yerine getirilmesine bağlı olması halinde bu görev veya hizmetin sona ermesiyle (KK.m.15), parasal yükümlülüklerini yerine getirmemesi sonucu ortaklıktan çıkarılmasıyla (KK.m.27) sona ermektedir.

Bunlara ilave olarak, kooperatif anasözleşmesinde açıkça gösterilecek başkaca sebeplerle de ortaklıktan ihracıyla ortaklık sona erdirilebilecektir.

 

5.1. Ortaklıktan Çıkma:

Her ortağın kooperatiften çıkma hakkı vardır (KK.m.10). Ortağa tanınan bu hak yönetim kurulu veya genel kurul kararıyla veyahut da kooperatif anasözleşmesine konulacak bir hükümle hiçbir şekilde ortadan kaldırılamaz.

Ancak, çıkma sonucu kooperatifin mevcudiyeti (mali durumu) tehlikeye düşecekse ayrılmak isteyen ortaktan kooperatifin belli bir tutarda tazminat isteneceği konusunda kooperatif anasözleşmesine hüküm konulabilir.

Diğer taraftan, ortaklıktan çıkma hakkının kullanılması, anasözleşmeyle en çok 5 yıl için sınırlandırılabilir.

Çıkış, ancak bir hesap yılı sonu için ve en az 6 ay önceden haber verilerek yapılır. Anasözleşmede daha kısa bir süre belirtilip hesap yılı içinde çıkışa izin verilebilir (KK. m. 12). Dolayısıyla, çıkış haberinin ne kadar süre önceden yapılması gerektiği konusunda kooperatif anasözleşmesine de bakılmalıdır.

Anasözleşmede belirlenen süre içinde yapılacak çıkış isteği, hesap senesi olarak takvim yılını kullanan kooperatifler için 31 Aralık günü gerçekleşmiş olacaktır. Ancak, ortaklıktan çıkmak için yönetim kurulunun istifayı kabul etmesi gerekir. Ortaklıktan çıkma hesap senesi sonunda gerçekleşeceğinden, istifa tarihinden hesap senesinin son gününe kadar ortaklık devam edecektir.

Yönetim kurulu, anasözleşmeye uygun olarak yapılacak isteğe rağmen, bir ortağın kooperatiften istifasını kabulden kaçınacak olursa, ortak çıkma dileğini noter aracılığı ile kooperatife bildirir. Bildirimin noter aracılığıyla kooperatife tebliğ edildiği tarih itibariyle çıkma gerçekleşmiş olur (KK.m.13). Bu tarih aynı zamanda, çıkan ortağın alacak ve haklarının ödenmesine ilişkin süreye, bunları isteyebileceğine ilişkin zamanaşımına (KK.m.17/2), ayrılmadan önce doğmuş olan kooperatif borçlarından dolayı sorumluluk zamanaşımına (KK.m.36/1) da başlangıç olması açısında oldukça önemlidir.

İstifa edildiğinin kanıtlanması açısından, istifa isteğinin yazılı olarak yapılması zorunluluğu doğmaktadır. İstifa istemi, elden imza karşılığı, taahhütlü mektupla veya noter aracılığıyla kooperatife bildirilebilir.

5.2. Ortağın Ölümü:

Kooperatifler Kanununun 14. maddesinde “Ortağın ölümü ile ortaklık sıfatı sona erer.” hükmüne yer verilmek suretiyle vefat halinde ortaklığın son bulacağı açıkça belirtilmiş olmaktadır.

Ancak, anasözleşmede ortaklığın mirasçılara geçebileceğine ilişkin hüküm bulunması halinde mirasçılar ortak olarak kalabilirler (KK. m.14).

Dolayısıyla, ortağın ölümü halinde mirasçıların kooperatif anasözleşmesindeki hükümlere göre hareket etmesi gerekir.

5.3. Ortaklığın Devri:

Bir kimsenin ortaklığını başka bir kişiye devretmesi halinde ortaklığı sona erer.

5.4. Görev veya hizmetin bitmesi:

Ortaklık sıfatı bir görev veya hizmetin yerine getirilmesine bağlı ise, bu görev veya hizmetin sona ermesi ile ortaklık sıfatı da sona erecektir. Ancak, bu şekildeki ortaklığın devam edeceği yönünde anasözleşmeye hüküm konulabilir (KK.m.15).

Kooperatiften İstifa edilebilinir mi ? Avantajları ve Dezavantajları nedir ?-Kemal ÖZMEN

Davalı istifa etmiş olsa bile istifa tarihine kadar olan aidat borçlarından sorumlu bulunduğu gibi , istifa tarihinden sonra da aldığı hizmetlerin karşılığını ödemek ile mükelleftir.

Kooperatif ortaklığından istifa etmenin hukuki sonuçları için;

[email protected]