İlgide kayıtlı özelge talep formunuzda, 19/06/2010 tarihinde imzaladığınız sözleşmeye istinaden sözleşmenin tarafı olan bir yapı kooperatifine özel güvenlik hizmeti vermeye  başladığınızı, anılan kooperatife 35.000-TL tutarlı hafif ticari aracın karşılıksız ve şartsız hibe edileceği ve araç ruhsatının kooperatif adına tescil edileceğini, sözleşmede yer alan geçerli fesih nedenlerinden birinin gerçekleşmesi ve/veya sözleşmenin sona ermesi halinde söz konusu aracın iade edilmeyeceğini belirterek, söz konusu araç devri ile ilgili belge düzeninin ve muhasebe kayıtlarının ne şekilde olacağı hususunda görüş talep etmektesiniz.

           1- KURUMLAR VERGİSİ YÖNÜNDEN:

            5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 6 ncı maddesinde kurumlar vergisinin mükelleflerin bir hesap dönemi içinde elde ettikleri safi kurum kazancı üzerinden hesaplanacağı ve safi kurum kazancının tespitinde, Gelir Vergisi Kanununun ticari kazanç hakkındaki hükümlerinin uygulanacağı hükme bağlanmıştır.

            Diğer taraftan, Gelir Vergisi Kanununun “Ticari Kazancın Tarifi” başlıklı 37 nci maddesinde; “Her türlü ticari ve sınai faaliyetlerden doğan kazançlar ticari kazançtır” hükmü yer almış olup; aynı Kanunun “Bilanço Esasında Ticari Kazancın Tespiti” başlıklı 38 inci maddesinde ise;

            ” Bilanço esasına göre ticari kazanç, teşebbüsdeki öz sermayenin hesap dönemi sonunda ve başındaki değerleri arasındaki müsbet farktır. Bu dönem zarfında sahip veya sahiplerce: 

            1. İşletmeye ilave olunan değerler bu farktan indirilir; 

            2. İşletmeden çekilen değerler ise farka ilave olunur. 

            Ticari kazancın bu suretle tespit edilmesi sırasında, Vergi Usul Kanunu’nun değerlemeye ait hükümleri ile bu kanunun 40 ve 41 inci maddeleri hükümlerine uyulur.”

            hükmüne yer verilmiştir.

            Aynı Kanunun 40 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendinde ise, ticari kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi için yapılan genel giderlerin, safı kazancın tespitinde indirim konusu olarak dikkate alınabileceği belirtilmiştir.

            Buna göre; şirketiniz tarafından sözleşmeye istinaden bedelsiz olarak verilecek aracın ticari kazancın elde edilmesi için yapılan pazarlama ve satış gideri olarak kabul edilmesi ve alış bedelinin işin ehemmiyet ve genişliği ile mütenasip olması şartıyla Gelir Vergisi Kanunun 40 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendine göre kurumlar vergisi matrahının tespitinde indirim konusu yapılması mümkün bulunmaktadır.

            2-KATMA DEĞER VERGİSİ YÖNÜNDEN:

            Katma Değer Vergisi Kanununun;

            – 1/1 inci maddesinde ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde Türkiye’de yapılan teslim ve hizmetlerin vergiye tabi olduğu,

            – 2/1 inci maddesinde teslimin, bir mal üzerindeki tasarruf hakkının malik veya onun adına hareket edenlerce, alıcıya veya adına hareket edenlere devredilmesi olduğu,

            – 4/2 nci maddesinde, bir hizmetin karşılığının bir mal teslimi veya diğer bir hizmet olması halinde bunların her birinin ayrı işlem olup, hizmet veya teslim hükümlerine göre ayrı ayrı vergilendirileceği,

            – 27 nci maddesinde, bedeli bulunmayan veya bilinmeyen işlemler ile bedelin mal, menfaat, hizmet gibi paradan başka değerler olması halinde matrahın işlemin mahiyetine göre emsal bedeli veya emsal ücreti olduğu,

            – 29/1-a maddesinde ise, mükelleflerin, yaptıkları vergiye tabi işlemler üzerinden hesaplanan katma değer vergisinden, bu Kanunda aksine hüküm olmadıkça, kendilerine yapılan teslim ve hizmetler dolayısıyla hesaplanarak düzenlenen fatura ve benzeri vesikalarda gösterilen katma değer vergisini indirebilecekleri

            hüküm altına alınmıştır.

            Bu çerçevede, şirketinizin yaptığı sözleşme kapsamında bedelsiz teslim edeceği araç için yüklendiği KDV yi indirim konusu yapması, aracın tesliminde ise tespit edilecek emsal bedel üzerinden KDV hesaplayıp beyan etmesi gerekmektedir.

           3- VERGİ USUL KANUNU YÖNÜNDEN:

             213 sayılı Vergi Usul Kanununun “Faturanın Tarifi” başlıklı 229 uncu maddesinde; faturanın, satılan emtia veya yapılan iş karşılığında müşterinin borçlandığı meblağı göstermek üzere emtiayı satan veya işi yapan tüccar tarafından müşteriye verilen ticari vesika olduğu hüküm altına alınmıştır.

            Aynı Kanunun “Faturanın Nizamı” başlıklı 231 inci maddesinin beşinci fıkrasında; faturanın, malın teslimi veya hizmetin yapıldığı tarihten itibaren azamî yedi gün içinde düzenlenmesi gerektiği, bu süre içerisinde düzenlenmeyen faturaların hiç düzenlenmemiş sayılacağı hükmü yer almaktadır.

            Bu hüküm ve açıklamalara göre, güvenlik hizmeti verdiğiniz kooperatife karşılıksız ve şartsız hibe edeceğiniz araç için aracın kooperatife teslim tarihinden itibaren 7 gün içerisinde kooperatif adına fatura düzenlemeniz gerekmektedir.

           Bilgi edinilmesini rica ederim.

T.C.

GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI 

ANKARA VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI 

Mükellef Hizmetleri KDV ve Diğer Vergiler Grup Müdürlüğü

Sayı : 84974990-130[17-2013/38]-386                                                                         17/04/2014

Konu : Kooperatiflerin birleşmesinin  vergi

kanunları karşısındaki durumu hk.

İlgi : … evrak kayıt tarihli özelge talep formunuz.

İlgide kayıtlı özelge talep formunuzda; … İşletme Kooperatifi ile … Yapı Kooperatifi arasında gerçekleştirilecek birleşme işleminin Vergi Kanunları karşısındaki durumuna ilişkin Başkanlığımız görüşü talep edilmiştir.

A) KURUMLAR VERGİSİ KANUNU YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRME:

5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 19 uncu maddesinde; “Bu Kanunun uygulanmasında aşağıdaki şartlar dahilinde gerçekleşen birleşmeler devir hükmündedir:

a) Birleşme sonucunda infisah eden kurum ile birleşilen kurumun kanuni veya iş merkezlerinin Türkiye ‘de bulunması.

b) Münfesih kurumun devir tarihindeki bilanço değerlerinin, birleşilen kurum tarafından bir bütün halinde devralınması ve aynen bilançosuna geçirilmesi.” hükmüne yer verilmiştir.

Aynı Kanunun “Devir, Bölünme ve Hisse Değişimi Hallerinde Vergilendirme’ başlıklı 20 nci maddesinde;

“(1) Devirlerde, aşağıdaki şartlara uyulduğu takdirde, münfesih kurumun sadece devir tarihine kadar elde ettiği kazançlar vergilendirilir; birleşmeden doğan karlar ise hesaplanmaz ve vergilendirilmez:

• a) Şirket yetkili kurulunun devre ilişkin kararının Ticaret Sicilinde tescil edildiği tarih, devir tarihidir. Münfesih kurum ile birleşilen kurum;
• 1- Devir tarihi itibarıyla hazırlayacakları ve müştereken imzalayacakları münfesih kuruma ait kurumlar vergisi beyannamesi ile,
• 2- Devir işleminin hesap döneminin kapandığı aydan kurumlar vergisi beyannamesinin verildiği ayın sonuna kadar geçen süre içerisinde yapılması halinde, münfesih kurumun önceki hesap dönemine ilişkin olarak hazırlayacakları ve müştereken imzalayacakları münfesih kuruma ait kurumlar vergisi beyannamesini, birleşmenin Ticaret Sicili Gazetesinde ilan edildiği tarihinden itibaren otuz gün içinde münfesih kurumun bağlı bulunduğu vergi dairesine verirler.
• b) Birleşilen kurum münfesih kurumun tahakkuk etmiş ve edecek vergi borçlarını ödeyeceğini ve diğer ödevlerini yerine getireceğini münfesih kurumun birleşme sebebiyle verilecek olan kurumlar vergisi beyannamesinin ekinde vereceği bir taahhütname ile taahhüt eder. Mahallin en büyük mal memuru, bu hususta birleşilen kurumdan ayrıca teminat isteyebilir.” hükmü yer almıştır.

Yukarıda yer alan hüküm ve açıklamalara göre; …  İşletme Kooperatifi ile … Yapı Kooperatifi arasında gerçekleştirilecek birleşme işleminin Kurumlar Vergisi Kanununun 19 uncu maddesinin birinci fıkrası kapsamında “devir” olarak değerlendirilmesi gerekmekte olup, söz konusu devir işleminin anılan Kanunun 19 ve 20 nci maddelerinin birinci fıkraları çerçevesinde gerçekleşmesi durumunda ise, devir işlemlerinden doğan karlar hesaplanmayacak ve vergilendirilmeyecektir.

B) HARÇLAR KANUNU YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRME:

492 sayılı Harçlar Kanununun 38 inci maddesinde, noter işlemlerinden bu kanuna bağlı (2) sayılı tarifede yazılı olanların noter harçlarına tabi olduğu, 57 nci maddesinde, tapu ve kadastro işlemlerinden bu Kanuna bağlı (4) sayılı tarifede yazılı olanların, tapu va kadastro harçlarına tabi olduğu, anılan tarifenin 1-20/a fıkrasında da, gayrimenkullerin ivaz karşılığında veya ölünceye kadar bakma akdine dayanarak yahut trampa hükümlerine göre devir ve iktisabında gayrimenkulün beyan edilen devir ve iktisap bedelinden az olmamak üzere emlak vergisi değeri üzerinden (cebri icra veya şuyuun izalesi hallerinde satış bedeli, istimlaklerde takdir edilen bedel üzerinden) devir eden ve devir alan için ayrı ayrı harç alınacağı hükme bağlanmıştır.

Aynı Kanunun 123 üncü maddesinin birinci fıkrasında ise, özel kanunlarla harçtan muaf tutulan kişilerle, istisna edilen işlemlerden harç alınmayacağı hükmü ile üçüncü fıkrasında da anonim, eshamlı komandit ve limited şirketlerin kuruluş, sermaye artırımı, birleşme, devir, bölünme ve nev’i değişiklikleri nedeniyle yapılacak işlemlerin bu kanunda yazılı harçlardan müstesna olduğu hükmüne yer verilmiştir.

Diğer taraftan, 1163 sayılı Kooperatifler Kanununun 93 üncü maddesinde kooperatiflerin muaflıkları belirtilmekle beraber söz konusu maddenin incelenmesinden de görüleceği üzere, muafiyet; kooperatiflerin defterleriyle ana sözleşmelerinin tasdikine ve açılış tasdiklerinde sayfalarının mühürlenmesine ve ortakların temlik edecekleri gayrimenkullerle ilgili işlemlere münhasır olup, bu muafiyetin kooperatiflerin birleşmesinde uygulanması mümkün bulunmamaktadır.

Buna göre, … İşletme Kooperatifi ile … Yapı Kooperatifi arasında gerçekleştirilecek birleşme işlemine ilişkin olarak gerek 492 sayılı Harçlar Kanununda gerekse 1163 sayılı Kooperatifler Kanununda her hangi bir muafiyet hükmüne yer verilmediğinden, devir işlemine ilişkin düzenlenecek kağıtların noter harcından ve tapuda yapılacak işlemlerin tapu harçlarından müstesna tutulması mümkün bulunmamaktadır.

C) KATMA DEĞER VERGİSİ KANUNU YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRME:

Katma Değer Vergisi Kanununun 17/4-c maddesinde, Gelir Vergisi Kanununun 81 inci maddesinde belirtilen işlemler ile Kurumlar Vergisi Kanununa göre yapılan devir ve bölünme işlemleri katma değer vergisinden istisna edilmiştir. Aynı maddede yer alan parantez içi hükümde ise bu kapsamda vergiden istisna edilen işlemler bakımından Katma Değer Vergisi Kanununun 30 uncu maddesinin (a) bendi hükmünün uygulanmayacağı; işlem sonunda faaliyetini bırakan, bölünen veya infisah eden mükelleflerce yüklenilen ve indirilemeyen vergilerin, faaliyete başlayan veya devir ve bölünme sonrasında devredilen veya bölünen kurumların varlıklarını devralan mükellefler tarafından mükerrer indirime yol açmayacak şekilde indirim konusu yapılacağı ifade edilmiştir.

Bu hükme göre, … İşletme Kooperatifi ile … Yapı Kooperatifi arasında gerçekleştirilecek birleşme işleminin KDV Kanununun 17/4-c maddesine göre Kurumlar Vergisi Kanununda belirtilen şartları taşıyan bir devir işlemi olması halinde, katma değer vergisinden istisna tutulması gerekmektedir.

Bilgi edinilmesini rica ederim.

İlgide kayıtlı özelge talep formunda, Kooperatifiniz tarafından boş olan üyelikler için yeni ortak kaydı yapılması halinde önceki ortakların ödedikleri katılım paylarına eşitliği sağlamak amacıyla, Genel Kurul Kararı ile yeni ortaklardan “eşitleme farkı” olarak alınan bedellerin katma değer vergisine (KDV) tabi olup olmadığı hususunda Başkanlığımız görüşü sorulmaktadır.

3065 sayılı KDV Kanununun,

1/1 inci maddesinde, Türkiye’de ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetlerin KDV’ye tabi olduğu,

20/1 inci maddesinde, vergi matrahının teslim ve hizmet işlemlerinin karşılığını teşkil eden bedel olduğu,

20/2 nci maddesinde ise, bedel deyiminin malı teslim alan veya kendisine hizmet yapılan veyahut bunlar adına hareket edenlerden bu işlemler karşılığında her ne suretle olursa olsun alınan veya bunlarca borçlanılan para, mal ve diğer suretlerde sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaat, hizmet ve değerler toplamını ifade ettiği,

hüküm altına alınmıştır.

Buna göre, Kooperatifinize giren yeni ortaklardan “eşitleme farkı” adı altında alınan bedeller herhangi bir teslim veya hizmetin karşılığını teşkil etmemek kaydıyla KDV’ye tabi bulunmamaktadır.

Bilgi edinilmesini rica ederim.

İlgide kayıtlı özelge talep formunuzda;

Kooperatifiniz ile ……….arasında 9/5/2005 tarihinde inşaat yapım sözleşmesi ve ek sözleşme imzalandığı,

Kayseri İli, Talas İlçesi, Harami Mevkii, 90 No.lu Pafta, 1057, 1058, 1059, 1060, 1061, 1062, 1063, 1064 No.lu Adalar üzerinde toplam 8 bloktan oluşan 1 inci Etap inşaat ile Kayseri İli, Talas İlçesi, Harami Mevkii, 96 No.lu Pafta, 1225, 1226, 1227, 1228 No.lu Adalar üzerinde toplam 4 bloktan oluşan 2 inci Etap inşaat ile ilgili olarak kooperatifinizin, arsa sahibi ile daire karşılığı inşaat sözleşmesi imzaladığı,

1 inci Etap inşaat yapım işine konu 1058, 1059, 1063, 1064 No.lu Adalar üzerindeki blokların tamamlanarak üyelere teslim edildiği, 1057, 1060, 1061, 1062 No.lu Adalardaki bloklar ile 2 inci Etap bloklarının devam ettiği,

Söz konusu inşaata ilişkin arsa tapuları ve yapı ruhsatlarının kooperatifiniz adına olmaması nedeniyle, (15/04/2014 tarih ve 6485 kayıt numaralı dilekçeniz ile 90 No.lu pafta, 1060, 1062 No.lu Adalar, 1 No.lu Parselde ve 96 No.lu Pafta, 1228 No.lu Ada 1 No.lu Parseldeki arsaların 11/2/2014 tarihinde kooperatifiniz adına tescil edildiği belirtilmiştir.) devam eden inşaatlar için müteahhit firmanın düzenleyeceği hakediş faturaları ile 1 inci etapta devam eden ve yapı ruhsatları 3/7/2009 tarihinden önce alınan inşaata konu olan arsalar üzerinde yapılan konutların üyelere ve arsa sahiplerine tesliminde uygulanacak katma değer vergisi (KDV) oranının ne olacağı,

Ek sözleşmeye göre müteahhit tarafından düzenlenen hakediş faturalarında % 18 oranında KDV uygulanması nedeniyle üyelere yapılacak konut teslimlerine ilişkin yüklenilen ve indirim yoluyla giderilemeyen KDV nin iade edilip edilmeyeceği

hususlarında Başkanlığımız görüşü talep edilmektedir.

3065 sayılı KDV Kanununun;

1/1 inci maddesinde; ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde Türkiye’de yapılan teslim ve hizmetlerin KDV ye tabi olduğu,

Geçici 15 inci maddesinde, 29/7/1998 tarihinden önce bina inşaat ruhsatı alınmış olan inşaatlara ilişkin olarak konut yapı kooperatiflerine yapılan inşaat taahhüt işlerinin, Geçici 28 inci maddesinde ise, bu maddenin yürürlüğe girdiği 3/7/2009 tarihinden önce bina inşaat ruhsatı almış olan kooperatiflerince, üyelerine yapılan konut teslimlerinin KDV den istisna olduğu

hüküm altına alınmıştır.

Aynı Kanunun 29/2 nci maddesi ile; indirimli orana tabi teslim ve hizmetler nedeniyle yüklenilen ve işlemin gerçekleştiği vergilendirme döneminde indirim yoluyla telafi edilemeyen vergilerden tutarı ilgili yıl için Bakanlar Kurulunca belirlenen sınırı aşan kısmının yılı içerisinde mahsuben, izleyen yıl içerisinde talep edilmesi kaydıyla nakden veya mahsuben iadesine imkan tanınmıştır.

KDV oranları, KDV Kanununun 28 inci maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak yayımlanan 2007/13033 sayılı Bakanlar Kurulu Kararnamesine ekli I sayılı listede yer alan teslim ve hizmetler için % 1, II sayılı listede yer alan teslim ve hizmetler için % 8, bu listelerde yer almayan vergiye tabi işlemler için % 18 olarak tespit edilmiştir.

29/7/1998 tarihinden sonra bina inşaat ruhsatı alınmış inşaatlara ilişkin olarak konut yapı kooperatiflerine yapılan inşaat taahhüt işleri ise, 2007/13033 sayılı Bakanlar Kurulu Kararnamesine ekli (I) sayılı listenin 12 nci sırası uyarınca % 1 oranında KDV ye tabidir.

Konut yapı kooperatiflerine yapılan inşaat taahhüt işlerinde KDV uygulamasına ilişkin açıklamalara mülga 49, 66, 106 ve 113 Seri No.lu KDV Genel Tebliğleri ile 60 No.lu KDV Sirkülerinin (3.6.5.) numaralı bölümünde yer verilmiştir.

3/3/2014 tarihinde verilen özelge talep formu ve 15/4/2014 tarihinde Başkanlığımıza verilen dilekçe ve eklerinin tetkikinde;

– 1058, 1059 ve 1063 No.lu Adada yapılan konutların 26/12/2009 tarihinde üyelere teslim edildiği ve % 1 oranında KDV uygulandığının belirtildiği,

– 1060, 1062 ve 1228 No.lu Adalardaki parseller üzerine yapılan inşaatların devam ettiği, 11/2/2014 tarihinde de inşaatın yapıldığı arsa tapularının kooperatifiniz adına (tam hisse ile) tescil edildiği,

– 1059 ada, 1 no.lu parsele ilişkin yapı ruhsatının yapı sahibi bölümünde münhasıran kooperatifinizin adının yer aldığı, 1057, 1058, 1062 ve 1063 no.lu adalardaki parsellere ilişkin yapı ruhsatlarının yapı sahibi bölümünde,  Kooperatifinizin adıyla birlikte üçüncü şahısların da adının yer aldığı, dolaysıyla münhasıran Kooperatifinizin adının yer almadığı, 1060, 1061, 1225, 1226, 1227 ve 1228 no.lu adalardaki parseller üzerine yapılan inşaatlara ilişkin yapı ruhsatlarının yapı sahibi bölümünde Kooperatifinizin adının hiç yer almadığı, 1064 ada, 1 no.lu parsele ilişkin yapı ruhsatının ise Başkanlığımıza ibraz edilmediği,

– Kooperatifinizin 1057, 1058, 1059, 1062 ve 1063 no.lu adalarda bulunan parsellerde yapılan 1 inci etap konut inşaatlarına ilişkin yapı ruhsatlarının 3/7/2009 tarihinden önce düzenlendiği, 1060 ve 1061 no.lu adalarda bulunan parsellerde yapılan 1 inci etap ve 1225, 1226, 1227 ve 1228 no.lu adalarda bulunan parsellerde yapılan 2 nci etap konut inşaatlarına ilişkin yapı ruhsatlarının 03/07/2009 tarihinden sonra düzenlendiği, 1064 no.lu adada bulunan parselde yapılan 1 inci etap konut inşaatına ilişkin yapı ruhsatlarının ise Başkanlığımıza ibraz edilmemiş olması nedeniyle düzenleme tarihinin bilinmediği

anlaşılmıştır.

Yukarıda yer alan hüküm ve açıklamalar çerçevesinde;

Yapı ruhsatının yapı sahibi bölümünde Kooperatifinizin adının yer aldığı 1059 ada, 1 no.lu parsel üzerine yapılan inşaat taahhüt işi ile yapı ruhsatının yapı sahibi bölümünde Kooperatifinizin adıyla birlikte üçüncü şahısların da adının yer aldığı ruhsatlara ilişkin inşaat taahhüt işlerinde indirimli oranda (% 1) KDV ye tabi tutulması,

1064 ada, 1 no.lu parsel üzerine yapılan ancak yapı ruhsatı Başkanlığımıza ibraz edilmeyen inşaat taahhüt işinin ise; yapı ruhsatının yapı sahibi bölümünde Kooperatifinizin adının yer alması halinde indirimli oranda (% 1), Kooperatifinizin adının yer almaması halinde genel oranda (% 18) KDV ye tabi tutulması,

3/3/2008 tarih ve 2008/28 ruhsat numarası ile 1058 ada üzerinde, 11/6/2009 tarih ve 2009/60 ruhsat numarası ile 1059 ada üzerinde, 19/3/2008 tarih ve 2008/35 ruhsat numarası ile de 1063 ada üzerinde yapılan konutlara ilişkin inşaat ruhsatlarının 3/7/2009 tarihinden önce alınmış olması nedeniyle söz konusu konutların 26/12/2009 tarihinde üyelere tesliminin KDV den istisna edilmesi,

1 inci ve 2 nci etapta devam eden inşaat işlerine ait yapı ruhsatları 3/7/2009 tarihinden önce alınmış olan inşaatlardaki konutların üyelere tesliminin KDV den istisna edilmesi dolayısıyla iadesinin de talep edilmemesi, 3/7/2009 tarihinden sonra bina inşaat ruhsatı alınmış inşaatlardaki konutlardan üyelere net alanı 150 m²’ye kadar olanların tesliminde % 1, 150 m²’nin üzerinde olanların tesliminde ise % 18 oranında KDV ye tabi tutulması,

Üyeler dışında üçüncü şahıslara yapılan konut teslimleri ile kooperatif üyelerine bile olsa işyeri teslimlerinin ise % 18 oranında KDV ye tabi tutulması

gerekmektedir.

Bilgi edinilmesini rica ederim.