Yönetim kurulu Kooperatifin ticaret unvanını nasıl kullanmalıdır?
Yönetim kurulu, Kooperatifin ticaret unvanının kooperatif bürosunun giriş cephesine herkes tarafından kolayca görülebilecek bir yerine okunaklı bir şekilde yazılmasını sağlar ve kooperatifle ilgili işlemleri ticaret unvanını kullanmak suretiyle yerine getirir(TTK Md.41).

İki kooperatifin birleşme kararı alması halinde yönetim kurulunca yapılacak işlemler nelerdir?
Bir kooperatif bütün aktif ve pasifiyle diğer bir kooperatif tarafından devralınmak suretiyle dağıldığı takdirde, devralan kooperatifin yönetim kurulu dağılan kooperatifin tasfiye hakkındaki hükümlerine göre alacaklarını bildirmeye çağırır, dağılan kooperatifin malvarlığı, borçları ödeninceye veya teminata bağlanıncaya kadar ayrı olarak idare edilir.Yönetimi, devralan kooperatifin yönetim kurulu üyeleri üzerine alır.Devralınan Kooperatifin dağılması ticaret siciline tescil ettirilir, borçları ödendikten veya teminata bağlandıktan sonra kooperatifin kaydı sildirilir(KK Md.84).

Ortağın sahip olduğu ortaklık payı adedi oy hakkını etkiler mi?
Sahip olduğu ortaklık payı ne olursa olsun her ortak genel kurulda yalnız bir oya sahiptir(KK Md.48).

Ortaklık payı nedir?Bir ortak en fazla kaç pay taahhüt edebilir?
Kooperatife giren her şahıstan en az bir ortaklık payı alınması gerekir.
Bir ortaklık payının değeri 1 YTL’dir.Kooperatife giren ortaklar en çok 5000 pay taahhüt edebilirler.
Bir kaç pay bir ortaklık senedinde gösterilebilir(KK Md.19).

Kooperatiften çıkan veya çıkarılan ortaklara yapılacak iade ve ödemeler ile bu ödentilerin yapılacağı süre nedir?
Kooperatiften çıkan veya çıkarılan ortakların kooperatif varlıkları üzerindeki hakları anasözleşmede gösterilir.Bu haklar, yedek akçeler hariç olmak üzere ortağın ayrıldığı yıl bilançosuna göre hesaplanır.
Bu ortakların alacak ve hakları bunları isteyebilecekleri günden başlayarak 5 yıl geçmekle zamanaşımına uğrar.
Çıkan veya çıkarılan ortakların sermaye veya mevduatından kısmen veya tamamen yoksun kalacağı yönündeki kısıtlamaların hükmü yoktur(KK Md.17).

İhraç edilecek ortaklar hakkında izlenecek prosedür nedir?
Ortaklıktan çıkarılma kararı gerekçeleri ile birlikte yönetim kurulu karar defterine ve ortaklar defterine yazılır.Kararın yönetim kurulunca imzalanmış örneği çıkarılan ortağa tebliğ edilmek üzere on gün içinde notere tevdi edilir.Bu ortak tebliğ tarihinden itibaren üç ay içinde itiraz davası açabilir veya aynı süre içinde genel kurula itiraz edebilir.Bu itiraz, ilk toplanacak genel kurula sunulur.Ortağın genel kurulca verilen karara karşı itiraz hakkı mevcuttur.
Üç aylık süre içinde itiraz ve dava edilmeyen çıkarılma kararları kesinleşir(KK Md.16).
Ortak hakkındaki çıkarılma kararı;
-Çıkarılmaya ilişkin yönetim kurulu kararının ortağa tebliğ edildiği tarihten itibaren üç aylık süre içinde mahkemeye veya genel kurula götürülmemiş kararlarda bu sürenin dolması ile,
-Ortağın itirazı üzerine genel kurulca görüşülmüş ve onaylanmış çıkarılma kararlarında genel kurul kararının ortağa tebliğinden itibaren üç aylık süre içinde,
-Gerek yönetim kurulunun ve gerekse genel kurulun kararı üzerine tebliğ ve karar tarihinden itibaren üç ay içinde mahkemeye götürülmüş çıkarılma kararlarında temyiz aşaması dahil olmak üzere ilgili yargı makamının nihai karar tarihinde,
kesinleşir.
Haklarında çıkarma kararı kesinleşmeyen ortakların yerine yeni ortak alınamaz ve bu kişilerin ortaklık hak(genel kurula katılma, oy kullanma gibi) ve yükümlülükleri(aidat ödemesi gibi) çıkarılma kararı kesinleşinceye kadar devam eder(EK:16/5 Ek:2/1).
Yukarıdaki madde metninden de anlaşılacağı üzere, ortak, hakkındaki çıkarılma kararı kesinleşinceye kadar genel kurul toplantılarına iştirak edebilecek, bu arada, diğer ortaklar gibi aidat ve diğer mali yükümlülüklerini de yerine getirecektir.
Yönetim kurulu, ortağa gönderilen 1. ve 2. ihtarlardaki borç miktarlarının birbirinin aynı olmasına ve borcun anapara ve gecikme zammı miktarlarının ayrı ayrı ve anlaşılır biçimde yazılmış olmasına dikkat etmelidir.

Yönetim kurulu hangi durumlarda ortaklar hakkında ihraç kararı almalıdır?
Bakanlığımız tarafından (konut yapı kooperatifleri için )hazırlanan tip ana sözleşmelerde belirtildiği üzere,
-Anasözleşmede yazılı ortaklık şartlarını kaybedenler,
-Parasal yükümlülüklerini otuz gün geciktirmeleri üzerine yönetim kurulunca noter aracılığı ile yapılacak on günlük ilk ihtardan sonra yapılacak ikinci ihtarı takip eden bir ay içinde de bu yükümlülüklerini yerine getirmeyenler,
-Kur’a çekimi sonunda kendilerine düşen konutları kabul etmeyenler,
-Tapuda kendi adlarına tescilinden önce konutlarında yaptıkları tahribat veya tadilatı yazılı ihtara rağmen düzeltmeyenler,
-Kooperatifin para, mal ve belgeleri üzerinde işledikleri suçlardan dolayı mahkum olanlar,
Ortaklıktan çıkarılır(Anas. Md.14).
Kooperatif ortaklığından çıkarılmayı gerektiren sebepler anasözleşmede açıkça gösterilir.Ortaklar anasözleşmede açıkça gösterilmeyen sebeplerle ortaklıktan çıkartılamazlar(KK Md.16/1 Ek:2/2).

Ortağın ölümü halinde yönetim kurulunca izlenecek prosedür nedir?
Ortağın ölümü ile ortaklık sıfatı sona ermekle birlikte, ana sözleşmede hüküm bulunmak koşuluyla ölen ortağın mirasçılarının kooperatifte ortak olarak kalmaları sağlanabilir(KK Md.14).
Bu durumda, ortaklığın devam isteniyorsa ölen ortağın mirasçılarının veraset ilamını yönetim kuruluna sunmaları ve üç ay içinde aralarından bir temsilci seçerek kooperatife bildirmeleri gerekmektedir(Anas. Md.16).

Kooperatifteki payını devir eden ortaktan devir işlemi nedeniyle herhangi bir bedel alınabilir mi?
Payını devir etmek suretiyle kooperatiften ayrılan ortaklardan bu devir işlemi nedeniyle herhangi bir fark veya ücret alınması yasal değildir.Bu durum, Kooperatifçiliğin esaslarından olan serbest giriş çıkış ilkesine aykırılık teşkil etmektedir.

Kooperatife sonradan girecek ortaklardan fark alınabilir mi?
Kooperatife boş bulunan ortaklık payını almak suretiyle yeni girecek ortaklardan bir ortağın o tarihe kadar ödemiş olduğu tutar alınır.Bu miktardan daha fazla tahsilat yapılabilmesi ancak genel kurul kararı ile mümkündür(Anas.Md.11).
Yönetim kurulu, sonradan ortaklığa kabul edilecek kişilerden, diğer ortakların ödediğinden daha yüksek bedel talep edilmesi hususunda yetkili değildir(KK Md.42, Anasözleşme Md.11).
Yönetim kurulu yasa ve anasözleşme ile genel kurula verilmiş görev ve yetkileri kullanamaz(KK Md.42 59/8 Ek:2/1).

Kooperatife girmek isteyen ortakların talepleri nasıl değerlendirilir?
Kooperatife girmek isteyen ortaklar bu taleplerini belirten bir yazı ile yönetim kuruluna başvuruda bulunur, yönetim kurulunca yapılan değerlendirme sonucunda yasa ve ana sözleşmede belirtilen şartları taşıyan ortakların kabulü veya reddi ile ilgili yönetim kurulu kararı alınarak ilgiliye 15 gün içinde yazılı olarak bildirilir(KK Md.8 Anas.Md.11).

Yabancı uyruklu kişiler kooperatife ortak olabilir mi?
Gerek Kooperatifler Kanunu ve gerekse Bakanlığımızca hazırlanan tip ana sözleşmelerde yabancı uyruklu kişilerin kooperatif ortağı olmalarını engelleyen herhangi bir hüküm bulunmamakla birlikte, bu hususta yabancı uyruklu kişilerin Türkiye’de taşınmaz mal edinmeleri hakkındaki hükümler saklıdır.Yabancı gerçek ve tüzel kişilerin Türkiye’de taşınmaz edinmeleri, Tapu Kanununun 35’inci Maddesinde düzenlenmiş, bu maddede 2005 yılı sonlarında yapılan ve 2006 yılı başında yürürlüğe giren değişiklikle, yabancı uyruklu gerçek kişiler ile yabancı ülkelerde bu ülkelerin kanunlarına göre kurulan tüzel kişiliğe sahip ticaret şirketlerinin Ülkemizde taşınmaz edinimlerine ilişkin yeni esaslar getirilmiştir.Buna göre, Yabancı uyruklu gerçek kişiler, karşılıklı olmak ve kanuni sınırlamalara uyulmak kaydıyla, Türkiye’de işyeri veya mesken olarak kullanmak üzere, uygulama imar planı veya mevzii imar planı içinde bu amaçlarla ayrılıp tescil edilen taşınmazları edinebilirler.Yabancı ülkelerde kendi ülkelerinin kanunlarına göre kurulan tüzel kişiliğe sahip ticaret şirketleri, ancak özel kanun hükümleri çerçevesinde taşınmaz mülkiyeti ve taşınmazlar üzerinde sınırlı ayni hak edinebilirler.
Diğer yandan, yabancı uyruklu olup Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlığına geçmemiş ortakların kooperatif yönetim ve denetim kurulu üyeliğine seçilmeleri imkanı bulunmamaktadır(KK Md.56, 65).

Kooperatife alınacak ortaklarda aranacak şartlar nedir?
Kooperatife ortak olmak için;
1-Medeni hakları kullanma yeterliliğine sahip olmak(18 yaşını tamamlamış, akli yeterliliğe sahip ve kısıtlı olmayan kişiler medeni hakları kullanma ehliyetine diğer adıyla fiil ehliyetine sahiptir.)
2-Ortak olmak isteğini belirten bir yazı ile yönetim kuruluna başvurmak(Varsa şahsi sorumluluk ve ek ödemeleri ayrıca kabul etmek),
3-Gerekli sermaye payını taahhüt etmek ve dörtte birini peşin ödemek,
4-Anasözleşmede belirtilen diğer şartları taşımak,
gerekmektedir(KK Md.8).
Yönetim kurulu üyeleri, mevcut ortaklar ile ortak olmak için başvuranların ana sözleşmede yazılı ortaklık şartlarını taşıyıp taşımadıklarını araştırmakla yükümlüdür(KK Md.8/2 Ek:2/2).

3 Kasım 2015 SALI
Resmî Gazete
Sayı : 29521

YÖNETMELİK

Çevre ve Şehircilik Bakanlığından:
ŞEHİR İÇİ YOLLARDA BİSİKLET YOLLARI, BİSİKLET İSTASYONLARI
VE BİSİKLET PARK YERLERİ TASARIMINA VE YAPIMINA
DAİR YÖNETMELİK

BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç ve kapsam
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı, şehir içi yollarda bisikletlerin ulaşım amacıyla kullanılmasını sağlamak, bisiklet yolları, bisiklet istasyonları ve bisiklet park yerlerinin planlanması,< tasarlanması, yapılması ve işletilmesine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
(2) Bu Yönetmelik, şehir içi yollardaki bisiklet yolları, bisiklet istasyonları ve bisiklet park yerlerinin tasarım ve yapım kurallarını, bisiklet yollarının şehir içi yollara entegrasyonunu, bisiklet istasyon ve bisiklet park yerlerinin işletilmesini kapsar.
Dayanak
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, 29/6/2011 tarihli ve 644 sayılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 2 nci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Bisiklet istasyonu: Bisikletlerin işletmesinden kiralanabildiği ve gereği halinde bakım ve onarımının yapıldığı, bisiklet ulaşım aksı üzerinde yer alan istasyon noktalarını,
b) Bisiklet park yeri: Bisikletlerin güvenli olarak bırakılabilecekleri, araç trafiğinden arındırılmış ve toplu olarak park edilmesi için tasarlanmış özel alanı,
c) Bisiklet yolu: Ulaşım, gezinti ve spor yapmak amacıyla yaya ve motorlu araç trafiğini aksatmadan bisikletlilerin emniyetli bir şekilde kullandığı, motorlu araç trafiğine kapalı yolları,
ç) Bisiklet: Üzerinde bulunan insanların adale gücü ile pedal veya el ile tekerleği döndürülmek suretiyle hareket eden motorsuz taşıtlar ile azami sürekli anma gücü 0.25 kilovatı geçmeyen, hızlandıkça gücü düşen ve hızı en fazla 25 km/sa’te ulaştıktan sonra veya pedal çevirmeye ara verildikten hemen sonra gücü tamamen kesilen elektrikli bisikletleri,
d) Boyuna eğim: Yol güzergâhında yol ekseni boyunca, yola verilen eğimi,
e) Durma çizgisi: Işıklı veya ışıksız trafik işareti ile durdurulan araçların, durup bekleyeceği yol kaplaması üzerine çizilmiş çizgiyi,
f) Engelli: Doğuştan veya sonradan herhangi bir hastalık veya kaza sonucu bedensel, zihinsel, ruhsal, duygusal ve sosyal yeteneklerini çeşitli derecelerde kaybetmesi nedeniyle normal yaşamın gereklerine uyamama durumunda olup; bağımsız hareket edebilmesi için yapılarda ve açık alanlarda özel fiziksel ve teknik düzenlemelere gereksinim duyan kişiyi,
g) Enine eğim: Yolun ekseninde yatayda dik iki tarafa veya tek tarafa doğru verilen eğimi,
ğ) İki yönlü yol: Taşıt yolunun her iki yöndeki taşıt trafiği için kullanıldığı yolu,
h) İlgili idare: Mücavir alan dâhilinde belediyeler, mücavir alan haricinde il özel idarelerini,
ı) İşaretleme: Taşıt yolu ile bordür, ada, ayırıcı, oto korkuluk gibi karayolu elemanları üzerindeki belirlenmiş renklerde çizgi, şekil, sembol, yazı, yansıtıcı ve benzeri yardımıyla özel bir talimat, bilgi veya uyarının aktarılmasını sağlayan tertibatı,
i) İşaretler: Yol kaplaması, bordür, ada, refüj, oto korkuluk gibi karayolu elemanları üzerine çizilen çizgiler, oklar, yazılar, sayılar ve şekilleri,
j) Karayolları Teknik Şartnamesi: Karayolları Genel Müdürlüğü Tarafından 2013 yılında yayımlanan Yol Altyapısı, Sanat Yapıları, Köprü ve Tüneller, Üstyapı ve Çeşitli İşler Şartnamesini,
k) Kavşak: Çeşitli yönlerden gelen iki veya daha fazla trafik yolunun birbiri ile birleştiği, ayrıldığı veya kesiştiği ortak alanı,
l) Refüj: Taşıt yollarını veya yol bölümlerini birbirinden ayıran, bir taraftaki taşıtların diğer tarafa geçmesini engelleyen ve düzenleyen karayolu yapısı veya trafik tertibatı,
m) Şehiriçi yolu: Yayaların, motorlu (raylı sistem hariç) ve motorsuz taşıtların hareket ettiği, diğer yollardan farklı olarak gerekli her türlü teknik alt yapı tesislerine sahip yolu,
n) Taşıt yolu: Yolun taşıt trafiğine ayrılmış kısmını,
o) Tek yönlü yol: Taşıt yolunun yalnız bir yöndeki taşıt trafiği için kullanıldığı yolu,
ö) Trafik hiyerarşisi: Trafik akış sistemi içerisinde motorlu ve motorsuz taşıtların birbirlerine geçiş üstünlüklerini,
p) Trafik işaret levhası: Sabit veya taşınabilir bir mesnet üzerine yerleştirilmiş ve üzerindeki sembol, renk ve yazı ile özel bir talimatın bildirilmesini sağlayan trafik tertibatını,
r) TS 10839: Türk Standart Enstitüsü tarafından Mart 2013 tarihinde yayımlanan Şehiriçi Yollar-Kavşaklarda Bisiklet Yolu Geçişleri Tasarım Kuralları standardını,
s) TS 11782: Türk Standart Enstitüsü tarafından Mart 2013 tarihinde yayımlanan Şehiriçi Yollar-Bisiklet Park Tesisleri Tasarım Kuralları standardını,
ş) TS 12576: Türk Standart Enstitüsü tarafından Haziran 2012 tarihinde yayımlanan Şehir İçi Yollar-Kaldırım ve Yaya Geçitlerinde Ulaşılabilirlik İçin Yapısal Önlemler ve İşaretlemelerin Tasarım Kuralları standardını,
t) TS 7249: Türk Standart Enstitüsü tarafından Mart 2013 tarihinde yayımlanan Şehiriçi Yollar Boyutlandırma ve Tasarım Esasları standardını,
u) TS 9826: Türk Standart Enstitüsü tarafından Mart 2013 tarihinde yayımlanan Şehiriçi Yollar-Bisiklet Yolları standardını,
ü) UKOME: Ulaşım Koordinasyon Merkezini,
v) Yaya kaldırımı: Taşıt yolu kenarı ile gerçek veya tüzel kişilere ait mülkler arasında kalan ve bordür taşıyla taşıt yolundan ayrılmış platformun yalnız yayaların kullanımına ayrılmış kısmı,
y) Yaya: Karayolunda hareketsiz duran veya yürüyen kişiyi,
z) Yeşil bant: Kısa boylu ağaçlar ve bitkiler ile bisikletlinin görüşünü etkilemeyecek şekilde tasarlanan hem peyzaj düzenlemesi için hem de ayırıcı olarak kullanılabilen bölgeleri,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Bisiklet Yollarının Genel Esasları
Genel esaslar
MADDE 4 – (1) Bisiklet yolları, kullanıcılarının ulaşım ihtiyaçlarını karşılamak ve trafik akış sistemi içerisinde kavşak ve yol ayrımlarındaki geçişlerini güvenli bir şekilde sağlamak amacıyla öncelikli olarak topoğrafyanın müsait olduğu yerlerde yapılır ve ulaşım noktalarını ve yerleşim yerlerinin merkezi bölgelerini birbiriyle irtibatlandıracak bir ağ oluşturacak şekilde tasarlanır.
(2) Bisiklet yolu ve ağları tasarlanırken bisiklet sürüşüne en uygun güzergâh tercih edilir. Bisiklet yolu ağı, kavşaklar ile kent mobilyaları, peyzaj öğeleri ve yapı parselleri tarafından en az sayıda bölünüp yolun devamlılığı esas alınarak, bisikletlinin bir başlangıç noktasından varış noktasına kesintiye uğramadan gidebilmesini sağlayacak şekilde tasarlanır.
(3) Bisiklet yolu ağı, trafik hiyerarşisi göz önünde bulundurularak motorlu araç yollarından, bisiklet sürücülerinin yol geçişlerinde diğer araçlar tarafından net bir şekilde görünmelerini sağlayacak biçimde tasarlanır.
(4) Bisiklet yolları, bisikletlilere beklenmedik durumlarla karşılaştıklarında durmak için gerekli reaksiyon ve frenleme mesafesini sağlayacak duruş görüş mesafesine göre tasarlanır.
(5) Bisiklet yollarının tasarımında öncelikli olarak trafik akışı ile aynı ve tek yön tercih edilir; ancak, yeterli genişlik ve sinyalizasyon sisteminin sağlandığı durumlarda çift yönlü şeritler de oluşturulur.
(6) Eğim, bisikletliyi tehlikeye sokmayacak şekilde en çok %4 olarak uygulanır ve artan eğimler Ek-2 Tablo 1’de belirtilen eğim ve önerilen maksimum uzunluklar dikkate alınarak tasarlanır. Dik eğimle geçilmesi gereken durumlarda, bisiklet yolu genişliği artırılarak bisikletlilere ekstra manevra yapabilecekleri alan bırakılır.
(7) Bisiklet yolları uzun ömürlü mavi renkli boya ile boyanır.
(8) Bisiklet yolu ağları üzerinde kent bütünündeki ulaşım sistemleri ile uyumlu, güvenliği sağlayacak trafik işaret ve işaretlemeleri ile sinyalizasyon sistemleri oluşturulur.
(9) Bisiklet yolu ağları üzerinde bisiklet kullanıcılarının ihtiyaçlarını karşılayacak sayıda yeterli park istasyonları ve park yerleri yapılır.
(10) Bisiklet yolu ağlarının yapım, bakım ve onarımı ilgili idaresince yapılır veya yaptırılır.
(11) Üniversite kampüslerinde bisiklet yolu yapılması halinde yurt ve eğitim binaları birbirine bağlanacak şekilde tasarlanır ve ihtiyacı karşılayacak yeterlikte yurt ve eğitim binalarına bisiklet park yerleri yapılır.
(12) Yeni yerleşim yerlerinin planlanmasında, arazinin mülkiyet dokusu ve coğrafi özellikleri dikkate alındığında bisiklet yolu yapılması uygun görülen şehir içi yollarda yol genişlikleri TS 9826 standardında belirtilen minimum bisiklet yolu genişlikleri eklenerek planlanır.
(13) Bisiklet yolu ve bisiklet yolunun güzergâhındaki karayolları ile kesişim noktasında, en az 1/500 ölçekli yol projesi yapılıp büyükşehir belediyelerinde UKOME kurul kararı, diğer belediyelerde ise il/ilçe trafik komisyonu kararına istinaden belediye meclisi kararı ile uygulanır. Ayrıca, bisiklet yolları 14/6/2014 tarihli ve 29030 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliğine uygun olarak yapılan uygulama imar planında ve varsa ulaşım ana planında gösterilir.
(14) Her bisiklet yolunun güzergahına bir ad veya kod verilir.
(15) Genel olarak bisiklet yolları, gidiş yönünde yolun sağ tarafında yol platformu ile yaya kaldırımı arasında planlanır.
(16) Bisiklet yolları, tek yönlü yollarda motorlu taşıt trafiği ile aynı yönde yolun sağında ve tek yönlü olarak veya yolun sağında iki yönlü olarak; iki yönlü yollarda yolun her iki tarafında, motorlu taşıt trafiği ile aynı yönde tek yönlü olarak; bunun gerçekleştirilemediği kısımlarda ise yolun bir tarafında çift yönlü olarak gerekli ölçülere uygun şekilde tasarlanır.
(17) Bisiklet yolları engelliler tarafından kullanılan ve hız sınırı dâhilinde olan araçlar tarafından da kullanılır.
(18) Sit alanlarında ve korunan alanlarda 21/7/1983 tarihli ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu uyarınca planlama ve uygulama yapılır. Koruma amaçlı imar planlarında aksine hüküm bulunmuyorsa, bu Yönetmelik hükümleri uygulanır.
(19) Kaldırım üzerinde bisiklet yolu teşekkül ettirilmesi halinde, kaldırım üzerinde bisiklet yolu haricinde kalan kaldırım genişliği TS 12576’daki asgari koşullar sağlanır.
(20) Bisiklet yolu kaplamaları ve aydınlatmasında yenilenebilir enerji sistemleri kullanılabilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Bisiklet Yolları Tasarım ve Yapım Kuralları
Yaya kaldırımına yapılacak bisiklet yolları
MADDE 5 – (1) Bisiklet yolu, yol yüzeyi seviyesinde ya da yol yüzeyi ile kaldırım seviyesi arasında olabilir ancak, kaldırımla aynı veya üst seviyede olamaz.
(2) Bisiklet yolunun yaya kaldırımının taşıt yolu tarafında tek şeritli olarak yapılması halinde, bisiklet yolu şerit genişliği TS 9826 standardında belirtildiği şekilde en az 130 cm genişliğinde tasarlanır ve taşıt yolu tarafında 50 cm genişliğinde emniyet mesafesi bırakılır (Ek-1 Şekil 1).
(3) Daraltılmış bisiklet yolu uygulaması için yaya kaldırımında yapılacak bisiklet yollarının tasarımında TS 9826 ve TS 12576’da belirtildiği şekilde manevra payı yaya kaldırımı tarafında bırakılır. Bisiklet yolu şerit genişliği taşıt yolundaki emniyet mesafesi ile birlikte en az 160 cm olacak şekilde tasarlanır. Dar yaya kaldırımında tek şeritli bisiklet yolu yapımında her iki taraftaki manevra payları azaltılarak bu genişlik en az 140 cm olarak uygulanabilir (Ek-1 Şekil 2). Yaya kaldırımı genişliği, bisiklet yolu sebebiyle 150 cm’den daha az olmaz.
(4) Garaj ve bahçe giriş çıkışları gibi kaldırımın motorlu araçlarla kısa süreli olarak ortak kullanım alanına sahip olduğu noktalar haricinde bisiklet yolları bölünmeyecek şekilde tasarlanır.
(5) Yaya kaldırımının taşıt yolu tarafına yapılacak iki şeritli bisiklet yolunun şerit genişliği TS 9826’da belirtildiği üzere, Ek-1 Şekil 3’te gösterildiği gibi üç farklı şekilde yapılır.
(6) Yaya kaldırımı genişliğinin müsait olması durumunda bisiklet yolu ile taşıt yolu arasına emniyet için yeşil bant konulması halinde uygulanacak ölçüler TS 9826’da belirtildiği üzere, Ek-1 Şekil 4’te gösterilmiştir. Yaya kaldırımına bisiklet yolu yapıldığında; bisiklet yolu, yaya kaldırımının taşıt yolu tarafında yapılır.
(7) Yaya kaldırımında bulunan bisiklet yolu yüzey kaplaması TS 9826’da verilen en- kesite ve malzemelere uygun olarak yapılır (Ek-1 Şekil 5).
Taşıt yoluna yapılacak bisiklet yolları
MADDE 6 – (1) Bisiklet yolunun taşıt yolunda yapılması halinde, taşıt yolu ile bisiklet yolu birbirinden en az 25 cm genişliğinde devamlı çizgi ile ayrılır ve bisiklet yolu genişliği TS 10839’a uygun olarak yapılır (Ek-1 Şekil 6).
(2) Ayırıcılı bisiklet yolu yapımı tercih edilmesi durumunda, bisiklet yolu ile motorlu taşıt şeridi arasında mümkün olduğunca fiziksel bariyer ile koruma alanları oluşturulur. Trafik güvenliği göz önüne alınarak en az 60 cm genişliğinde ve en az 10 cm yüksekliğinde bir refüjle bisiklet yoluyla taşıt yolu birbirinden ayrılır (Ek-1 Şekil 7 ve Şekil 8).
(3) Taşıt trafiğinden şerit çizgisi dışında herhangi bir bariyer ile ayrılmadan uygulanacak bisiklet yollarında, bisiklet yolunun araç park yeri yanında bulunması durumunda araç park yeri ile bisiklet yolu arasında 60 cm mesafe bırakılır (Ek-1 Şekil 9).
(4) Taşıt yolundaki bisiklet yollarında bisikletlilerin taşıtlarla güvenli bir şekilde hareketinin sağlanması için araç hız sınırının 50 km/sa’tan fazla olduğu yerlerde taşıt yolu şerit çizgisi ile bisiklet yolu arasında en az 1,5 m güvenlik mesafesi bırakılır.
(5) Taşıt yoluna yapılacak bisiklet yolu kaplamaları, Karayolları Teknik Şartnamesine uygun olacak şekilde taşıt yolunun yapıldığı malzeme ile asgari aynı vasıfta yapılır.
Park ve bahçeler içerisine yapılacak bisiklet yolları
MADDE 7 – (1) Park ve bahçeler içerisindeki bisiklet yolu ulaşım ağı çevreye duyarlı ve araziye uyum sağlayacak şekilde düzenlenir.
(2) Park ve bahçelerin içerisinden geçen bisiklet yolları, trafiğin yoğun olduğu hatlardan ayrı olarak planlanır ve bir alternatif oluşturacak şekilde düzenlenir.
(3) Park ve bahçeler içerisindeki bisiklet yollarının kısa mesafeli toplu taşıma ağına ve sokaklara bağlanarak erişilebilirliği sağlanır ve kent içi trafik düzenlemeleri bu bağlamda yapılır.
(4) Park ve bahçelerde uygulanacak bisiklet yolları 5 inci maddede belirtilen yaya kaldırımına yapılacak bisiklet yolları ile aynı şartlara sahip olarak tasarlanır.
Trafik güvenliği ve hız
MADDE 8 – (1) Bisiklet yolları için hız sınırı azami 25 km/sa olarak uygulanır.
(2) Yaya kaldırımındaki bisiklet yolunda enine eğim TS 9826’da belirtildiği gibi taşıt yolu tarafına doğru %2 olacak şekilde uygulanır (Ek-2 Şekil 1).
(3) Bisiklet yollarında uygulanacak boyuna eğimler Ek-2 Tablo 1’deki değerler göz önüne alınarak tasarlanır.
(4) Bisiklet yolunun yaya kaldırımında olduğu hallerde, taşıt yolundaki garaj giriş-çıkışlarında araç geçişleri için bisiklet yolu TS 7249 ve TS 10839 standartlarında belirtildiği şekilde yapılır ve geçişler 50 cm x 50 cm’lik, 50 cm aralıkla beyaz boyanmış zemin ile belirtilir. Geçişteki kesikli çizgiler arasında kalan bisiklet yolu kısmı sarı ve benzeri uygun renkte aşınmayacak özellikte bir boya ile boyanarak araçlar tarafından fark edilmesi sağlanır (Ek-2 Şekil 2 ve Şekil 4).
(5) Bisiklet yollarının önünde yaya güvenliğini tehlikeye sokacak yerlere hız kesici engeller konulur. Su tahliye ve benzeri amaçlı mazgallar ise bisiklet tekerleklerinin boşluk bölümlerine girerek meydana gelecek kazaların önlenebileceği şekilde tasarlanır.
(6) Bisiklet kullanımında sürücü belgesi, kullanıcı yaşı ve cezalara ilişkin hususlarda 13/10/1983 tarihli ve 2918 sayılı Kara Yolları Trafik Kanunu ve ilgili mevzuat hükümleri uygulanır.
Bisiklet yolu işaretlemeleri
MADDE 9 – (1) Taşıt yolundaki bisiklet yolu, taşıtların geçtiği bölümden, TS 10839 standardına uygun şekilde beyaz renkte sürekli çizgi; kavşaklarda, garaj ve bahçe giriş-çıkışında ise kesikli çizgi ile ayrılır (Ek-2 Şekil 2, Şekil 3 ve Şekil 4).
(2) Kavşaklardaki, garaj ve bahçe giriş çıkışlarındaki bisiklet yollarının başlangıç ve bitişlerine uyarıcı levhalar yerleştirilir.
(3) Taşıt yolundaki bisiklet yoluna diğer taşıtların geçmemesi veya park etmemesi için, kavşak girişlerinde kaldırım kenarlarına (Ek-2 Şekil 5 ve Ek-2 Şekil 6) bisiklet yolu ikazı ve gerekli yerlerde park yasağı levhaları konulur.
(4) Trafik ışıkları ile ilgili gerçekleştirilen düzenlemelerde, bisikletlilere sağlanan kolaylıklar ve tercih olanakları, çıkmaz sokaklar, tek yönlü sokaklar, yaya bölgeleri ve benzeri özel durumlar özel trafik işaretleri ile belirtilir.
(5) Bisikletlilere ait trafik ışık sistemleri, uyarı ve yön levhaları, bisiklet yolları zemininde ve/veya kenarında bisiklet yolu zemini ile tabela alt kenarı arasındaki net yükseklik 2.00 m’den az olmamak üzere bisikletlinin kolay görebileceği bir hizada konumlandırılır.
(6) Bisikletliler için belli bir hızda kesintisiz bisiklet sürüşünü sağlamak üzere gerekli altyapı sağlandığı takdirde sinyalizasyon düzenlemeleri yapılarak yeşil dalga sistemi oluşturulur.
(7) Bisiklet yolunun başlangıç ve bitişi, sağa ve sola dönüşler, tehlike ve yasaklar, yönler Ek-2 Şekil 7’de gösterilen levhalarla belirtilir. Mecburi bisiklet yolu işaret levhası sadece bisikletliler için inşa edilmiş olan özel yolun başlangıcına konulur. Diğer yol ve caddelerle olan kesişimlerden sonra ilgili kurumca gerekli görülmesi halinde bu işaret levhasının tekrarlanması sağlanır.
(8) Bisiklet yolu ile ulaşılabilecek en yakın yerleşim birimleri, hastaneler, turistik yerler, kent bütününde görülmeye değer ve bisiklet ile ulaşılabilecek tarihi noktalar, toplu taşım aktarma noktaları, en yakın bisiklet park yeri gibi odak noktalarının mesafe bilgisini veren işaretlemeler ile kavşak giriş ve çıkışlarını gösteren işaret levhaları uygun yerlere yerleştirilir.
(9) Yaya kaldırımında bisiklet yollarına dair yayaları uyarıcı levhalar gerekli yerlere yerleştirilir.
(10) Bisiklet yollarında bulunması gereken levhalar bisikletliyi tehlikeye sokmayacak sayıda gerekli yerlere yerleştirilir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Geçişler
Bisiklet yollarında geçişler
MADDE 10 – (1) Otobüs durakları boyunca bisiklet yolu TS 9826 standardına uygun olarak, taşıt yoluna taşmadan, durak arkasından ve durağa 200 cm’lik mesafe bırakılarak yapılır (Ek-3 Şekil 1).
(2) Yaya kaldırımındaki bisiklet yollarının kavşak geçişleri TS 10839 standardında belirtildiği şekilde aşağıdaki özelliklere uygun olarak tasarlanır;
a) Yaya kaldırımında yapılan bisiklet yollarının ışık kontrolsüz kavşak geçişleri Ek-3 Şekil 2’ye,
b) Yaya kaldırımında yapılan bisiklet yollarının ışık kontrollü kavşak geçişleri Ek-3 Şekil 3’e,
c) Kavşaklardaki damla adasından bisiklet yolu geçişleri Ek-3 Şekil 4’e,
ç) Işık kontrollü ve kontrolsüz yollarda bisiklet yolu geçişleri Ek-3 Şekil 5’e,
d) Yaya kaldırımında yapılan bisiklet yollarının tali yoldan geçişleri ve sola dönüşleri Ek-3 Şekil 6’ya,
e) Kavşak dışında düz yollarda, karşıdan karşıya bisiklet yolu geçişleri ışık kontrollü veya kontrolsüz geçiş olmasına göre Ek-3 Şekil 7’ye,
uygun yapılır.
(3) Bisiklet yolunun yaya kaldırımından taşıt yoluna geçmesi halinde, güzergâh değişimi TS 9826 standardında uygun olarak Ek-3 Şekil 8’de gösterilen şekilde yapılır.
(4) Taşıt yolunda çizgi ile ayrılmış bisiklet yollarının kavşak geçişleri Ek-3 Şekil 9’daki gibi TS 10839 standardında belirtilen özelliklerde; taşıt yolundan yaya kaldırımına geçen bisiklet yolu ve yaya kaldırımından taşıt yoluna inen bisiklet yolları ise Ek-3 Şekil 10’daki gibi yapılır.
(5) Sinyalize edilmiş kavşaklarda, bisikletlilerin kırmızı ışık süresince güvenliğinin sağlanması ve diğer yol kullanıcıları tarafından görülebilecek bir şekilde motorlu araç kuyruğunun önüne geçebilmesi için 3 ila 5 metre arasında uzunluğa sahip bisikletli bekleme alanları yapılır. Bisiklet kullanıcılarına, aynı yönde seyreden motorlu taşıtlardan birkaç saniye önce yeşil ışık ile geçiş önceliği sağlanır. Bunu sağlamak üzere sinyalizasyon sistemi yaya, bisiklet ve motorlu araçlar için ayrı ayrı tesis edilir. Bisikletli bekleme alanları motorlu araçların durma çizgisinin önünde ve yaya geçit çizgilerinin gerisinde Ek-3 Şekil 11’deki gibi yapılır.
(6) Geçişler, motorlu taşıtlar ve bisikletliler için ayrı trafik ışıklarının birbiriyle uyumlu çalışması suretiyle, bisikletlilere geçiş önceliği sağlayacak şekilde sağlanır. Geçişlerde sinyalizasyon yardımıyla yolun uygun olması durumunda bisikletli için çapraz geçişler Ek-3 Şekil 12’deki gibi yapılır.
(7) Ana trafik geçişlerinde alt geçitler, rampalı ve döner üst geçitler tercih edildiği takdirde eğim %9’u geçmeyecek şekilde yapılır.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Entegrasyonu
Bisikletlilerin ulaşım sistemine entegrasyonu
MADDE 11 – (1) Bisiklet kullanımının ulaşım amaçlı hale getirilebilmesi amacıyla yetkili kurumlarca planlı bisiklet yollarının toplu taşıma ağlarına (metro, tren, otobüs, vapur ve benzeri) bağlanacak şekilde bütünleşmesi sağlanır.
(2) Toplu taşımada ilgili idarelerin belirleyeceği güzergâhlarda ve sayılarda bisiklet taşıma aparatlarına sahip otobüsler kullanılır, otobüs sürücülerine gerekli eğitim verilir ve bilgilendirme yapılır. Bisiklet taşıma aparatına sahip otobüsler öncelikle yokuşun fazla, trafiğin yoğun olduğu yollarda kullanılır.
(3) Şehir içi raylı ulaşım sistemlerinin bisiklet kullanımı ile uyumu, ilgili idarenin uygun görüşü çerçevesinde, yolcu yoğunluğunun fazla olduğu saatlerde günlük sayı sınırlaması dâhilinde, diğer saatlerde ise herhangi bir sayı sınırlamasına tabi olmadan uygulanır.
(4) Şehir içi deniz yolu taşımacılığının bisiklet kullanımı ile uyumu, ilgili idarenin uygun görüşü çerçevesinde, yolcu yoğunluğunun fazla olduğu saatlerde günlük sayı sınırlaması dâhilinde, diğer saatlerde ise herhangi bir sayı sınırlamasına tabi olmadan uygulanır.
(5) Bisiklet sayısı ve ağırlığı dikkate alınarak ulusal veya uluslararası sertifikaya sahip bisiklet taşıma aparatları toplu taşıma araçlarında ilgili idarenin sorumluluğunda kullanılır.
ALTINCI BÖLÜM
Bisiklet İstasyonları ve Bisiklet Park Yerleri
Bisiklet istasyonları ve bisiklet park yerleri ile ilgili genel hükümler
MADDE 12 – (1) Bisiklet sürücülerinin, bisikletlerini güvenli olarak bırakabilecekleri, aydınlatması olan, hava koşullarına dayanıklı, motorlu taşıt trafiğinden arındırılmış ve bisikletlerin toplu olarak park edilebileceği istasyonlar ile bisiklet park yerleri ihtiyacı karşılayacak oranda yapılır ve yapılan bisiklet park yerlerinde TS 11782 standartları sağlanır.
(2) Bisiklet istasyonları ve bisiklet park yerleri araç ve yaya trafiğine engel olmayacak şekilde, bisiklet yollarına yakın, göz önünde ve hırsızlığa karşı emniyetli olacak şekilde tasarlanır. Ayrıca, şehrin cazibe merkezlerinde ortaya çıkabilecek talep yoğunluğunun karşılanabileceği sayıda bisiklet istasyonları ve bisiklet park yerleri oluşturulur.
(3) Bisiklet istasyonları ve bisiklet park yerleri uzaktan görünebilir şekilde yapılır ve bu alanlar bilgilendirici işaret ve levhalarla tanımlanır. Ayrıca istasyonlar ve park yerlerine ulaşım dik rampalar ve merdivenler olmayacak şekilde tasarlanır.
(4) Bisiklet istasyonları ve bisiklet park yerleri; toplu taşıma araçları, raylı sistem, deniz taşımacılığı ve şehirlerarası taşımacılık terminalleri ile kolayca bütünlüğün sağlanabilmesi için söz konusu toplu taşıma ağlarına en kolay erişilebilecek noktalarda inşa edilir.
(5) Bisiklet istasyonları ve bisiklet park yerlerinin uzun süreli kullanımı durumunda ilgili idarenin isteği doğrultusunda bisiklet park yeri, üstü kapalı olarak düzenlenir (Ek-4 Şekil 1).
Bisiklet istasyonları ve bisiklet park yerleri ile ilgili tasarım esasları
MADDE 13 – (1) Bisiklet istasyonları ve bisiklet park yerleri, bisikletlerin belirli bir düzende, güvenli bir şekilde kilitlenip sabitleştirilmesini sağlayıcı bisiklet kilit mekanizmasını içerir ve bisikletlerin park yerlerine kolayca yerleştirilebilecek ve çıkarılabilecekleri şekilde tasarlanır.
(2) Bisiklet park ekipmanları darbelere ve hava koşullarına dayanıklı özellikte olur.
(3) Bisiklet istasyonları ve park yerleri, yer durumuna göre Ek-4’te gösterilen şekilde yola dik veya açılı, tek sıra, iki sıra, dairesel veya yarım daire biçiminde tasarlanır.
a) Tek sıra halinde yola dik olarak oluşturulan bisiklet park yerinde iki bisiklet arası 0,60 – 0,70 m, bisikletin boyuna park yeri genişliği ise 1,90 m olarak tasarlanır (Ek-4 Şekil 2).
b) Tek sıra halinde yola açılı olarak oluşturulan bisiklet park yerinde, bisikletler yola 45˚ açılı olarak yerleştirilir, park bandı genişliği 1,35 m ve iki bisiklet arası yatayda 0,85 m olarak tasarlanır (Ek-4 Şekil 3).
c) Tam veya yarım dairesel olarak oluşturulan bisiklet park yerinde, bisikletler bir ağaç veya direk etrafında dizilir (Ek-4 Şekil 4).
ç) İki sıra halinde oluşturulan bisiklet park yerinde, yaya geçişleri ve manevra alanı için iki sıra arasında 1,75 m açıklık bırakılır (Ek-4 Şekil 5).
d) İki sıralı yola açılı olarak oluşturulan bisiklet park yerinde, manevra ve yürüme alanının genişliği en az 1,40 m olarak tasarlanır (Ek-4 Şekil 6).
e) Askılı olarak oluşturulan bisiklet park yerinde, bisikletler duvara yarı dik şekilde dayalı olarak park eder (Ek-4 Şekil 7).
(4) İlgili belediye tarafından uygun görülen ulusal veya uluslararası standartlara uygun veya sertifikaya sahip bisiklet park yerleri de tasarlanabilir.
YEDİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Aydınlatma, kamulaştırma ve güvenlik
MADDE 14 – (1) Bisiklet yolları gece güvenliği ve sürüş konforu için en az Ek-5 Tablo 1’deki değerlere uygun olarak ve bisikletlinin yüzüne ışık yansımayacak şekilde projelendirilerek aydınlatılır.
(2) Bisiklet yollarının yapım sürecinde uygulanacak kamulaştırma işlemleri 4/11/1983 tarihli ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu hükümlerine göre yapılır.
(3) Bisiklet yolları, bisiklet işletme ve park istasyonlarının bakım, onarım, denetim ve güvenlik işleri, 10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu hükümleri saklı kalmak kaydı ile ilgili belediyeye ait olup, istasyonların işletilmesi ilgili belediyece yapılır veya yaptırılır.
Geçiş hükümleri
GEÇİCİ MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihte mevcut bisiklet yolları 5 yıl içerisinde bu Yönetmelik hükümlerine uygun hale getirilir.
Yürürlük
MADDE 15 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 16 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Çevre ve Şehircilik Bakanı yürütür.

Ekler için tıklayınız

02.11.2015 20:16

Alıntıdır-Mustafa Kaymakçı

Cumhuriyetin Türkiye’de gerçekleştirdiği bütün yeniliklerde Atatürk’ün çok önemli yeri vardır. Bu nedenle Cumhuriyetin Atatürk ile eşdeğer kabul edilmesi kaçınılmaz bir gerçek olarak ortada. Çiftçilerin örgütlenmesinde kooperatifçilik denilince de Atatürk ve Cumhuriyet akla geliyor.

Atatürk, 1920’den ölümüne kadar geçen süreç içinde Türk kooperatifçilik hareketine de önderlik yapmıştır. Bu bağlamda, özellikle çiftçilerin kooperatifleşmesi konularında konuşmalar yaptığı, yasaların çıkarılmasında egemen rol oynadığı bilinmektedir. Atatürk bunlarla da yetinmemiş, eylemiyle de kooperatifleşme hareketine katkıda bulunmuştur. Örneğin iki kooperatifin kurucu ortağı olmuştur. Bunlardan biri, tarımsal amaçlı bir kooperatif olan Tarım Kredi Kooperatifi’dir. Diğeri ise, Ankara Memurları Tüketim Kooperatifi’dir.

Atatürk’ün kooperatifleşme konusunda yapmış olduğu söylevlerin kimileri şunlar:

“Ben de çiftçi olduğumdan biliyorum, makinesiz ziraat yapılmaz, el emeği güçtür, Birleşiniz. Böylece makine alınız” (24 Ağustos, 1925 Kastamonu)

“Bu sene zirai kooperatif teşkilatına başlanmış olması, bilhassa memnuniyetimize mucip oluyor. Bu kooperatifleri memleketin her tarafına teşmil etmeyi ziyadesiyle iltizam ediyoruz” (1 Kasım 1929, TBMM açış konuşması)

“Mesela; Kooperatifler. Şurada burada halk ya da münevverlerin teşebbüsü ile fiili sahasına geçen kıymetli hasılalar görülmektedir. Hükümetimizin de bu gibi teşebbüsleri takviye etmesi lazımdır. Hükümeti Cumhuriyet bu lüzumu tabii idrak etmektedir” (27 Ocak 1931, İzmir Halk Fırkası Kongresi)

“Kanaatim odur ki, muhakkak suretle birleşmede kuvvet vardır. Kooperatif yapmak, maddi ve manevi kuvvetleri, zeka ve maharetleri birleştirmek demektir. …Müstahsillerin birleşmesinden şahsi menfaatlerini haleldar olacağını düşünenler tabii şikayet edeceklerdir.” (1 Şubat 1931, İzmir Ticaret Odası)

“Kooperatif teşkilatı, her yerde sevilmiştir. Kredi ve satış için olduğu gibi istihsal vasıtalarını öğretip kullandırmak için de kooperatiflerde istifayı mümkün görüyoruz” (1 Kasım 1936, TBMM Açış Konuşması)

“Köyde ve yakın köylerde müşterek harman makinalarını kullandırma köylülerin ayrılamayacağı bir adet haline getirilmelidir. Ziraai sanayi bilhassa üzerinde meşgul olacağımız mevzu olacaktır. Bu arada sütçülüğe, süt sanayine önem vermekteyiz. Sırasıyla; şehir ve kasabalarımızın temiz ve ucuz süt mamulatı ihtiyacını temin edecek fabrikalar tesisinse ve bununla ahenkli bir surette köylerdeki sütleri kıymetlendirecek ve satışı kolaylaştıracak kooperatifler teşkiline çalışılacaktır” (1 Kasım 1937, TBMM Açış Konuşması)

Atatürk döneminde çiftçilerin örgütlenmesi ve kooperatifleşmesi doğrultusunda çıkarılan yasaların kimileri şunlardır;

– 1924 yılında Zirai Birlikler Kanunu çıkarılmıştır. Aynı yıl, kooperatiflerin ticari şirketlerden sayılmasına ilişkin fıkra, Ticareti Beriye Kanunu’na eklenmiştir.

– 1925 yılında tüketim kooperatifçiliğiyle ilgili yasal bir düzenleme yapılmıştır.

– 1926 da 856 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nda kooperatiflerin diğer şirketler arsında yer almasına ilişkin bir değişiklik gerçekleştirilmiştir.

– 1929 yılında ise Zirai Kredi Kooperatifleri Kanunu kabul edilmiştir

– Daha sonra 1935 yılında da, 2834 sayılı Tarım Satış Kooperatifleri Kanunu ile 2836 sayılı Tarım Kredi Kooperatifleri Kanunu çıkarılmıştır.

Atatürk, kurucusu olduğu Cumhuriyet Halk Partisi Programları’na da kooperatifçilik konularında maddeler koydurmuştur. Örneğin, 1931 tarihindeki CHP 3. Büyük Kongresi’nde resmi programın iktisat bölümünün 4. maddesinde “ Çiftçimizi kredi ve istihsal kooperatifleri gibi iktisadi teşekküllere mazhar etmek ve teşekkülleri terakki ve tekamül ettirmek gayedir” denilmektedir. Yine, 1935 yılında yapılan CHP 4. Büyük Kongresi’nde kooperatifçilikle ilgili 10. madde şöyle kabul edilmiştir; “Partimiz, kooperatifçiliği ana prensiplerinden sayar. Kredi kooperatifleri ile toprak ürünlerinin hakiki değerlerinden üretmelerini faydalandıracak olan satış kooperatiflerinin kurulmasına ve çoğaltılmasına önem vermekteyiz. Türkiye Tarım Bankası, tarım kooperatiflerinin ana bankasıdır”.

Atatürk, kooperatifçilik konularında çalışma yapmak üzere bir derneğin kurulmasını da gerçekleştirmiştir. 1931 yılında İstanbul Üniversitesi’ne bağlı “Türk Kooperatifçiliği Derneği”ni kurdurmuştur. Bu dernek daha sonra Ankara’ya taşınmış ve halen “ Türk Kooperatifçilik Kurumu “ olarak varlığını sürdürmektedir. Özetle, Atatürk’ün gerek üretim, gerekse tüketim sürecinde kooperatifleşmeye büyük önem verdiği gözlemlenmektedir. O, özellikle kırsal kesimde küçük ve orta ölçekli işletmeler için girdilerinin ortaklaşa sağlanmasında olduğu kadar ürünlerinin değerlendirilmesinde kooperatiflerin işlevini en iyi bir şekilde görmüş ve değerlendirmiştir.

//

KÜÇÜK SANAYİ SİTELERİNE (KSS) SAĞLANAN
TEŞVİK, DESTEK VE MUAFİYETLER

A. KSS TÜZEL KİŞİLİĞİNE:
1.BAKANLIK KREDİSİ:
Kredi Kapsamı:
Sanayi ve Ticaret Bakanlığı Yatırım Programında yer alan KSS’lerin altyapı inşaatlarının tamamı, üstyapı inşatlarının ise % 70’ine kadar olan kısmı kredilendirilir.
Kredi Şartları:
Sanayi ve Ticaret Bakanlığı kredi desteğiyle yapılacak olan KSS altyapı ve üstyapı inşaatlarına;
a) Kalkınmada öncelikli yörelerde ve doğal afet geçiren bölgelerde, % 2 faiz oranı ile 1 yılı ödemesiz toplam 15 yıl geri ödemeli,
b) Normal İllerde, %7 faiz oranı ile 1 yıl ödemesiz toplam 13 yıl geri ödemeli,
c) Gelişmiş İllerde, %12 faiz oranı ile 1 yıl ödemesiz toplam 11 yıl geri ödemeli,
faiz ve geri ödeme şartları uygulanır.
2. VERGİ MUAFİYETLERİ:
KSS tüzel kişiliği;
• İnşaat bitim tarihini takip eden Bütçe yılından itibaren 5 yıl süre ile emlak vergisinden,
• Arsa ve işyeri teslimleri Kurumlar Vergisi ve KDV’den,
• Bina inşaat ve yapı kullanma izni harcından,
• Merkezi atıksu artma tesisi işleten bölgeler atıksu bedelinden
muaftır.
B. KSS’LERDE YER ALAN İŞLETMELERE:
1. VERGİ MUAFİYETLERİ:
• Bina İnşaat Harcı ve Yapı Kullanma İzni Harcından,
• Kalkınmada Öncelikli Yörelerdeki (KÖY) Büyükşehir Belediye sınırları içinde yer alan veya KÖY kapsamı dışında İllerdeki nüfusu 5000’den az olan Belediye sınırları içerisindeki KSS’lerdeki işletmeler Çevre Temizlik Vergisinin % 50‘sinden muaftır.
2.KOSGEB DESTEKLERİ KAPSAMINDA:
Kalkınmada Öncelikli Yörelerdeki KSS’lerde altyapı ve üstyapı inşaat uygulama projelerinin yaptırılmasına KOSGEB tarafından geri ödemesiz kısmi altyapı ve üstyapı uygulama projesi desteği verilmektedir.
3. KOBİ MEVZUATI KAPSAMINDA:
18.01.2001 tarih ve 24291 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan Küçük ve Orta Ölçekli İşletmelerin Devlet Yardımları Hakkında 21.12.2000 tarihli ve 2000/1822 sayılı Karar ile,
18.02.2001 tarih ve 24322 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan Küçük ve Orta Ölçekli İşletmelerin Yatırımlarında Devlet Yardımları Hakkında Kararın Uygulanmasına İlişkin 2001/1 sayılı Tebliğ gereğince;
İmalat ve Tarımsal Sanayi sektöründe KSS’lerde yapılacak KOBİ yatırımlarına, bulunduğu yöre ve ölçeğine bağlı olarak yatırım ve işletme kredisi verilir. (Aynı destek, KSS’ler dışındaki imalat ve tarımsal sanayi yatırımlarında da geçerlidir.)
EKLER:
TABLO : 1 KSS’LERE TANINAN VERGİ MUAFİYETLERİ
TABLO : 2 KOSGEB TARAFINDAN KSS’LERE SAĞLANAN ALTYAPI VE ÜSTYAPI PROJE DESTEĞİ
TABLO: 1
KSS’LERE TANINAN VERGİ MUAFİYETLERİ

VERGİ TÜRÜ
Kalkınmada Öncelikli Yöreler
Diğer Bölgeler
AÇIKLAMA

Emlak Vergisi

Muaf
(İnşaat bitim tarihini takip eden Bütçe yılından itibaren 5 yıl)
1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 5. maddesine 3365 sayılı Kanunla eklenen (f) fıkrası

Çevre Temizlik Vergisi (ÇTV)

%50 indirim

(Büyükşehir belediye sınırları içindekiler hariç)

%50 indirim

(Nüfusu 5.000’den az olan belediyelerde) 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununda değişiklik yapan 3914 sayılı Kanunun mükerrer 44. maddesinin 1. fıkrası,
31.12.1993 tarih ve 21805 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 93/5105 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının 7. maddesi

Bina İnşaat Harcı ve Yapı Kullanma İzni Harcı

Muaf
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun 3365 sayılı Kanunla değişik 80. madde son fıkrası

KSS YAPI KOOPERATİFLERİNCE YAPILAN ARSA VE İŞYERİ TESLİMİ İLE İLGİLİ OLARAK:

Kurumlar Vergisi
Muaf 5422 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunun 7. maddesine 05.06.1997 tarih ve 4264 sayılı Kanunla eklenen 25. bendi

KDV
Muaf 4369 sayılı Kanunun 60. maddesi ile, 3065 sayılı KDV Kanunun 17/4. maddesine eklenen (k) bendi
TABLO: 2
KOSGEB TARAFINDAN
KSS’LERE SAĞLANAN
ALTYAPI VE ÜSTYAPI PROJE DESTEĞİ
BÖLGESEL KALKINMA DESTEKLERİ
ALTYAPI VE ÜSTYAPI UYGULAMA PROJESİ DESTEĞİ:
Üretimin ve istihdamın artırılması ve teknolojilerin geliştirmesi amacı ile yeni yatırımlara altyapı ve üstyapı proje giderlerine destek verilmesidir.
Kalkınmada öncelikli yöreler kapsamında yer alan illerde KOSGEB tarafından belirlenen esaslar dahilinde;
Kurulacak olan küçük sanayi siteleri (KSS) için, altyapı ve üstyapı uygulama projelerine,
Destek unsurları ve üst limitleri;
a) KSS Üstyapı Uygulama Projelerinde projenin onaylanmasından sonra, brüt kapalı kullanım alanının bir metrekaresi için 3 (üç) YTL,
b) KSS altyapı uygulama projelerinde; projenin onaylanmasından sonra KSS içindeki bir işyeri için, 150 (yüz elli) YTL,
olmak üzere, desteğin toplam üst limiti 10.000 (on bin) YTL olup, ekteki tabloda belirtilen oranda destek verilir.
Desteğin Adı Üst Limit (YTL) Destek Oranı (%) Destek Ödeme Türü Özel Hususlar
7.- Bölgesel Kalkınma Destekleri KÖY NY GY Geri Ödemesiz Geri Ödemeli
7.1. Altyapı ve Üstyapı Uygulama Projesi Desteği 10.000 50 —– — X Yaptırılacak olan binaların Üstyapı Uygulama Projesi için brüt kapalı kullanım alanının bir metrekaresine 3 (üç) YTL, KSS Altyapı Uygulama Projelerinde ise; KSS içindeki bir işyeri için 150 (yüz elli) YTL’ye kadar proje desteği verilir.

Üst limit dahilinde, KSS kooperatif yönetimleri, bu fıkranın (a) ve (b)’de belirtilen seçeneklerin her birisinden veya her ikisinden, işletmeler ise; yalnızca üstyapı uygulama proje desteğinden yararlanabilir.
NOT: Başvurular, KOSGEB Birimlerine yapılır. Uygulamaya ilişkin herhangi bir değişiklik olması halinde ilgili kuruluşa müracaat edilir.

anasözleşmede sayılan imalat ve tamiratla ilgili meslek kollarında faaliyet gösteren esnaf ve sanatkarlar ile sanayicilerin, günün icaplarına uygun modern ve teknik şartları haiz birer işyerine sahip olmalarını sağlamak ve topluluğun genel hizmetlerin karşılayacak tesisleri içine alan bir küçük sanayi sitesi

1 – GEREKLİ EVRAK LİSTESİ

      Kurucu ortaklar her biri için (En az 7 kişi)

– 7 ‘ şer adet ikametgah belgesi ( fotoğraflı )

– 7 ‘ şer adet nüfus sureti

– 2 adet bağlı bulunduğu vergi dairesinden alınacak faaliyet belgesi

– 2 adet bağlı bulunduğu meslek odasından alınacak faaliyet belgesi

      Küçük Sanayi Sitesi Kooperatifi İçin

– 1 adet Kooperatif karar defteri (kırtasiyelerde satılan şirket karar defterlerinden)

– 7 adet Küçük Sanayi Sitesi Kooperatifi Ana Sözleşmesi ( Sanayi Bakanlığının İl Müdürlüklerinden matbuu olarak satın alınabilir.)

– defteri kebir

– yevmiye defteri

– ortaklar pay defteri

– kasa defteri (isteğe bağlı olarak istenmezse onaylatılması ve tutulması zorunlu değil)

 

2 – KURULUŞ İŞLEMLERİ

      İlk olarak kurucu ortaklar kendi aralarında toplanarak ilk genel kurula kadar kooperatifi 

      idare edecek olan yönetim kurulu üyelerini (en az 3 kişi) ve denetçileri (en az 2 kişi)

      belirlerler.

      Bu görevler için seçilen üyelerin isimleri ve adres bilgilerinin, ana sözleşmenin arka

      sayfalarında bulunan yerlere yazılması gereklidir.

      Aynı zamanda kooperatifin unvanının, merkezinin, süresinin, sermayesinin,sermaye pay

      değerinin ve her ortağın taahhüt edeceği en az payın belirlenmesi gerekir.

      Bu bilgilerde kurucu ortakların isimleriyle birlikte, ana sözleşmenin gerekli alanlarına

      yazılır.

 

      Daha sonra, yönetim kuruluna seçilen kurucu ortaklar da kendi arasında toplanarak,

      başkan, başkan yardımcısı ve üyeyi belirler ve karar defterine yazarlar. 

      Aynı kararda yönetim kurulu, imza yetkisinin dağılımını da yapar.

      Kanun gereği, kooperatifi temsil için en az iki kişinin birlikte imzası gereklidir.

      Tek kişinin imzası kooperatifi temsile yeterli kabul edilmez.

 

      Örnek Yönetim Kurulu Kararı : 

      …./…../………. tarihinde yapılan yönetim kurulu toplantısında aşağıdaki kararlar alınmıştır.

      1 – Yönetim kurulu üyelerinde …………………………………’nın yönetim kurulu başkanlığına

             …………………………………..’nın yönetim kurulu başkan yardımcılığına ………………….

             …………………..’nın yönetim kurulu üyeliğine seçilmesine oybirliği ile karar verilmiştir.

      2 – Kooperatifi temsil ve ilzama, kooperatif mührü altında, yönetim kurulu üyelerinden

            herhangi iki tanesinin, müşterek imzayla temsil etmeye yetkili kılınmasına oybirliği

            ile karar verilmiştir.

     

      Bu kararda alınıp, karar defterine yazıldıktan sonra, bütün kurucu ortakların, 7 adet ana

      sözleşme ve karar defteriyle birlikte notere gitmesi gereklidir.

      Notere gidilirken karar defteriyle birlikte, yevmiye, defteri kebir, kasa, ortaklar pay defteri    

      gibi muhasebe kayıt defterlerinin de götürülerek onaylanması, daha sonraki aşamalarda

      kolaylık sağlar.

      Kurucu ortaklar üzerinde mutabık kaldıkları küçük sanayi sitesi kooperatifi ana 

      sözleşmesini noter huzurunda imzalayarak kuruluş işlemlerini başlatırlar.  

      Noterde ana sözleşmelerin onay işlemiyle birlikte, yönetim kurulu kararının 2 adet   

      sureti de hazırlanır.

      Yönetim kuruluna ait 5 adet imza beyannamesinin de bu karara göre hazırlanması  

      gereklidir.

      İsteğe bağlı olarak imza beyannameleriyle birlikte imza sirkülerleri de hazırlatıla bilinir.

      Ancak sirkülerlerin çözülmesi yani noterden teslim alınması için ticaret siciline tescilin 

      tamamlanması gerekir.

      Bu sebeple sirkülerler hazırlanır ama daha sonra teslim almak kaydıyla noterde bırakılır. 

      Sirkülerler için gerekli belge, ticaret sicil müdürlüğü tarafından verilince; sirkülerler bu 

      belge karşılığı noterden alınır.

Noterde huzurunda imzalanarak onaylanan ana sözleşmeler, San. Bak. İl Müdürlüğüne

– 1 adet dilekçe (matbu olarak sanayi bakanlığı il müdürlüğünden temin edilir.)

– kurucu ortakların hepsinin 2 şer adet nüfus sureti

– 2 şer adet ikametgah belgesi

– vergi dairesinden alınan faaliyet belgesi (kurucu ortaklara ait)

– meslek odasından alınan faaliyet belgesi (kurucu ortaklara ait)

– 2 adet imza beyannamesi ile teslim edilir.

 

Bu aşamada Sanayi Bakanlığı İl Müdürlüğü, kendi bünyesinde gerekli incelemeleri yapar.

Uygun bulunursa kuruluş için gerekli izni verir.

Sonraki aşama ise, Sanayi Bakanlığından alınan izin belgesiyle birlikte ticaret sicilinde tescil ve ilanın yapılarak, sanayi odasına kayıt olunmasıdır.

Ticaret siciline tescil içinde, 5 adet ana sözleşmenin

– 1 adet dilekçe

– kurucu ortakların hepsinin 5 şer adet nüfus sureti

– 5 şer adet ikametgah belgesi

– vergi dairesinden alınan faaliyet belgesi (kurucu ortaklara ait)

– meslek odasından alınan faaliyet belgesi (kurucu ortaklara ait)

– sanayi bakanlığı il müdürlüğünden alınan kuruluş izin belgesi

– yönetim kurulunun noter onaylı karar sureti

– 3 adet imza beyannamesi ile birlikte teslim edilmesi gerekir.

Ticaret sicili bu evrakları inceleyip ana sözleşmeleri tescil ettikten sonra 4 adetini ve imza beyannamelerinin iki adetini geri verir.

Ticaret siciline tescil ve ilan işlemi tamamlandığında; sanayi odasına kayıt işlemi de aynı anda gerçekleştirilir.

Zira ticaret sicil müdürlükleri, odaların bünyesinde faaliyet gösterdiği için oda kaydı da birlikte tamamlanabilir.

Bu işlemler sonucunda

– sanayi odasından kayıt belgesi

– ticaret sicilinden ise imza sirküleri belgesi ve tescil belgesi alınır.

Böylece kooperatifin tescil ve ilan işlemleri bitirilir.

Aynı gün içinde yapılması gereken son işlem ise vergi dairesine kayıt olmaktır.

Vergi dairesi içinde

– 1 adet ana sözleşme

– yönetim kurulunun ikametgah ve nüfus sureti fotokopileri

– imza beyannamesi

– ticaret odası kayıt belgesi fotokopisi ( kooperatife ait)

– ticaret sicil tescil belgesi fotokopisi (kooperatife ait)

– yönetim kurulu noter onaylı karar sureti (kooperatife ait)

– merkez adresinin kira kontratı fotokopisi

– dilekçe ile birlikte vergi dairesine teslim edilir.

Vergi dairesinin sicil memuru merkez adrese gelerek işe başlama tutanağını tutar.

Bundan sonra tutanakla birlikte tekrar vergi dairesine gidilerek, vergi numarasının alınması gereklidir.

Bu işlemde tamamlanınca kooperatif kuruluş işlemleri bitirilmiş olur.

Artık kuruluş işlemlerinin başlangıcında gidilen notere tekrar giderek, imza sirkülerlerinin ve defterlerin teslim alına bilinir.

Böylece, yorucu ve karmaşık kuruluş işlemleri sona erer.

      Yukarıda bilgilerinize sunulan, kuruluş işlemleri kooperatif kurucularının hepsinin gerçek 

      kişi olduğu kabul edilerek yazılmıştır.

      Oysa kooperatiflere, şirketlerde ortak olabilirler.

      Bu durumda hazırlanması gereken evraklar biraz daha çok ve karmaşık hale gelir.

      Bu sebeple bunu tavsiye etmeyiz.

      Ancak zaruri olarak böyle bir kuruluş gerçekleştirilecekse; öncelikle yapılması gereken,

      ortak olacak olan şirketin yönetim kurulunun kendi arasında toplanarak, kooperatife ortak     

      olmaya karar vermesi ve kooperatifte şirketi temsil etmesi için bir kişiyi yetkili kılması      

      gereklidir.

     

      Kurucu ortak olacak şirketin Yönetim Kurulu Karar örneği : 

       …./…../……… tarihinde yapılan yönetim kurulu toplantısında aşağıdaki kararlar alınmıştır.

      1 – Yönetim kurulumuz şirketimizin, kurulacak olan

             ……………………………………………..KÜÇÜK SANAYİ SİTESİ KOOPERATİFİ unvanlı  

             kooperatife, kurucu ortak olarak üye olmasına oybirliği ile karar vermiştir.

      2 – Şirketimizi, Kooperatifin kuruluş işlemlerinde ve kooperatifte temsil ve ilzam etmesi 

            için , …………………………………. yetkili kılınmasına oybirliği ile karar verilmiştir.

     

      Bu kararın, şirketin karar defterine yazılması şarttır.

 

      Şirket tarafından bu kararla yetkili kılınan kişi, kurucu ortak olarak kooperatif ana 

      sözleşmesine imza atacağı için, şirketin imza sirkülerinde imzaya yetkili olarak görülmesi

      şarttır.

      Şirket temsilcisi olarak ana sözleşmeyi imzalayacak olan yetkili, kuruluş için notere     

      giderken, yanında şirketin karar defterini ve şirket imza sirkülerini birlikte getirmesi  

      gerekir.

      Noterde bu şirket kararlarında suretleri çıkarılacak ve sanayi bakanlığı il müdürlüğü ile   

      ticaret siciline götürülecek evraklar arasına bu suretlerde eklenecektir.

    

  

YAPI KOOPERATİFLERİNİN KURULUŞ İŞLEMLERİ
1163 Sayılı Kooperatifler Kanunun 3. ve 4. Maddesinde belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde Çevre ve Şehircilik Bakanlığına ( Çevre ve Şehircilik Müdürlüğüne) verilecek ana sözleşmenin onaylanması ve kuruluşa izin verilmesini müteakip, kooperatif merkezinin bulunduğu yerin ticaret siciline tescil ve ilan olunması ile tüzel kişilik kazanır.

Hata: İletişim formu bulunamadı.

Kuruluş, İzin, Tescil ve İlan:
Yapı Kooperatifleri (Konut Yapı Kooperatifi, Toplu İşyeri Yapı Kooperatifi, ve Küçük Sanayi Sitesi Yapı Kooperatifi) ve Yapı Kooperatifi Birliklerinin kuruluş işlemleri için gerekli bilgi ve belgeler:

Kuruluş için; Çevre ve Şehircilik Müdürlüğüne dilekçe ile müracaat edilir. Dilekçe ekinde;
a) Her sayfasının kurucular (en az yedi kurucu ortak) tarafından imzalanmış noter tasdikli 6 adet kooperatif Anasözleşmesinin olması, .Anasözleşme örnekleri
Anasözleşmede doldurulması zorunlu alanlar:
1) Unvan, merkez, süre ve ilk genel kurul toplantısına kadar görev yapacak yönetim ve denetim kurulu üyeleri ile ilgili bölümlerin doldurulmuş olması,
2) Sermaye ve paylarla ilgili 7. ve 8. Maddelerdeki boş kısımların kurucu ortak sayısına bağlı olarak doldurulmuş olması,
3) Ana sözleşmelerin son sayfasında yer alan ve kurucuların Adı ve Soyadı, T.C. Kimlik No. , Tabiiyeti, sermaye taahhüdü, ödediği sermaye ve imza bölümlerinin doldurulmuş olması gerekmektedir.
4) 1163 Sayılı Kanunun 98. Maddesinin atıfta bulunduğu Türk Ticaret Kanununun 349. maddesi uyarınca yönetim kurulu üyelerinin usul ve fürundan biri ile, eşi ve 3. dereceye kadar (bu derece dahil) kan ve sıhri hısımlarının denetçiliğe seçilmeleri mümkün bulunmadığından ana sözleşmenin arkasında yer alan ve ilk genel kurul toplantısına kadar görev yapmak üzere kurucular arasından seçilmesi gereken yönetim ve denetim kurullarının teşkilinde yönetim ve denetim kurulu üyelerinin akraba olup olmadıkları araştırılarak, Türk Ticaret Kanununun 349. Maddesine uygunluğu sağlanmalıdır.
5) Kooperatif ünvanlarında kamu kurum ve kuruluşlarının isimlerinin kullanılmaması ve Türk Ticaret Kanununun 48. maddesinde belirtilen hususlara dikkat edilmesi gerekmektedir.
6) Küçük Sanayi Sitesi Yapı Kooperatiflerinin kurulmasında Anasözleşmenin ilgili maddelerinde belirtilen ortaklık şartlarını taşıdıklarını belirtir, Sanayi ve Ticaret Odaları ve Vergi Dairelerinden alınan belgenin aslı verilmelidir.
7) Kooperatif Birliklerinin kuruluşunda kooperatiflerin konularının aynı veya birbiri ile ilgili nitelikte olması kooperatif birliği kurulmasına ilişkin en az yedi kooperatif tarafından alınan genel kurul kararlarının Çevre ve Şehircilik Müdürlüğüne sunulması ve kooperatif birliğine iştirak edenlerin en az 50 pay taahhüt etmelerinin sağlanması gerekmektedir.