• Site işletme kooperatiflerince, kooperatife ait kafeterya ve market olarak işletilen taşınmazların kiralanması ya da buraların kendilerince işletilmesi ortak dışı işlem sayılacak ve muafiyet şartları ihlal edilecektir. Aynı şekilde, çay bahçesi, otopark işletmeciliği vb. faaliyetlerde bulunması da muafiyeti sona erdirecektir.

 

• Site işletme kooperatifleri de 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (k) bendinde belirtilen muafiyet şartlarını taşıması halinde kurumlar vergisi muafiyetinden faydalanması mümkün bulunmaktadır.

 

• Kurumlar vergisi mükellefi durumunda bulunan kooperatiflerin üyelerince yapılan aidat ödemeleri için fatura keserek katma değer vergisi hesaplamaları ve bu aidatları kurum kazancının bir unsuru sayılarak vergiye tabi kurum kazancına dâhil etmeleri gerekmektedir.

 

• Kooperatiflerin sahip oldukları arsaları satmaları halinde muafiyetleri sona ermekte ve kurumlar vergisi mükellefi olmaktadırlar. Aktiflerinde iki yıldan fazla süre tuttukları arsaları satmaları halinde katma değer vergisi hesaplanmamakta ve satıştan doğan kazancın %75’i 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendine göre kurumlar vergisinden istisna edilmektedir. Ancak, satıştan elde edilen kazancın bir fon hesabına alınması, ortaklara dağıtılmaması ve kooperatif amaçları için kullanılması gerekmektedir.
  Tasfiye halindeki kooperatiflerin ise taşınmaz satış kazancı istisnasından faydalanması mümkün bulunmamaktadır.

 

• Tasfiye halindeki kooperatiflerin ellerinde kalan işyeri, konut veya arsaları satmaları halinde satış tarihi itibariyle kurumlar vergisi muafiyeti sona erecektir.

 

• Gerek arsa tapusunun kooperatif adına olmaması gerekse müteahhitlik işi yapılması nedeniyle bu işe başlandığı tarih itibariyle muafiyet sona erecekti

 

• Kooperatifin inşa ettiği konutların ortaklara dağıtılmasından sonra kooperatifin elinde kalan konut, işyeri arsaların ortaklara ya da ortak dışı kişilere satılması ortak dışı işlem sayılacağından, bu tarih itibariyle kurumlar vergisi muafiyeti sona erecekti

 

• Kooperatifin sahip olduğu arsasını satması ortak dışı işlem sayılacağından kurumlar vergisi muafiyeti sona erecektir. Bu satış neticesinde elde edilen kazancın dağıtılması da gelir vergisi stopajına tabi olacaktır. Ancak, stopaj yapılacak tutar, ortakların kooperatife ödedikleri aidatlar ile arsanın satılması neticesinde oluşacak kazancın arasındaki fark olacaktır. Yani kooperatif ortaklarının ödediği aidatların tekrar ortaklara dağıtılması gelir vergisi tevkifatı kapsamına girmemektedir.

 Kooperatifin elinde bulunan arsasının kamulaştırılmasının ve bu kamulaştırma neticesinde elde edilecek gelirin ortaklara dağıtılması durumunda kurumlar vergisi muafiyeti ihlal edilmiş sayılacak mıdır?

• Kooperatif arsasının kamulaştırılması ortak dışı işlem sayılmayacağından kurumlar vergisi muafiyetini sona erdirmeyecektir. Ancak kamulaştırma neticesinde elde edilen gelirin ortaklara dağıtılması ise muafiyet şartlarından biri olan “ortaklara kazanç üzerinden pay verilmemesi” şartına aykırılık teşkil edeceğinden kurumlar vergisi mükellefiyeti tesis edilmesi gerekecektir.

 Yapı kooperatiflerinin inşaat ruhsatı kooperatif ve ortakları adına olması durumunda da muafiyet sona erer mi?

• İnşaat ruhsatının yapı kooperatifi adına olması Kanun hükmü gereğidir. Bu nedenle inşaat ruhsatının kooperatif ve ortakları adına olması durumunda da muafiyet şartı ihlal edilmiş olacaktır.

Kooperatifin kurumlar vergisi muafiyetinden faydalanabilmesi için üst birliğe üye olma şartı var mıdır?

• 01/01/2006 tarihinden itibaren üst birliğe üye olma şartı kaldırılmıştır. Dolayısıyla, muafiyet şartlarından faydalanabilmek için üst birliğe üye olunmasına gerek bulunmamaktadır.

Konut yapı kooperatiflerinde kat irtifak tapusunun üyeler adına alınması ya da üyelere devri durumunda kurumlar vergisi muafiyetinden faydalanmak mümkün müdür?

• Arsa tapusunun kooperatif tüzel kişiliği adına bulunmaması durumunda kurumlar vergisi muafiyetinden yararlanılması mümkün değildir.

Yeni kurulan yapı kooperatiflerinde arsa temin edilmemesi veya henüz inşaat aşamasına gelinmemesi sebebiyle inşaat ruhsatı alınamaması durumunda kooperatif muafiyeti şartları ihlal edilmiş sayılacak mıdır?

• Yeni kurulan kooperatiflerde henüz arsa temin edilmemesi ve inşaat aşamasına gelinmemesi nedeniyle yapı ruhsatının bulunmaması kurumlar vergisi muafiyetine engel teşkil etmeyecektir.

Kooperatiflere yapılan kira ödemelerinden kurumlar vergisi kesintisi yapılması gerekiyor mu?

• Kooperatiflerin aktifinde kayıtlı işyerlerini kiraya vermesi durumunda, kooperatife yapılacak kira ödemeleri üzerinden kiralayanlar tarafından Kurumlar Vergisi Kanununun 15/1-b maddesi uyarınca %20 oranında kurumlar vergisi kesintisi yapılması gerekir.

Yapı kooperatiflerinde ortak dışı işlemler neler olabilir?

• – Yapı kooperatiflerinin, arsalarını kat karşılığı vererek her bir hisse için bir işyeri veya konut elde etmeleri ortak dışı işlem olarak kabul edilmeyecektir.
  – Yapı kooperatifi tarafından inşa edilen işyeri ve konutlarda yaşayan insanların sosyal ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla sosyal tesislerin kat karşılığı inşa ettirilmesi de ortak dışı işlem sayılmayacaktır. Bu tesislerin yapımını müteakip, kooperatif tarafından işletilmesi halinde, işletilmeye başlandığı tarihte muafiyet şartı ihlal edilmiş sayılacaktır.
  – Kooperatiflerin konut inşa etmek üzere kum, çimento, demir vb. malzeme satın alması, söz konusu inşaata finansman sağlamak üzere üçüncü kişilerden kredi temin etmesi de ortak dışı işlem olarak değerlendirilmeyecektir.
  – İşyeri veya konut inşa etmek üzere kurulan bir yapı kooperatifinin ortaklarından topladığı paraları değerlendirerek nemalandırması halinde, söz konusu nemaların Gelir Vergisi Kanununun geçici 67 nci maddesine göre vergilendirilmiş olması ve ortaklara dağıtılmayarak kooperatif amaçları doğrultusunda harcanması şartıyla, ortak dışı işlem sayılmayacaktır.
  – Kooperatife ait taşınmazların, ortaklara veya ortak olmayanlara kiraya verilmesi veya kooperatifin inşa ettiği konut veya işyerlerinin ortaklara dağıtımından sonra elinde kalan işyeri, konut veya arsaların satılması ortak dışı işlem sayılacaktır.
  – Kooperatifin amacını gerçekleştirmesinden sonra elinde kalan malzeme, alet ve edevatın satılması ortak dışı işlem olarak değerlendirilmeyecektir.
  – Öte yandan, bazı kooperatiflerin ana sözleşmelerinde, “ortakların sosyal, kültürel ekonomik ihtiyaçlarını karşılamak üzere gerekli tesisleri kurmak, işletmek veya kiraya vermek ….” hükmü yer alabilmektedir. Ana sözleşmelerinde söz konusu hüküm olsa dahi fiilen söz konusu tesislerin kurulup bizzat işletilmesi veya kiraya verilmesi ortak dışı işlem olarak değerlendirilecektir. Bu hükmün, ana sözleşmede yer alması tek başına mükellefiyet için yeterli olmayacaktır.

Kredi kooperatiflerinde ortak dışı işlemler neler olabilir?

• Kredi kooperatiflerinin kendi kaynaklarından veya banka, kredi kuruluşu benzeri üçüncü kişilerden sağladığı fonları, sadece ortaklarına kredi olarak vermesi halinde, bu faaliyetler ortak dışı işlem sayılmayacaktır. Kredinin, kooperatif ortağı olmayanlara verilmesi ise ortak dışı işlem olarak kabul edilecektir. Yine kredi kooperatifinin finansman dışında ortaklardan ürün satın alması ortaklara herhangi ürün satması, gayrimenkul edinip bunları kiralaması veya satması da ortak dışı işlem sayılacaktır.

 Üretim kooperatiflerinde ortak dışı işlemler neler olabilir?

• Üretim kooperatiflerinin, ortaklarından aldığı ürünleri, niteliğinde herhangi bir değişiklik yapmadan üçüncü kişilere satmaları ortak dışı işlem sayılmamaktadır. Ortaklardan alınan ürünlerin bir takım işlemlerden geçirildikten sonra niteliği değiştirilmiş olarak üçüncü kişilere satılması ise ortak dışı işlem sayılmaktadır.
  – Ortaklardan alınan sütlerin niteliği değiştirilmeksizin üçüncü kişilere satılması ortak dışı işlem sayılmazken, bu sütlerin işlendikten sonra peynir olarak ortaklara veya üçüncü kişilere satılması ya da ortak olmayanlardan süt alınması halinde, bu satış ve alış işlemi ortak dışı işlem sayılmaktadır.
  – Üretim kooperatifi tarafından ortaklardan alınan zeytinlerin ayıklanma ve temizlenme gibi işlemlerle sofralık zeytin haline getirilerek üçüncü kişilere satılması ortak dışı işlem sayılmazken, bu zeytinlerin çeşitli işlemlere tabi tutarak zeytinyağı şeklinde ortaklara veya üçüncü kişilere satılması halinde, bu satış işlemi ortak dışı işlem sayılacaktır. Aynı şekilde üye olmayanlardan zeytin alınması da ortak dışı işlemdir.
  – Üretim kooperatiflerin üçüncü kişilerden satın aldığı üretimde kullanılan girdileri (ilaç, gübre, tohum gibi) ortaklara vermesi ve bedelin ortakların kooperatife satacakları ürün bedeli ile ilişkilendirilmesi ortak dışı işlem sayılmayacaktır. Buna göre bir pancar üretim kooperatifi tarafından üçüncü kişilerden satın alınan gübrenin, kooperatif ortaklarından satın alınacak pancara ait ürün bedelinden mahsup edilmek üzere ortaklara dağıtılması, ortak dışı işlem olarak kabul edilmeyecektir. Ancak, ortak olmayanlara da ilaç, gübre, tohum gibi üretim girdileri satılması halinde ortak dışı işlem yapılmış sayılacaktır.
  – Üretim kooperatiflerinin ortaklarının kişisel ihtiyaç giyim ve gıda ihtiyaçlarını karşılaması amacıyla market işletmeciliği yapması ortak dışı işlem sayılacaktır.

 Kooperatiflerin kurumlar vergisi muafiyetinden faydalanabilmesi için aranan şartlar nelerdir? 

• Kooperatiflerin kurumlar vergisi muafiyetinden yararlanabilmeleri için ana sözleşmelerinde;
  – Sermaye üzerinden kazanç dağıtılmamasına,
  – Yönetim kurulu başkan ve üyelerine kazanç üzerinden pay verilmemesine,
  – Yedek akçelerinin ortaklara dağıtılmamasına,
  – Sadece ortaklarla iş görülmesine dair hükümlerin bulunması,
  – Bu kayıt ve şartlara da fiilen uyulması,
  gerekmektedir.
  Bu şartlara ana sözleşmelerinde yer vermeyen ya da yer vermekle beraber bu şartlara fiiliyatta uymayan kooperatifler, muafiyet hükümlerinden yararlanamayacaktır.
  Yapı kooperatiflerinde muafiyetten yararlanabilmek için yukarıda belirtilen şartlara ilaveten;
  – Kuruluşlarından, yapı inşaatlarının sona erdiği tarihe kadar yönetim ve denetim kurullarında, söz konusu inşaat işini kısmen veya tamamen üstlenen gerçek kişilerle tüzel kişi temsilcilerine ve Kurumlar Vergisi Kanununun 13 üncü maddesine göre bunlarla ilişkili kişilere veya işçi işveren ilişkisi bulunan kişilere yer verilmemesi,
  – Yapı ruhsatı ile arsa tapusunun kooperatif tüzel kişiliği adına olması,
  gerekmektedir

k) Tüketim ve taşımacılık kooperatifleri hariç olmak üzere, ana sözleşmelerinde sermaye üzerinden kazanç dağıtılmaması, yönetim kurulu başkan ve üyelerine kazanç üzerinden pay verilmemesi, yedek akçelerin ortaklara dağıtılmaması ve sadece ortaklarla iş görülmesine (Yapı kooperatiflerinin kendilerine ait arsalarını kat karşılığı vererek her bir hisse için bir iş yeri veya konut elde etmeleri ortak dışı işlem sayılmaz.) ilişkin hükümler bulunup, bu hükümlere fiilen uyan kooperatifler ile bu kayıt ve şartlara ek olarak kuruluşundan inşaatın bitim tarihine kadar yönetim ve denetim kurullarında, söz konusu inşaat işlerini kısmen veya tamamen üstlenen gerçek kişilerle tüzel kişi temsilcilerine veya Kanunun 13 üncü maddesine göre bunlarla ilişkili olduğu kabul edilen kişilere veya yukarıda sayılanlarla işçi ve işveren ilişkisi içinde bulunanlara yer vermeyen ve yapı ruhsatı ile arsa tapusu kooperatif tüzel kişiliği adına tescil edilmiş olan yapı kooperatifleri.

28 Şubat 2016 PAZAR

Resmî Gazete

Sayı : 29638
TEBLİĞ
Çevre ve Şehircilik Bakanlığından:

YAPI DENETİM KURULUŞLARI İLE LABORATUVARLARIN FAALİYETLERİNİN 

DENETLENMESİ, İDARİ MÜEYYİDE UYGULANMASI VE İDARİ PARA

CEZALARININ TAHSİL EDİLMESİNİN USÛL VE

ESASLARINA DAİR TEBLİĞ
BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam ve Dayanak

Amaç

MADDE 1 – (1) Bu Tebliğin amacı, 29/6/2001 tarihli ve 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun 8 inci maddesi uyarınca, yapı denetim kuruluşları ve laboratuvarlar ile bu kuruluşlarda görevli mimar ve mühendisler hakkında tesis edilecek olan idari müeyyidelerin uygulanması, idari para cezalarının tahsili ve izin belgesi iptali işlemleriyle yapı denetimi kuruluşları ile laboratuvarların işlem ve faaliyetlerinin denetlenmesinin usûl ve esaslarını belirlemektir.

Kapsam

MADDE 2 – (1) Bu Tebliğ, 4708 sayılı Kanuna tâbi olan bütün yapı denetim kuruluşları ile laboratuvarları, bu kuruluşların mimar ve mühendisleri ile teknik personeli ve bunlar hakkında 4708 sayılı Kanunun 8 inci ve 10 uncu maddeleri uyarınca yürütülen iş ve işlemleri kapsar.

Dayanak

MADDE 3 – (1) Bu Tebliğ, 29/6/2011 tarihli ve 644 sayılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığının Teşkilât ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 33 üncü maddesi ile 4708 sayılı Kanunun 8 inci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.

İKİNCİ BÖLÜM

İnceleme ve Değerlendirme Raporları ile Merkez ve İl Yapı Denetim

Komisyon Kararları

İnceleme ve değerlendirme raporları

MADDE 4 – (1) Yapı denetim kuruluşlarının faaliyetleri, ihbar veya şikâyet üzerine veyahut re’sen incelenir. İnceleme neticesinde, 4708 sayılı Kanunda ve 5/2/2008 tarihli ve 26778 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliği ile ilgili mevzuatta öngörülen esaslara göre denetim görevini yerine getirmediği veya herhangi bir şekilde 4708 sayılı Kanuna aykırı davrandığı anlaşılan yapı denetimi kuruluşları ve bu kuruluşlarda görevli mimar ve mühendisler ile diğer teknik personel hakkında, Valilikçe (Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünce) tanzim olunacak inceleme raporları, her yapı denetimi kuruluşu için ve denetlenen her bir iş için Yapıya İlişkin Bilgi Formu (YİBF) esas alınarak ayrı ayrı tanzim edilir.

(2) İnceleme raporlarının, bu Tebliğin ekinde yer alan Teknik İnceleme Raporuna uygun olarak hazırlanması, yapıdaki aykırılıkların ve yapı denetim kuruluşları ile mimar, mühendis ve diğer teknik personelinin 4708 sayılı Kanuna aykırı fiillerinin ve hâllerinin objektif delillere dayandırılması, delillerin mutlaka rapor ekine sıra numarası verilerek konulması ve aykırılıklara sebebiyetten dolayı sorumluluğu bulunan mimar ve mühendisler ile diğer teknik personelin açıkça tespit edilmesi şarttır.

(3) Denetim görevinin 4708 sayılı Kanunda, Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliğinde ve ilgili diğer mevzuatta öngörülen esaslara uygun olarak yerine getirilmemesi ile alâkalı olarak, yapı denetim kuruluşunu temsile yetkili olanların ve yapıdaki aykırılıklarda sorumluluğu bulunan mimar ve mühendisler ile diğer teknik personelin yazılı olarak savunması alınır ve savunma belgeleri de inceleme raporunun ekine konulur. İnceleme raporları İl Yapı Denetim Komisyonunca değerlendirilir.

(4) Laboratuvar kuruluşlarının faaliyetleri ihbar veya şikâyet üzerine veyahut re’sen incelenir. İnceleme neticesinde, 4708 sayılı Kanun ile Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliği ve ilgili diğer mevzuatta öngörülen esaslara göre görevini yerine getirmediği veya herhangi bir şekilde 4708 sayılı Kanuna aykırı davrandığı anlaşılan laboratuvarın ve görevli mühendisleri ile diğer teknik personeli hakkında Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünce değerlendirme raporları tanzim edilir.

(5) Değerlendirme raporlarında, laboratuvarların ve görevli mühendisleri ile diğer teknik personelinin 4708 sayılı Kanuna aykırı fiillerinin ve hâllerinin objektif delillere dayandırılması, delillerin mutlaka rapor ekine sıra numarası verilerek konulması ve 4708 sayılı Kanuna aykırı fiillerine sebebiyetten dolayı sorumluluğu bulunan mühendisler ile diğer teknik personelin açıkça tespit edilmesi şarttır.

(6) Görev ve sorumluluğun 4708 sayılı Kanunda, Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliğinde ve ilgili diğer mevzuatta öngörülen esaslara uygun olarak yerine getirilmemesi ile alâkalı olarak, laboratuvarın temsile yetkili olanların ve sorumluluğu bulunan mühendisler ile diğer teknik personelin yazılı olarak savunması alınır ve savunma belgeleri de değerlendirme raporunun ekine konulur. Değerlendirme raporları ilgisine göre İl ve/veya Merkez Yapı Denetim Komisyonunca değerlendirilir.

Yapı denetim kuruluşları ve laboratuvarlar hakkında idari müeyyide uygulanmasına ilişkin hazırlanan teknik inceleme ile değerlendirme raporlarının değerlendirilmesi ve sonuçlandırılmasına ilişkin esaslar

MADDE 5 – (1) 4708 sayılı Kanunda ve Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliğinde öngörülen esaslara göre denetim görevini yerine getirmediği tespit edilen yapı denetimi kuruluşları hakkında uygulanacak idari müeyyideler, her bir iş (YİBF) için ayrı ayrı olmak üzere ilgisine göre İl ve/veya Merkez Yapı Denetim Komisyonu Kararı alınarak Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünce ve/veya Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca 4708 sayılı Kanunun 8 inci maddesindeki esaslar doğrultusunda tesis edilir.

(2) 4708 sayılı Kanunda ve Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliğinde öngörülen esaslara göre görev ve sorumluluğunu yerine getirmediği tespit edilen laboratuvarlar hakkında uygulanacak idari müeyyideler ilgisine göre İl ve/veya Merkez Yapı Denetim Komisyonu kararı alınarak Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünce ve/veya Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca, 4708 sayılı Kanunun 8 inci maddesindeki esaslar doğrultusunda tesis edilir.

(3) Yapı denetim kuruluşu veya laboratuvar hakkında aynı inceleme raporu veya aynı değerlendirme raporu kapsamında tespit edilen fiil ve hallerin durumuna göre idari para cezası ile birlikte yeni iş almaktan men cezasının da uygulanmasının gerekmesi halinde, alınacak İl Yapı Denetim Komisyonu kararının idari para cezasına ilişkin kısımları Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünce, yeni iş almaktan men cezasına ilişkin kısımları ise komisyon kararının Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünce bildirilmesini müteakip Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca uygulanır.

(4) Yapı denetim kuruluşuna, ilk idari para cezasına ilişkin idari müeyyide kararının verildiği tarihten itibaren son bir yıl içinde üç defa idari para cezası uygulanması nedeniyle 4708 sayılı Kanunda öngörülen yeni iş almaktan men cezası verilmesi sürecinde; kuruluş hakkında üçüncü idari para cezasına ilişkin idari müeyyide kararını veren ilin İl Yapı Denetim Komisyonunca, bu cezanın tebliğini müteakip yeni iş almaktan men cezasına ilişkin komisyon kararı alınarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığına gönderilir.

(5) Laboratuvarlara 4708 sayılı Kanunun 8 inci maddesinin onuncu fıkrasının (d) bendi uyarınca üç defa idari para cezası uygulanması nedeniyle aynı Kanunda öngörülen yeni iş almaktan men cezası verilmesi sürecinde kuruluş hakkında üçüncü idari para cezasına ilişkin idari müeyyide kararını veren ilin İl Yapı Denetim Komisyonunca bu cezanın tebliğini müteakip yeni iş almaktan men cezasına ilişkin komisyon kararı alınarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığına gönderilir.

(6) Laboratuvarların idarelere veya şahıslara verdiği deney raporlarının gerçeği yansıtmayan sonuçlar ihtiva ettiğinin tespit edilmesi halinde, tespiti gerçekleştiren Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünce hazırlanacak değerlendirme raporu Çevre ve Şehircilik Bakanlığına gönderilir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

İdari Müeyyideler

Uyarı cezası

MADDE 6 – (1) Laboratuvar hakkında yapılacak inceleme kapsamında hazırlanacak aynı değerlendirme raporuna göre uyarı cezası vermeyi gerektiren birden fazla fiilin tespit edilmesi halinde kuruluşa idari para cezasına esas olmak üzere tek bir uyarı cezası uygulanır.

(2) Önceki uyarı cezasına ilişkin idari müeyyide kararının laboratuvara tebliğ edilme tarihinden sonra gerçekleşen fiile dair verilen uyarı cezası idari para cezası verme yönünden laboratuvarlar için tekerrüre esas alınır.

İdari para cezası

MADDE 7 – (1) Yapı denetim kuruluşları hakkında 4708 sayılı Kanuna ve ilgili mevzuata uygun görevini yerine getirmediğinden, yapı denetimi hizmet sözleşmesine göre idari para cezası uygulanması aşamasında yapı denetimi hizmet sözleşmesi bedeli belirlenirken;

a) İş güncel olarak yapı denetim kuruluşunun sorumluluğunda ise idari müeyyideye ilişkin komisyon kararının alındığı tarihteki yapı yaklaşık birim maliyeti, hizmet bedeli oranı ve toplam yapı inşaat alanı esas alınarak yapı denetimi hizmet sözleşmesi bedelinin tespit edilmesi,

b) Güncel işlere ilişkin idari para cezasına dair komisyon kararlarının verildiği tarihte o yılın yapı yaklaşık birim maliyeti açıklanmamış ise komisyon kararının alındığı tarihten önceki yılın yapı yaklaşık birim maliyeti komisyon kararının alındığı tarihteki hizmet bedeli oranı ve toplam yapı inşaat alanı ile çarpılır, bulunan değer komisyon kararının alındığı tarihten önceki yılın aralık ayı Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksinin (Yİ-ÜFE) yapı yaklaşık birim maliyetinin esas alındığı yıldan önceki aralık ayı Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksine (Yİ-ÜFE) bölünmesi suretiyle bulunan sayı ile çarpılarak güncellenmesi,

c) İdari para cezasına konu olan iş fesih veya bitmiş olarak kuruluşun sorumluluğundan düşmüş ise fesih olduğu veya bittiği tarihteki yapı yaklaşık birim maliyeti, hizmet bedeli oranı ve toplam yapı inşaat alanı çarpılarak belirlenecek yapı denetimi hizmet sözleşme bedelinin, yıl devretmesi halinde komisyon kararının alındığı tarihten önceki yılın aralık ayı Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksinin (Yİ-ÜFE) sözleşmenin fesih olduğu veya yapının bittiği tarihten önceki yılın aralık ayı Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksine (Yİ-ÜFE) bölünmesi suretiyle bulunan sayı ile çarpılarak güncellenmesi,

ç) Komisyon kararının alındığı yılda sözleşmesi fesih olmasına veya yapının bitmesine rağmen kararın alındığı tarih itibariyle o yıla ait yapı yaklaşık birim maliyetinin açıklanmamış olması halinde fesih olunan veya yapının bittiği tarihten önceki yıla ait yapı yaklaşık birim maliyeti sözleşmenin fesih olduğu veya yapının bittiği tarihteki hizmet bedeli oranı ve toplam yapı inşaat alanı ile çarpılır, bulunan değer komisyon kararının alındığı tarihten önceki yılın aralık ayı Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksinin (Yİ-ÜFE) yapı yaklaşık birim maliyetinin esas alındığı yıldan önceki aralık ayı Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksine (Yİ-ÜFE) bölünmesi suretiyle bulunan sayı ile çarpılarak güncellenmesi,

hususlarına dikkat edilerek işlemlere devam edilir.

(2) Toplam yapı inşaat alanı hususunda ise 4708 sayılı Kanun ve ilgili diğer mevzuatta konuya ilişkin yer alan hükümler dikkate alınarak işlemler gerçekleştirilir.

(3) Yapı denetimi hizmet sözleşmesi fesih edilen işleri sonradan devir alan yapı denetim kuruluşlarına yapı denetim hizmet sözleşmesine göre uygulanacak idari para cezası belirlenirken, birinci ve ikinci fıkraya göre belirlenen sözleşme bedeli kuruluşun devir aldıktan sonra yapının tamamlanmasına kadarki denetimini gerçekleştireceği kısmın seviyesi ile çarpılır.

(4) Yapı denetim kuruluşları hakkında 4708 sayılı Kanunun 8 inci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinin (1) ve (2) numaralı alt bentleri ile (f) bendine göre idari müeyyide işlemi uygulanırken fiilin tespit tarihi itibariyle kuruluşun üzerindeki güncel işler dikkate alınır ve sözleşme bedelleri birinci, ikinci ve üçüncü fıkraya göre belirlenir.

(5) Yapı denetim kuruluşuna, denetimini üstlendiği bir yapı için yürütülen inceleme kapsamında YİBF bazında hazırlanacak aynı teknik inceleme raporuna istinaden birden fazla fiilden dolayı idari para cezası verilmesi gerekse bile bu bedel birinci, ikinci ve üçüncü fıkraya göre belirlenen yapı denetim hizmet sözleşmesi bedelinin %50’sinden fazla olamaz. Bu durum aynı iş için ileride yapılacak bir inceleme kapsamında hazırlanacak yeni bir teknik inceleme raporu doğrultusunda kuruluşa yapı denetim hizmet sözleşmesi bedelinin %50’sine kadar idari para cezası uygulanmasına engel değildir.

(6) Laboratuvar hakkındaki inceleme kapsamında hazırlanacak aynı değerlendirme raporuna istinaden birden fazla fiilden dolayı idari para cezası uygulanması gerekse bile bu bedel 4708 sayılı Kanunun 8 inci maddesinin on dokuzuncu fıkrasındaki bedelden fazla olamaz. Ancak bu durum aynı laboratuvar hakkında daha sonraki bir inceleme kapsamında hazırlanacak yeni bir değerlendirme raporuna istinaden 4708 sayılı Kanunun 8 inci maddesinin on dokuzuncu fıkrasındaki bedelden fazla olmamak koşuluyla idari para cezası uygulanmasına engel teşkil etmez.

(7) Önceki idari para cezasına ilişkin idari müeyyide kararının laboratuvara tebliğ edilme tarihinden sonra gerçekleşen fiile dair verilen idari para cezası yeni iş almaktan men cezası verme yönünden laboratuvarlar için tekerrüre esas alınır.

(8) 4708 sayılı Kanun ve ilgili mevzuata göre görevini yerine getirmeyen yapı denetim kuruluşları hakkında aynı Kanun uyarınca idari para cezası uygulanmasını gerektiren fiillerin tespiti halinde öncelikle 4708 sayılı Kanunun 8 inci maddesinde belirtilen idari para cezaları uygulanır.

Yeni iş almaktan men cezası

MADDE 8 – (1) 4708 sayılı Kanunun 8 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinin (1) numaralı alt bendi kapsamında aynı Kanunun 2 nci maddesinin dördüncü fıkrasının (a) bendine uygun hareket etmemesi nedeniyle yapı denetim kuruluşları hakkında tesis edilecek yeni iş almaktan men cezasına; yapının ruhsat eki onaylı statik projesi ve hesaplarının, zemin etüd raporuna, yönetmeliklere, standartlara ve ilgili mevzuata uygun olmama durumları esas alınır.

(2) 4708 sayılı Kanunun 8 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinin (1) numaralı alt bendi kapsamında aynı Kanunun 2 nci maddesinin dördüncü fıkrasının (c) ile (g) bentlerine uygun hareket etmemesi nedeniyle yapı denetim kuruluşları hakkında tesis edilecek yeni iş almaktan men cezasına; yapının ruhsat eki onaylı statik projesine uygun olmayan durumlar esas alınır.

(3) Yapı denetim kuruluşuna; denetimini üstlendiği bir yapı için yürütülen inceleme kapsamında YİBF bazında hazırlanacak aynı teknik inceleme raporu sonucuna göre birden fazla fiilden dolayı yeni iş almaktan men cezası verilmesi gerekse bile kuruluşun hakkında tek bir yeni iş almaktan men cezası uygulanır. Bu durum aynı iş için ileride yapılacak bir inceleme kapsamında hazırlanacak yeni bir teknik inceleme raporu doğrultusunda kuruluşa başka bir yeni iş almaktan men cezası uygulanmasına engel değildir.

(4) Yeni iş almaktan men cezasına dair işlemler, Resmî Gazete’de ilan edilerek yürürlüğe konur. Önceki yeni iş almaktan men cezasına ilişkin idari müeyyidenin, Resmî Gazete’de ilan edilme tarihinden sonra gerçekleşen fiile dair verilen yeni iş almaktan men cezası, faaliyete son verme yönünden yapı denetim kuruluşları ve laboratuvarlar için tekerrüre esas alınır.

(5) Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliğinin geçici 11 inci maddesinin ikinci fıkrası kapsamında işlemler yürütülürken dördüncü fıkra hükümleri dikkate alınır.

(6) Yapı denetim kuruluşu ile laboratuvarlara birden fazla yeni iş almaktan men cezası uygulanması halinde de yeni iş almaktan men cezalarının her birinin Resmî Gazete’de ilan edildiği tarihte başlaması ve yine her birinin başladığı tarih itibari ile bir yıl sonunda bitmesi esastır.

Faaliyete son verme cezası

MADDE 9 – (1) Yapı denetim kuruluşları hakkında verilen üçüncü yeni iş almaktan men cezasının Resmî Gazete’de ilanını müteakip alınacak Merkez Yapı Denetim Komisyonu kararı üzerine Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca kuruluşun yapı denetim izin belgesi iptal edilerek faaliyetine son verilir ve teminatı irat kaydedilir.

(2) Laboratuvarların haklarında verilen üçüncü yeni iş almaktan men cezasının Resmî Gazete’de ilanını müteakip veya 5 inci maddenin altıncı fıkrası kapsamında hazırlanan değerlendirme raporuna istinaden alınacak Merkez Yapı Denetim Komisyonu Kararı üzerine Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca laboratuvar izin belgesi iptal edilerek sözleşmesi fesh edilmek suretiyle faaliyetine son verilir ve teminatı irat kaydedilir.

(3) Yapı denetim kuruluşları ve laboratuvarlar hakkındaki faaliyete son verme cezaları Resmî Gazete ilanı ile yürürlüğe konur.

Denetçi belgesi iptali

MADDE 10 – (1) Yapı denetim kuruluşlarına, haklarında hazırlanacak üç ayrı teknik inceleme raporuna istinaden idari para cezası ve/veya yeni iş almaktan men cezası uygulanmasına neden olan denetçi mimar ve mühendislerin denetçi belgeleri Merkez Yapı Denetim Komisyonunun Kararı ile iptal edilir.

(2) Laboratuvarlara, haklarında hazırlanacak üç ayrı değerlendirme raporuna istinaden idari para cezası ve/veya 4708 sayılı Kanunun 8 inci maddesinin onuncu fıkrasının (e) bendinin (2) numaralı alt bendi uyarınca belge iptali uygulanmasına neden olan denetçi mühendislerin denetçi belgeleri Merkez Yapı Denetim Komisyonun Kararı ile iptal edilir.

(3) Denetçi belgesi iptalleri Resmî Gazete ilanı ile yürürlüğe konulur.

Teknik personele ilişkin kısıtlamalar

MADDE 11 – (1) Yapı denetim kuruluşlarının ve laboratuvarların teknik personellerine ilişkin 4708 sayılı Kanunun 8 inci maddesinin dokuzuncu ve on dördüncü fıkraları ile Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliğinin 6 ncı maddesinin yedinci fıkrası kapsamında uygulanacak kısıtlamalar, Merkez Yapı Denetimi Komisyonunun Kararı üzerine Resmî Gazete ilanı ile yürürlüğe konulur. Teknik personel kısıtlamaları konusunda da 10 uncu maddenin birinci ve ikinci fıkralarında belirlenen esaslar dikkate alınır.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

İdari Para Cezasına İlişkin İdari Müeyyide Kararı, Tebliği ve Tahsili

İdari para cezasına ilişkin idari müeyyide kararı

MADDE 12 – (1) İdari para cezası vermeye yetkili Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü, kendisine intikal ettirilen İl Yapı Denetim Komisyon Kararı ve teknik inceleme raporu veya değerlendirme raporu ile eklerini inceleyerek gerekli idari para cezası kararını verir.

(2) İdarî para cezasına ilişkin idari müeyyide kararında;

a) İdarî para cezasına ilişkin idari müeyyide kararı düzenlenen;

1) Gerçek kişi ise; adı, soyadı, mesleği, adresi, Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarasının (Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarasının bulunmaması hâlinde, baba ve anne adı, doğum tarihi ve yerinin),

2) Tüzel kişi ise; unvanı, vergi dairesi, adresi, kanunî temsilcisinin adı, soyadı, görevi ve vergi kimlik numarasının,

b) İdarî müeyyide kararı verilmesini gerektiren kabahat fiilinin ve bu fiilin dayanağı olan kanun/yönetmelik maddesinin,

c) İdari para cezası verilmesini gerektiren usulsüzlük ve/veya aykırılığın gerçekleştiği yapı bölümü ve tarih aralığının,

ç) Karar tarihi ve kararı veren kamu görevlisinin adı, soyadı ve unvanının,

d) Bu fiilin işlendiğini ispata yarayacak delillerin (İdari para cezası verilmesini gerektiren usulsüzlük ve/veya aykırılığın belirlendiği teknik inceleme raporu veya değerlendirme raporu ile İl Yapı Denetim Komisyon Kararının bir nüshasının),

e) Cezanın ödeneceği yerin,

f) Ödeme süresinin ve şeklinin,

g) İdarî para cezasına itiraz edilebilecek makamın,

ğ) İtiraz süresinin,

h) Kararın tebliğ tarihinin,

ı) Kararın idarede kalan nüshasında kesinleşme tarihinin,

i) Cezaya muhatap olanın ödemeye ilişkin haklarının,

belirtilmesi zorunludur.

İdari para cezasına ilişkin idari müeyyide kararının tebliği

MADDE 13 – (1) İdari para cezasına ilişkin idari müeyyide kararı, 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre ilgili kişiye tebliğ edilir. Tüzel kişi hakkında verilen idari para cezasına ilişkin idari müeyyide kararları her hâlde ilgili tüzel kişiye tebliğ edilir.

(2) Tebligat metninde idari para cezasına ilişkin idari müeyyide kararına karşı başvurulabilecek kanun yolları, mercileri ve süreleri açıkça belirtilir. Tebliğin yapılması sonrasında tebliğ tarihi idari müeyyide kararına işlenir.

İdari para cezasına itiraz süresi

MADDE 14 – (1) İdari para cezasına ilişkin idari müeyyide kararlarına karşı tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde yetkili idare mahkemesine itiraz edilebilir.

İdari para cezasının kesinleşmesi

MADDE 15 – (1) 4708 sayılı Kanun kapsamında verilen idari para cezalarına ilişkin idari müeyyide kararları, karara karşı tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde yetkili idare mahkemesine itiraz yoluna başvurulmaması veya itiraz yoluna başvurulması halinde yargılama aşamalarının son bulması neticesinde kesinleşir. İtiraz üzerine verilen kararlar kesindir. Kesinleşme tarihi idari müeyyide kararına işlenir.

İdari para cezalarını ödeme süresi ve yeri

MADDE 16 – (1) İdari para cezaları, bu cezaya ilişkin kararın tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir.

(2) Ödeme süresi içinde ya da idari para cezalarına ilişkin idari müeyyide kararlarının kesinleşmesinden önce ödenmek istenen para cezaları ilgili muhasebe yetkilisi mutemetlerine ve muhasebe birimlerine (merkez muhasebe birimi, malmüdürlükleri ve defterdarlık muhasebe müdürlükleri) ödenebilir.

(3) Ödeme veya kesinleşme süresi içerisinde ödenmeyen idari para cezasına ilişkin idari müeyyide kararları, kesinleşmesini müteakip tahsil için; Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüklerince borçlu gerçek kişi ise ikametgahının, tüzel kişi ise kanuni veya iş merkezinin bulunduğu yerdeki vergi dairesine, birden fazla vergi dairesi bulunması halinde süreksiz vergileri tahsil ile görevli vergi dairelerine gönderilir.

İdari para cezalarının ödeme şekli

MADDE 17 – (1) İdari para cezasının dava açma süresi içinde defaten ödenmesi hâlinde, tahakkuk ettirilen tutarın dörtte üçü tahsil edilir.

(2) İdari para cezasına muhatap olanın ekonomik durumunun müsait olmaması hâlinde, idari para cezasının ilk taksitinin peşin ödenmesi koşuluyla, bir yıl içinde ve dört eşit taksit hâlinde ödenmesine karar verilebilir.

(3) İdari para cezasının ödeme süresinde yapılan taksitlendirme talepleri idarî para cezası vermeye yetkili mercilerce değerlendirilerek karar verilir. Taksitlendirme talebi; idari para cezası karar tarihi, kararın tebliğ tarihi, taksit tarihleri ve tutarları açık olarak belirtilmek suretiyle yazılı olarak yapılır.

(4) Taksitlendirme talebi kabul edilen borçlular; dört eşit taksit halinde ve birinci taksiti idari para cezasının ödeme süresi içinde, geri kalan üç taksiti ise idari para cezasının tebliğ tarihinden itibaren bir yıl içerisinde idarece belirlenecek sürelerde öder.

BEŞİNCİ BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Yürürlükten kaldırılan tebliğ

MADDE 18 – (1) 26/2/2011 tarihli ve 27858 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yapı Denetimi Kuruluşlarının Faaliyetlerinin Denetlenmesi, Denetim Faaliyetlerinin Durdurulması ve İzin Belgelerinin İptal Edilmesinin Usûl ve Esaslarına Dair Tebliğ yürürlükten kaldırılmıştır.

Önceki incelemeler

GEÇİCİ MADDE 1 – (1) Tebliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce incelemesine başlanmış ancak henüz tekemmül etmemiş işlemlere ilişkin olarak bu Tebliğ hükümleri dikkate alınır.

Yürürlük

MADDE 19 – (1) Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 20 – (1) Bu Tebliğ hükümlerini Çevre ve Şehircilik Bakanı yürütür.

 

Ekler için tıklayınız