HİZMET VE DAYANIŞMA KOOPERATİFİ ANASÖZLEŞMESİ

T.C.
GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI
Kooperatifçilik Genel Müdürlüğü
HİZMET VE DAYANIŞMA
KOOPERATİFİ ANASÖZLEŞMESİ
Bu Anasözleşme, 1163 sayılı Kooperatifler Kanununun
88 inci maddesi uyarınca hazırlanmıştır.
GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI
Kooperatifçilik Genel Müdürlüğü
2 / 28
İÇİNDEKİLER
KONU MADDE KONU MADDE
BİRİNCİ BÖLÜM
KURULUŞ 1
Genel Kurul Karar. Tescil ve İlanı 42
TANIMLAR 2 Bakanlığa Gönderilecek Belgeler 43
TÜZEL KİŞİLİĞİN KAZANILMASI VE
ANASÖZLEŞME
DEĞİŞİKLİĞİ
3
YÖNETİM KURULU
UNVAN 4 Seçimi ve Süresi 44
MERKEZ 5 Seçilme Şartları ve Bağdaşmayan Görevler 45
SÜRE 6 Görev ve Yetkileri 46
AMAÇ, TANIMLARVE FAALİYETLER 7 Görev Bölümü ve Toplantılar 47
İKİNCİ BÖLÜM Müzakereye Katılma Yasağı 48
SERMAYE 8 Kooperatifin Temsil ve İlzamı 49
PAYLAR 9 Üyeliğin Boşalması 50
PAYLARIN ÖDENMESİ 10 Sorumluluk ve Yasak Muameleler 51
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Yönetim Kurulu Üyelerinin Ücretleri 52
ORTAKLIK İŞLEMLERİ Murahhas Üye 53
Ortaklık Şartları 11 Müdür ve Diğer Personel 54
Ortaklığa Kabul 12 DENETİM KURULU
Ortak Sayısı 13 Seçimi ve Süresi 55
Ortaklıktan Çıkarma 14 Seçilme Şartları ve Bağdaşmayan Görevler 56
Ortaklıktan Çıkma 15 Görev ve Yetkileri 57
Ortaklığı Sona Erenlerle Hesaplaşma 16 Denetçi Raporunun Değiştirilmesi 58
Ölen Ortağın Durumu 17 Sorumluluk 59
Ortaklığın Devri 18 Denetim Kurulu Üyeliğinin Boşalması 60
Ortaklık Senedi 19 Denetim Kurulu Üyelerinin Ücretleri 61
Ortakların Şahsi Sorumlulukları 20 DİĞER KURULLAR 62
Ortaklık Payı Dışındaki Ödemeler 21 HAKEMLER KURULU 63
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
KOOPERATİFİN ORGANLARI VE
YÖNETİM
22 Hakemlerin Seçilme Şartları ve Görevleri 64
GENEL KURUL
Görev ve Yetkileri 23
Tahkimin Oluşturulması 65
Oy Hakkı ve Temsil 24 Yargılama 66
Toplantı Şekilleri ve Zamanı 25 Tahkim Kurulu Üyelerinin Ücretleri 67
Toplantı Yeri 26 TEMSİLCİLER KURULU 68
Çağrıya Yetkili Olanlar 27 Temsilciler 69
Çağrının Şekli 28 Temsilciler Kurulu Toplantısı 70
Bütün Ortakların Hazır Bulunması 29 DANIŞMA KURULU 71
Bakanlığa Müracaat ve Gönderilecek Belgeler 30 Danışma Kurulunun Görevleri 72
Gündem 31 Danışma Kurulu Toplantısı 73
Ortaklar Cetveli 32 DAYANIŞMA KURULU 74
Görüşme ve Karar Nisabı 33 BEŞİNCİ BÖLÜM
Top. Açılması ve Toplantı Başkanlığı 34 KOOPERATİFİN HESAPLARI VE
DEFTERLERİ
Oy Kullanmanın Şekli 35 HESAPLAR 75-83
Bilançonun Tasdiki ve İbra 36 DEFTERLER 84-94
İbranın Etkisi 37 ALTINCI BÖLÜM
GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI
Kooperatifçilik Genel Müdürlüğü
3 / 28
Kooperatifin Uğradığı Zararın Tazmini 38 DAĞILMA VE TASFİYE 95-102
Kararların Tesiri 39 YEDİNCİ BÖLÜM
Kararların İptali 40 ÇEŞİTLİ HÜKÜMLER 103-107
Genel Kurul Tutanağı 41
HİZMET VE DAYANIŞMA KOOPERATİFİ ANASÖZLEŞMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KURULUŞ, TÜZEL KİŞİLİĞİN KAZANILMASI VE ANASÖZLEŞME DEĞİŞİKLİĞİ, UNVAN,
MERKEZ VE ŞUBELER, SÜRE, AMAÇ VE FAALİYET KONULARI
KURULUŞ:
Madde 1- Bu anasözleşmede isimleri, tabiiyetleri, adresleri ve taahhüt ettikleri sermaye payları
gösterilen, kişiler tarafından, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu hükümlerine göre değişir ortaklı, değişir
sermayeli ve sınırlı sorumlu bir “Hizmet ve Dayanışma Kooperatifi” kurulmuştur.
TANIMLAR:
Madde 2- Bu anasözleşmede geçen;
1- İşletme Ortaklığı: Kooperatifin genel hizmet ortağı olarak katıldığı ve kendilerine ait özel
sözleşmeleriyle bir sorumlunun yetkisinde yönetilen gayesi ekonomik kazanç olan ortaklığı,
2- Kooperatif Genel Hizmet Payı: Kooperatifin hizmet ortağı olarak katıldığı işletme
ortaklıklarından sözleşmeye dayanarak verilen hizmet karşılığında almış olduğu payı,
3- Dayanışma Hesabı: Ortakların 1 er Cumhuriyet altını katılımı ile oluşturulan kooperatifin bunlarla
yapı ortaklıklarına katılarak elde ettiği kiraları kendisinin öz sermayesine kattığı ve ortakların, kar
veya zarara iştirak etmediği hesabı,
4- Temsilciler: Ortakları kooperatif ve işletme ortaklıkları nezdinde, işletme ortakları ile kooperatifi
kendi ortakları nezdinde kademeli olarak ilk, orta ve baş temsilcilik seviyesinde temsil edenleri,
ifade eder.
TÜZEL KİŞİLİĞİN KAZANILMASI VE ANASÖZLEŞME DEĞİŞİKLİĞİ:
Madde 3- Kooperatif ticaret siciline tescil ile tüzel kişilik kazanır. Tescilden önce kooperatif namına iş
ve işlem yapanlar bunlardan şahsen ve zincirleme olarak sorumludur. Anasözleşmede yapılacak değişiklikler
kuruluştaki usule bağlıdır.
UNVAN:
Madde 4- Kooperatifin unvanı, Sınırlı Sorumlu ………………… Hizmet ve Dayanışma
Kooperatifi’dir.
MERKEZ VE ŞUBELER:
Madde 5- Kooperatifin Merkezi ………..dır.
Kooperatif gerekli gördüğü takdirde yurtiçinde ve yurtdışında şubeler açabilir. Şubeler, merkezin sicil
kaydına atıf yapılmak suretiyle bulundukları yer ticaret siciline tescil olunurlar.
SÜRE:
Madde 6- Kooperatif süresizdir.
AMAÇ VE FAALİYET KONULARI:
Madde 7- Kooperatifin amacı, çalışmada ve yaşamada beraber olmak isteyen kişileri bir araya
getirmek, ortaklarının kuracakları ortaklıklara ve/veya işletme ortaklıklarına hizmet ortağı olarak katılmak, bu
maddede sayılan hizmetleri gerçekleştirerek ortaklar arasında iktisadi, sosyal dayanışma ve yardımlaşmayı
sağlamaktır.
Bu amaçla kooperatif;
GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI
Kooperatifçilik Genel Müdürlüğü
4 / 28
1- İşletme ortaklıklarına gerekli evrak, zimmet, envanter ve demirbaş kayıtları ile ilgili konulardaki
hizmetleri verir,
2- Ortaklarının; bilgisizlik, deneyimsizlik ve ihmalinden kaynaklanan ya da kasten iras edilen
zararlarının ödenmesi için “dayanışma ortaklıkları” oluşturur ve bu ortaklara güvenceli yetki belgesi
verir veya güvenceli sertifikalar temin eder.
3- İşletme ortaklıklarının ihtiyaç duyacağı takip ve araştırma hizmetleri ile ortak ambar ve kasa
hizmetlerini verir.
4- Ortaklarına ve işletme ortaklıklarına tebliğ, yazılım ve web hizmetleri ile basın, yayın, ulaştırma ve
haberleşme hizmetlerini verir,
5- İşletme ortaklıklarının iş konuları ile ilgili planlamasını yapar, iş yerlerinin bakımı ve güvenliği ile
ilgili hizmetleri sağlar,
6- Ortakların, ortaklık ve işletme ortaklıkları sözleşmelerinin hazırlanmasında ve yapılmasında her
türlü danışmanlık hizmetini verir.
7- Tahkikatlarda hukuki danışmanlık hizmeti verir. Tahkime gidilen hususlarda hakemlik hizmetini
sağlar.
8- Ortaklarının sağlık sorunlarının çözümüne yönelik her türlü girişimde bulunur.
9- Her türlü taşınır malları, kıymetli evrakı, her türlü fikri haklarla telif haklarını edinebilir, satabilir,
devredebilir ve devralabilir. Kooperatif tip plan ve projeleri hazırlayarak ortakların ve işletme
ortaklıkların kullanımına sunar. Telif haklarını satın alır, ortakların ve işletme ortaklıklarının
kullanmalarına imkân verir.
10- Ortaklar arasında dayanışmayı sağlar. Faiz karşılığı kredi almaz ve faiz karşılığı kredi kullandırmaz.
11- Her türlü taşınır ve taşınmaz malları ve ilgili hakları edinebilir, alıp satabilir, kiraya verebilir,
kiralayabilir, ipotek verebilir, ipotek alabilir. Bunların dışında ortaklıklara ait her türlü taşınır ve
taşınmazlar hizmet sözleşmesine istinaden kooperatifte emanet olarak kayıt ve/veya tescil ettirilir.
Kooperatif bu malların üzerinde işletme ortaklığı sözleşmelerine göre her türlü tasarrufta
bulunabilir.
12- İşletme ortaklıklarının işlerine sözleşmelerine göre vekil tayin edebilir, kefil olabilir.
13- Bankalarda hesap açabilir
İKİNCİ BÖLÜM
SERMAYE VE PAYLAR
SERMAYE:
Madde 8- Kooperatifin sermayesi, kooperatif ortaklarının taahhüt ettikleri payların toplam tutarlarından
ibaret olup değişkendir. Ancak sermayenin en az haddi …….TL’dir. Kuruluşta bu sermayenin tamamının
taahhüt edilmesi ve peşin ödenmesi zorunludur.
Kooperatife doğrudan ayni sermaye konamaz ancak; kooperatifin hizmet ortağı olarak katıldığı
ortaklıklara, ortaklar tarafından konulabilir. Ortaklıklara konulan ayni sermayelerin ne şekilde
değerlendirileceğine yönelik hususlar çalışma yönetmeliği ile belirlenir.
PAYLAR:
Madde 9- Bir ortaklık payının değeri 100.-TL’dir. Kooperatif ortakları birden fazla pay alamaz.
Ortaklık payları, bu anasözleşmenin 19’uncu maddesine göre düzenlenen ortaklık senedinde gösterilir.
Senetle temsil edilmeyen paylar 100.-TL olarak itibar olunur.
PAYLARIN ÖDENMESİ:
Madde 10- Kurucuların taahhüt ettikleri pay bedellerinin tamamı nakden ve peşin ödenir.
Ödemeler, 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı Bankacılık Kanununa bağlı bir bankada, kurulmakta olan
kooperatif adına açılacak özel bir hesaba, sadece kooperatifin kullanabileceği şekilde yatırılır. Taahhüt edilen
payların, kanunda veya anasözleşmede öngörülmüş bulunan ve kanunda yazılı olandan daha yüksek olan
tutarlarının ödendiği, ticaret siciline yöneltilecek bir banka mektubu ile ispatlanır. Banka, bu tutarı, kooperatifin
tüzel kişilik kazandığını bildiren bir sicil müdürlüğü yazısının sunulması üzerine, sadece kooperatife öder.
GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI
Kooperatifçilik Genel Müdürlüğü
5 / 28
Kurucuların sermayenin tamamını ödemeyi şartsız kabul ettikleri ve anasözleşmedeki imzaların noterce
onaylandığı tarihten itibaren kooperatif üç ay içinde tüzel kişilik kazanamadığı takdirde, bu hususu doğrulayan
bir sicil müdürlüğü yazısının sunulması üzerine, bedeller banka tarafından sahiplerine geri verilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
ORTAKLIK İŞLEMLERİ
ORTAKLIK ŞARTLARI:
Madde 11- Kooperatife ortak olabilecek kişilerde aşağıdaki şartlar aranır.
1- Medeni hakları kullanma ehliyetine sahip gerçek veya tüzel kişi olmak,
2- Bir temsilcinin referansına sahip olmak.
Kurucular temsilci sıfatını haizdirler.
ORTAKLIĞA KABUL:
Madde 12- Gerekli şartları taşıyıp da kooperatife ortak olmak isteyenler, temsilci referansı ile
birlikte, yazılı olarak yönetim kuruluna başvururlar. Bu başvuru yazısına 11’inci maddede belirtilen ortaklık
şartlarının taşındığını gösteren belgeler eklenir. Ayrıca, bu başvuruda anasözleşmenin tüm hükümlerinin ve
getirilen yükümlülüklerinin kabul edildiği açıkça belirtilir.
Ortaklığa kabul yönetim kurulunun kararı ile gerçekleşir. Kabul edilmemesi halinde tahkime gidilir.
Yönetim kurulu, ortaklar ile ortak olmak için başvuranların 10’uncu maddede gösterilen şartlarını
taşıyıp taşımadığını araştırmak zorundadır.
Ortaklığa kabul veya ret kararı, ilgiliye 15 gün içinde yazı ile bildirilir. İstekli, ortaklığa alındığı
takdirde, kararın kendisine bildirildiği tarihten itibaren bir ay içinde sermaye taahhüdünün, diğer ortaklarca
ödenmiş taksiti ile diğer ortakların her birinin o tarihe kadar ödemiş oldukları paralara eşit tutarı bir defada öder.
18’nci madde uyarınca devir yolu ile ortaklığa alınanlar hariç olmak üzere daha sonra ortaklığa kabul
edileceklerden, yukarıdaki fıkrada belirtilen tutarın üzerinde para talep edilmesi, genel kurulun bu hususta karar
alması halinde mümkündür.
ORTAK SAYISI:
Madde 13- Kooperatifin ortak sayısı en az 7 kişidir.
KOOPERATİF ORTAKLIĞINDAN ÇIKARMA:
Madde 14- Durumları aşağıda gösterilen hallere uyanlar yönetim kurulu kararı ile ortaklıktan çıkarılır.
1) 11’inci maddede yazılı ortaklık şartlarını kaybedenler.
2) Parasal yükümlülüklerini 30 gün geciktirmeleri üzerine, yönetim kurulunca noter aracılığı ile
yapılacak ihtarı takip eden 10 gün içinde bu yükümlülüklerini yerine getirmeyenlere yine aynı kurulca ikinci
ihtar yapılır. İkinci ihtarı takip eden bir ay içerisinde de yükümlülüklerini yerine getirmeyenler.
3) Genel kurulca kabul edilen çalışma yönetmeliğine aykırı davrandığı tespit edilenler.
4) Kooperatifin para, mal ve belgeleri üzerinde işledikleri suçlardan dolayı mahkûm olanlar.
5) Tahkim usulüne uymayıp, kesinleşen hakem kararlarına uymayanlar.
6) Başka bir ortak tarafından çıkarılması için tahkime gidilip de, haklarında çıkarılması yönünde hakem
kararı bulunanlar.
Çıkarma kararı gerekçeli olarak yönetim kurulu karar defteri ile ortaklar defterine kaydedilir. Kararın
onaylı örneği, çıkarılan ortağa tebliğ edilmek üzere 10 gün içinde notere tevdi edilir. Ortak, çıkarma kararının
tebliğ tarihinden itibaren üç ay içinde itiraz davası açabilir veya genel kurula itiraz edebilir. Bu itiraz, ilk
toplanacak genel kurula sunulmak üzere yönetim kuruluna noter aracılığı ile tebliğ ettirilecek bir yazı ile yapılır.
Genel kurula itiraz edildiği takdirde, yönetim kurulunun çıkarma kararı aleyhine itiraz davası açılamaz.
Genel kurulca verilecek karara karşı itiraz davası hakkı saklıdır.
Üç aylık süre içinde genel kurula veya mahkemeye başvurmak suretiyle itiraz edilmeyen çıkarma
kararları kesinleşir.
GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI
Kooperatifçilik Genel Müdürlüğü
6 / 28
Çıkarma kararına hakemler nezdinde de itiraz edilebilir. Ortağın hakemlere itirazı üç aydan az olmamak
üzere genel kurula kadardır. Hakemler hak düşürücü süre ve/veya zaman aşımını inceleyerek talebi
reddedebilirler.
Ortaklar, bu maddede gösterilmeyen sebeplerle ortaklıktan çıkarılmazlar.
Haklarındaki çıkarma kararı kesinleşmeyen ortakların ortaklık hak ve yükümlülükleri, çıkarma kararı
kesinleşinceye kadar devam eder.
Kooperatifin hizmet ortağı olarak katıldığı işletme ortaklıklarından ayrılan ortak kooperatif
ortaklığından ayrılmış sayılmaz.
KOOPERATİF ORTAKLIĞINDAN ÇIKMA
Madde 15- Ortaklar her zaman kooperatiften ayrılabilirler. Kooperatif, ortakların çıkma hakkını
sınırlayamaz.
Kooperatif ortaklığından çıkmak isteyen hesap senesi sonundan en az bir ay önce, yönetim kuruluna
sunulmak üzere temsilcisine bir dilekçe ile başvurur. Temsilci, çalışma yönetmeliğinde belirtilen esaslar
çerçevesinde işlemleri yürütür.
Ortaklıktan çıkma cezai şarta bağlanamaz.
Kooperatiften ayrılanlar, kooperatifin ortak olduğu işletmelerden de ayrılmış sayılırlar. Ortaklıklardaki
payların nasıl ödeneceği işletme ortaklığı sözleşmelerinde yer alır.
KOOPERATİF ORTAKLIĞI SONA ERENLERLE HESAPLAŞMA:
Madde 16- Devir dışında bir nedenle ortaklığı sona erenlerin sermaye ve varsa kooperatiften diğer
alacakları, o yılın bilançosuna göre hesaplanarak bilanço tarihinden itibaren bir yıl içinde geri verilir.
Ayrıca; genel kurulca kararlaştırılması halinde ortakları enflasyona karşı korumak üzere altın veya bir
standart mala endeksli özel hesap tutulmuş ise biriken meblağ ilgili ortağa iade edilir.
Ayrılan ortaklar kooperatifi yedek akçeleri üzerinde bir hak iddia edemezler.
Ortaklığı sona erenlerin alacak ve hakları, bunları isteyebilecekleri günden itibaren beş yıl geçmekle
zaman aşımına uğrar.
ÖLEN KOOPERATİF ORTAĞININ DURUMU
Madde 17- Ölen ortağın kanuni mirasçılarının üç ay içinde 11’inci maddedeki ortaklık şartlarını taşıyan
bir temsilci tayin ederek kooperatife bildirmeleri halinde ortaklık hak ve yükümlülükleri kanuni mirasçıları
lehine devam eder. Mirasçıların temsilci tayin etmemeleri veya ortaklığa devam etmek istememeleri halinde
ölen ortağın alacak ve borçları 16’ncı madde hükümlerine göre tasfiye edilir.
Ölen ortağın, kooperatifin hizmet ortağı olarak katıldığı işletme ortaklıklarındaki paylarının mirasçılara
intikali ise ilgili işletme ortaklık sözleşmelerine göre olur.
KOOPERATİF ORTAKLIĞININ DEVRİ:
Madde 18- Kooperatif ortaklığı, yazılı olarak yönetim kuruluna bildirilmek suretiyle kooperatif
ortaklığını 10’uncu maddede gösterilen ortaklık şartlarını taşıyan kişilere devredilebilir.
Yönetim kurulu, bu şekilde ortaklığı devralan kişiyi ortaklığa kabulden kaçınamaz.
Devir halinde eski ortağın kooperatife karşı tüm hak ve yükümlülükleri yeni ortağa geçer. Kooperatifçe,
bu devir sebebiyle taraflardan ayrıca bir ödemede bulunmaları istenemez.
KOOPERATİF ORTAKLIK SENEDİ:
Madde 19- Her ortağın ortaklık haklarının, ada yazılı ortaklık senedi ile temsil olunması şarttır. Bu
senede kooperatifin unvanı, senet sahibinin adı ve soyadı, iş ve konut adresi, kooperatife girdiği ve çıktığı
tarihler yazılır. Bu hususlar, senet sahibi ile kooperatifi temsile yetkili olan kimseler tarafından imzalanır.
Ortağın yatırdığı veya çektiği paralar tarih sırası ile muhasebeye kaydedilir. Bu kayıtlar kooperatifin ödediği
paralara ait ise ortak imzalar. İmzalı ortak senedi makbuz hükmündedir. Mezkûr senet anasözleşmeyi ihtiva
etmek şartıyla ortaklık cüzdanı şeklinde de düzenlenebilir. Ortaklık senetleri kıymetli evrak niteliğinde olmayıp
sadece ispat vesikası hükmündedir. Ortaklık senedi ile ilgili ihtiyaç duyulan diğer hususlara çalışma
yönetmeliğinde yer verilir.
GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI
Kooperatifçilik Genel Müdürlüğü
7 / 28
KOOPERATİF ORTAKLARININ ŞAHSİ SORUMLULUKLARI:
Madde 20- Her ortak, kooperatifin borçlarına karşı, taahhüt ettiği pay tutarı kadar sorumludur.
Kooperatiften ilişkisi kesilen ortağın sorumluluğu, ayrıldığı tarihten itibaren iki yıl devam eder.
Kooperatife giren her ortak, girişinden önce doğmuş olan kooperatif borçlarından dolayı diğer ortaklar
gibi sorumlu olur.
Yönetim kurulu üyeleri ile denetçilerin sorumlulukları hakkındaki hükümler saklıdır.
ORTAKLIK PAYI DIŞINDAKİ ÖDEMELER:
Madde 21- Kooperatif ortakları, taahhüt ve tediye ettikleri ortaklık payı bedelleri dışında, kooperatif
amaçlarında yer alan ortaklar arasındaki dayanışmayı sağlayabilmek için 1 cumhuriyet altınını dayanışma
hesabına yatırılmak üzere öderler.
Ortaklardan hiçbir surette ek ödeme alınamaz.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
KOOPERATİFİN ORGANLARI VE YÖNETİMİ
KOOPERATİFİN ORGANLARI:
Madde 22- Kooperatifin zorunlu organları şunlardır:
1) Genel Kurul,
2) Yönetim Kurulu,
3) Denetim Kurulu.
GENEL KURUL:
Görev ve Yetkileri:
Madde 23- Genel Kurul bütün ortakları temsil eden en yetkili organdır. Genel kurul aşağıdaki
yetkilerini devir ve terk edemez:
1) Bilânço, bilânço hesaplarının dökümü, gelir- gider farkı hesapları ile yönetim kurulu ve denetçiler
tarafından verilen raporları inceleyerek kabul veya reddetmek,
2) Yönetim kurulu üyeleri ile denetim kurulu üyelerini seçmek, ibra etmek veya sorumluluklarına karar
vermek, gerektiğinde bunları azletmek. Denetçileri ve yönetim kurulu üyelerini ayrı ayrı ibra etmek, ibra
edilmemesi nedeniyle görevleri sona eren denetçiler ve yönetim kurulu üyeleri aleyhine mahkeme veya
hakemler nezdinde dava açılmasını kararlaştırmak,
3) Hakem listesini belirlemek ve listede değişiklik yapılmasına karar vermek.
4) Yönetim ve denetim kurulu üyelerine verilecek aylık ücret, huzur hakkı ve yolluk miktarı ile bütçeyi
görüşerek karara bağlamak,
5) Ortaklıktan çıkarılanların itirazlarını inceleyip karara bağlamak,
6) Kanun (6102 sayılı TTK’nın 391’inci maddesinde sayılanlar hariç), anasözleşme ve iyi niyet esasları
ile genel kurul kararlarına aykırı olduğu ileri sürülen yönetim kurulu kararlarının iptal edilip edilmeyeceği
konusunda karar almak,
7) Üst kuruluşa girme ve çıkma kararı almak ve bu kuruluşta görevlendirilecek temsilcileri seçmek,
8) Amaçlarını gerçekleştirmeye yönelik uygun faaliyet konusu bulunan kooperatif, şirket ve diğer
teşekküllere girme ve çıkmaya karar vermek,
9) Kooperatifin genel hizmet ortağı olarak katılacağı ortaklıklarda verilen hizmetin niteliğine ve sektöre
göre hizmet karşılığı alacağı payın asgari miktarını belirlemek,
10) Danışma kurulu tarafından önerilip yönetim kurulu tarafından hazırlanan ve Bakanlıktan gerekli
izni alınan anasözleşme değişikliklerini onaylamak,
11) Kooperatifin amacına uygun tesisler ile gayrimenkul alımında ve satımında takip edilecek usul ve
esaslar ile alınacak tesis ve gayrimenkulün niteliğini, yerini ve azami fiyatını, satılacak tesis veya
gayrimenkulün asgari fiyatını belirlemek,
12) Kooperatifin amaçları doğrultusunda yapılacak tesisleri tespit etmek, bu amaçla gayrimenkul
almak, kiralamak,
13) İmalat ve inşaat işlerinin yaptırılma yöntemini kararlaştırmak,
GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI
Kooperatifçilik Genel Müdürlüğü
8 / 28
14) Hesap tetkik komisyonunu seçmek ve bu komisyonunun çalışmasıyla ilgili usul ve esasları tespit
etmek,
15) Kooperatifin işleyişinde ihtiyaç duyacağı her türlü yönetmeliği görüşüp onaylamak,
16) Kooperatifin dağılması hakkında karar almak, tasfiye kurulunu seçmek,
17) Kanun ve anasözleşme ile genel kurula tanınmış olan diğer konular hakkında karar almak,
18) Şube açılması konusunda yönetim kuruluna yetki verilmesi hususunda karar almak.
Genel kurul, yukarıdaki görev ve yetkilerini devir ve terk edemeyeceği gibi kooperatifin amaçları
ile ilgili her türlü işler hakkında da karar alabilir.
Oy Hakkı ve Tevkil:
Madde 24- Toplantı tarihinden üç ay evvel ortak olmayanlar hariç her ortak genel kurula katılma
hakkına sahiptir. Her kooperatif ortağı yalnız bir oya sahip olup yazı ile izin verilmek suretiyle bir ortak diğer
bir ortağı, oyunu kullanmak üzere vekil tayin edebilir.
Ortak sayısı 1.000’i geçtiğinde her ortak en çok 9 olmak üzere birden fazla ortağı tevkil edebilir. Ancak,
yönetim ve denetim kurulu üyelerinin seçiminde her ortak en fazla bir ortağı tevkilen oy kullanabilir.
Eş ve birinci derece (ortağın; çocuğu, anne ve babası, eşinin annesi ve babası) akrabalar için tevkilde
ortaklık şartı aranmaz.
Katılma haklarını tevkil suretiyle kullanan kişi, tevkil edilenin talimatına uyar. Talimata aykırılık, oyu
geçersiz kılmaz. Müvekkilin vekile karşı hakları saklıdır.
Yönetim kurulu başkan ve üyeleriyle kooperatifin işlerinin görülmesine herhangi bir surette katılmış
olanlar, yönetim kurulunun ibrasına ait kararlarda oylamaya katılamazlar. Bu hüküm denetçiler hakkında
uygulanmaz. Denetçiler kendi ibralarında oy kullanamazlar.
Kooperatif ortaklardan hiçbiri kendisi, eşi veya usul ve füruu ile kooperatif arasında ortaklık ilişkileri
dışındaki şahsi bir işe veya uyuşmazlığa ait görüşmelerde oy kullanamaz.
Toplantı Şekilleri ve Zamanı:
Madde 25- Genel kurul, olağan ve olağanüstü olmak üzere iki şekilde toplanır. Olağan genel kurul
toplantısının her yılın ilk altı ayı içinde yapılması zorunludur.
Olağanüstü genel kurul, kooperatif işlerinin ve anasözleşme hükümlerinin gerektirdiği zaman ve surette
toplanır.
Toplantı Yeri:
Madde 26- Genel kurul, kooperatif merkezinin bulunduğu yerleşim birimi dâhilindeki uygun bir yerde
toplanır.
Çağrıya Yetkili Olanlar:
Madde 27- Genel kurul, yönetim kurulunca toplantıya çağrılır. Gerektiğinde bu hususta yetkili kılınan
diğer bir organ veya denetçiler kurulu, ortağı olduğu üst birlik ve tasfiye memurları genel kurulu toplantıya
çağırma yetkisine sahiptirler.
Genel kurul yukarıdaki şekilde toplanamadığı takdirde Gümrük ve Ticaret Bakanlığı’nca toplantıya
çağrılabilir.
Ayrıca, 4 ortaktan az olmamak kaydıyla toplam ortak sayısının 1/10’unun isteği halinde genel kurul 10
gün içinde yönetim kurulu tarafından toplantıya çağrılır. Bu başvurunun müştereken ve noter tebligatı ile
yapılması gerekir. Yönetim kurulunca bu isteğin zamanında yerine getirilmemesi durumunda Gümrük ve
Ticaret Bakanlığı’nca genel kurul toplantıya çağrılabilir. Çağrılmadığı takdirde istek sahipleri mahalli
mahkemeye başvurarak genel kurulu bizzat toplantıya çağırma izni alabilirler.
Genel kurul, süresi dolmuş olsa bile, yönetim kurulu tarafından toplantıya çağrılabilir. Tasfiye
memurları da, görevleri ile ilgili konular için, genel kurulu toplantıya çağırabilirler.
Yönetim kurulunun, devamlı olarak toplanamaması, toplantı nisabının oluşmasına imkân bulunmaması
veya mevcut olmaması durumlarında, mahkemenin izniyle, tek bir ortak genel kurulu toplantıya çağırabilir.
Mahkeme kararı kesindir.
GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI
Kooperatifçilik Genel Müdürlüğü
9 / 28
Çağrının Şekli:
Madde 28- Olağan veya olağanüstü Genel Kurul toplantılarına çağrılar Kooperatifin internet sitesinde
ilan yoluyla yapılır.
Kooperatife yazılı olarak iletmiş olması şartıyla GSM (cep telefonu) numarasına gönderilecek kısa
mesajla (SMS), tercihen elektronik posta adresi vermişse bu adrese gönderilecek e-posta aracılığıyla da çağrı
yapılabilir. Alıcıdan kaynaklanan nedenlerle teslim edilemeyen bu tür gönderiler, bir tam gün geçtikten sonra
bir defaya mahsus olmak üzere yenilenir. Yayınlanan ilanlar ile bildirimlere ilişkin “Gönderi Teslimat Bilgisi”
dökümünün, Genel Kurul evrakı ile birlikte basılı şekilde ya da elektronik ortamda muhafazası ve incelemeye
hazır tutulması şarttır.
Çağrı, kooperatifin internet sitesinde yayını tarihi itibariyle yapılmış sayılır.
Çağrının toplantı gününden en az 30 gün önce ve en çok iki ay içinde yapılması, toplantının gün ve saati
ile yerinin ve gündem maddelerinin çağrıda bulunması zorunludur.
Çağrıda, birinci toplantıda çoğunluk sağlanamadığı takdirde yapılacak olan sonraki toplantıların tarihi,
saati ve yeri açıklanarak yeni bir bildirime gerek kalmaksızın bir defada ortaklara duyuru yapılabilir. Toplantılar
arasında en az 7 en fazla 30 gün süre bulunması gerekir.
Sürelerin hesabında duyuru ve toplantı günleri hesaba katılmaz.
Anasözleşmenin değiştirilmesi söz konusu ise yapılacak duyuruda değiştirilecek maddelerin
numaralarının yazılması ile yetinilir.
Bütün Ortakların Hazır Bulunması:
Madde 29- Kooperatifin bütün ortaklarının veya temsilcilerinin hazır bulunması ve itirazın olmaması
halinde genel kurul toplantılarına ilişkin diğer hükümler saklı kalmak şartı ile toplantıya çağrı hakkındaki
hükümlere uyulmamış olsa dahi kararlar alınabilir. Ancak, kararların muteber olabilmesi için toplantıda
Bakanlık temsilcisi bulundurulması hususunda gerekli işlemlerin yapılmış olması şarttır.
Yukarıdaki fıkraya göre alınan kararlar, tüm ortaklar ve ortakların toplantıda oy birliği ile seçecekleri
temsilciler tarafından imzalanacak bir tutanağa bağlanır.
Bakanlığa Müracaat ve Gönderilecek Belgeler:
Madde 30- Genel kurul tarihi ile yeri ve gündemi toplantıdan en az 15 gün önce kooperatif merkezinin
bulunduğu yerdeki Valiliğe (Bakanlık Taşra Teşkilatı) yazılı olarak bildirilir.
Bu bildirime, Bakanlıkça tespit edilen temsilci ücretinin ilgili maliye veznesine yatırıldığını gösteren
belge eklenerek toplantıda temsilci bulundurulması talep edilir.
Gündem:
Madde 31- Olağan genel kurul toplantısının gündeminde sırasıyla şu hususlar bulunur:
1) Açılış ve toplantı başkanlığının oluşturulması.
2) Yönetim ve denetim kurulunca hazırlanan raporların okunması ve müzakeresi.
3) Finansal tabloların okunması, müzakeresi ve tasdiki.
4) Yönetim ve denetim kurulu üyelerinin ibrası.
5) Faaliyet yılı içinde yönetim kurulu üyeliğinde eksilme meydana gelmiş ve yönetim kurulunca atama
yapılmış ise atamanın genel kurulca onaylanması.
6) Görev süreleri sona ermiş olan yönetim ve denetim kurulu üyelerinin seçilmesi ve bunların görev
sürelerinin tespiti.
7) Yönetim ve denetim kurulu üyelerinin ücret, huzur hakkı gibi parasal hakların belirlenmesi.
8) Gelecek yılın bütçe ve çalışma programının görüşülmesi ve karara bağlanması.
9) Gerekli görülecek diğer hususlar.
Gerekli görülecek diğer hususlar gündeme açıkça yazılır. Görüşülecek konu önceden tespit edilip
gündeme yazılmadan, “Gerekli görülecek diğer hususlar” şeklinde bir gündem maddesi belirlenemez.
Kanun ve anasözleşme gereği genel kurulun yetkisinde olan ve olağanüstü genel kurul toplantı
gündemini oluşturan her türlü konu, olağan genel kurul toplantı gündemine yazılabilir.
GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI
Kooperatifçilik Genel Müdürlüğü
10 / 28
Dörtten az olmamak üzere ortakların en az 1/10’u tarafından genel kurul toplantı tarihinden en az yirmi
gün önce müştereken ve noter tebligatı ile bildirilecek hususların gündeme konulması zorunludur.
Gündemde olmayan hususlar görüşülemez. Ancak, kooperatife kayıtlı ortakların en az 1/10’unun
gündem maddelerinin görüşülmesine geçilmeden önce yazılı teklifte bulunmaları halinde, hesap tetkik
komisyonun seçilmesi, bilânço incelemesinin ve ibranın geriye bırakılması, çıkan veya çıkarılan ortaklar
hakkında karar alınması, genel kurulun yeni bir toplantıya çağrılması ve kanun, anasözleşme ve iyi niyet esasları
ile genel kurul kararlarına aykırı olduğu ileri sürülen yönetim kurulu kararlarının iptali, yönetim kurulu üyeleri
ile denetçilerin azli ve yerlerine yenilerinin seçilmesi ile ilgili hususlar, genel kurula katılanların yarıdan bir
fazlasının kabulü ile gündeme alınır.
Yapılan denetim sonucunda veya herhangi bir sebeple Bakanlıkça, kooperatif genel kurulunda
görüşülmesi istenen konuların gündeme konulması zorunludur.
Gündem, kural olarak danışma kurulu toplantısında hazırlanmakla birlikte genel kurulu toplantıya
çağıran tarafından nihai olarak belirlenir.
Ortaklar Cetveli:
Madde 32- Yönetim Kurulu; her genel kurul toplantısından önce, çıkarılma kararı kesinleşmemiş
olanlar dahil tüm ortakların ortak numaraları, isim unvan ve adresleri ile asaleten ve vekâleten (temsilen)
imzalanacak yerleri gösterir yönetim kurulu başkanınca imzalı bir ortaklar cetveli hazırlamakla yükümlüdür.
Bu cetvel toplantıya katılanlar ile genel kurul başkanı ve Bakanlık Temsilcisi tarafından isim yazılarak
ayrıca imzalanır.
Görüşme ve Karar Nisabı:
Madde 33- Genel kurulun toplanabilmesi ve gündemdeki konuları görüşebilmesi için kooperatife
kayıtlı ortaklardan genel kurula katılma hakkına sahip olanların en az 1/4’ünün şahsen veya tevkilen (temsilen)
toplantıda hazır bulunması gerekir. İlk toplantılarda bu nisap aranır; müteakip toplantılarda nisap aranmaz.
Genel kurulda kararlar toplantı nisabının sağlanması koşuluyla oylama sırasındaki mevcudun yarıdan
fazlasının oyu ile alınır.
Ancak, kooperatifin dağılması, diğer bir kooperatifle birleşmesi ve anasözleşmede değişiklik yapılması
ile ilgili kararlar ortaklar cetvelinde imzası bulunanların 7/10 çoğunluğu ile alınır.
Sorumluluk hükümlerinin değiştirilmesine ilişkin genel kurul kararlarında 1163 sayılı Kooperatifler
Kanunu’nun 52’nci maddesi hükmüne göre işlem yapılır.
Kanun veya ana sözleşmede aykırı hüküm bulunmadıkça genel kurul kararlarında ve seçimlerde oyların
yarıdan bir fazlasına itibar olunur.
Toplantının Açılması ve Toplantı Başkanlığı:
Madde 34- Genel kurul toplantısı; bakanlık temsilcisi bulundurulması hususunda usulüne uygun
başvurunun ve 1163 sayılı Kooperatifler Kanununun 87’nci maddesine göre işlem yapıldığının tespiti ile
toplantı nisabının sağlanması üzerine ve çağrıyı yapan organca yetkili kılınan kimseler tarafından açılır.
Müteakiben bir genel kurul toplantı başkanı ile kararlaştırılacak sayıda sekreter üye ve gerektiğinde oy toplayıcı
üye seçilir.
Bu seçimde en çok oy alan adaylar seçilmiş sayılır.
Genel kurul toplantı başkan ve üyelerinin, ortaklardan veya kooperatifin üst kuruluşlarının temsilcileri
arasından seçilmesi şarttır.
Oy Kullanmanın Şekli:
Madde 35- Oylamalar genel olarak el kaldırmak suretiyle yapılır. Genel kurula katılanların yarıdan
fazlasının talebi halinde gizli oya başvurulur. Ancak, kooperatifin ortak sayısı 500’ü geçtiği takdirde yönetim ve
denetim kurulu seçimlerinde oylamalar gizli oy açık tasnif esasına göre yapılır.
Gizli oylamada, kooperatif mührü ile mühürlenmiş boş oy pusulalarının kullanılması esastır. Ancak,
genel kurulca karar alınmak kaydıyla ayrıca basılı oy pusulası da kullanılabilir. Genel kurulun yalnızca basılı oy
pusulası kullanılması yolunda alacağı karar geçersizdir. Genel kurulda kooperatif mührü ile mühürlenmiş boş oy
GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI
Kooperatifçilik Genel Müdürlüğü
11 / 28
pusulaları ve basılı oy pusulalarından başkaca bir pusula seçim için kullanılamaz. Matbaada basılmış veya yazı
makinesi ile yazılmış ya da çoğaltılmış oy pusulaları basılı oy pusulası sayılır.
Bilânçonun Tasdiki ve İbra:
Madde 36- Bilançonun onaylanmasına ilişkin genel kurul kararı, kararda aksine açıklık bulunmadığı
takdirde, yönetim kurulu üyelerinin ve denetçilerin ibrası sonucunu doğurur. Bununla birlikte, bilançoda bazı
hususlar hiç veya gereği gibi belirtilmemişse veya bilanço kooperatifin gerçek durumunun görülmesine engel
olacak bazı hususları içeriyorsa ve bu hususta bilinçli hareket edilmişse onama ibra etkisini doğurmaz.
Denetim raporunun okunmasından önce bilânço ile hesapların kabulü hakkında verilen kararlar geçerli
değildir.
Yönetim kurulu ve denetçiler oy çokluğu ile ibra edilirler. İbra edilmeyenlere karşı Genel Kurul;
tahkime gidilmesi ihtimaline karşılık o toplantıda bir hakem belirler.
İbranın Etkisi:
Madde 37- İbra kararı genel kurul kararıyla kaldırılamaz. Bu konuda 1163 sayılı Kooperatifler
Kanunu’nun 53’üncü maddesi hükmü saklıdır.
Genel kurulun, sorumluluktan ibraya ilişkin kararı, ibranın kapsadığı açıklanan maddi olaylara ilişkin
olarak, kooperatifin, ibraya olumlu oy veren ve ibra kararını bilerek ortaklığı devralan ortakların dava hakkını
kaldırır. Diğer ortakların dava hakları da ibra tarihinden itibaren altı ay geçmesiyle düşer.
Kooperatifin Uğradığı Zararın Tazmini:
Madde 38- Kooperatifin uğradığı zararın tazminini, kooperatif ve her bir ortak hakemlere başvurarak
isteyebilir. Ortaklar tazminatın ancak kooperatife ödenmesini isteyebilirler.
Genel kurulda kooperatifin uğradığı zararın tazmini için, yönetim kurulu aleyhine tazminat davası
açılması yönünde karar alınmışsa, bu dava kooperatif denetçileri tarafından ancak hakemlere gidilerek bir ay
içinde açılır. Bu müddetin geçirilmesi ile dava hakkı düşmez. Davanın reddi halinde, yönetim kurulu üyeleri
tazminat talebinde bulunamazlar.
Kararların Tesiri:
Madde 39- Kanun ve anasözleşmeye uygun surette toplanmış genel kurulda alınan kararlar toplantıda
bulunmayanlar veya aleyhte oy kullananlar hakkında da geçerli ve bağlayıcıdır.
Kararların İptali:
Madde 40- Aşağıda yazılı kimseler kanuna, anasözleşme hükümlerine ve iyi niyet esaslarına aykırı
olduğu iddiası ile genel kurul kararları aleyhine, toplantıyı izleyen günden başlamak üzere bir ay içinde
mahkemeye veya hakemlere başvurabilirler.
1) Toplantıda hazır bulunup da kararlara muhalif kalarak keyfiyeti tutanağa geçirten veya oyunu
kullanmasına haksız olarak müsaade edilmeyen yahut toplantıya çağrının usulü dairesinde yapılmadığını
veyahut gündemin gereği gibi ilan veya tebliğ edilmediğini yahut da genel kurul toplantısına katılmaya yetkili
olmayan kimselerin karara katılmış bulunduklarını iddia eden pay sahipleri,
2) Yönetim kurulu,
3) Kararların yerine getirilmesi yönetim kurulu üyeleri ile denetçilerin şahsi sorumluluklarını mucip
olduğu takdirde bunların her biri.
Bozma davasının açıldığı ve duruşmanın yapılacağı gün yönetim kurulu tarafından usulen ilan olunur.
Bir kararın bozulması bütün ortaklar için hüküm ifade eder. Bozma kararının kesinleşmesi halinde bu
husustaki ilam tescil ve ilan ettirilir.
Genel Kurul Tutanağı:
Madde 41- Genel kurul toplantılarının muteber olması için, ortaklar ve temsilcilerin sayısı, genel
kurulda sorulan soruları, verilen cevapları, alınan kararları, her karar için kullanılan olumlu ve olumsuz oyların
sayılarını içeren bir tutanak düzenlenir.
Genel kurul tutanağının altı, genel kurul başkan ve üyeleri ile Bakanlık Temsilcisi tarafından imzalanır.
Genel Kurul Kararlarının Tescil ve İlanı:
GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI
Kooperatifçilik Genel Müdürlüğü
12 / 28
Madde 42- Yönetim kurulu, genel kurul toplantı tutanağının noterce onaylanmış bir suretini derhal
Ticaret Sicili Müdürlüğüne vermek ve bu tutanakta yer alan tescil ve ilana tabi hususları tescil ve ilan ettirmekle
yükümlüdür.
Bakanlığa Gönderilecek Belgeler:
Madde 43- Toplantı gününden itibaren en geç bir ay içinde, yönetim ve denetim kurulları raporları ile
bilânço ve gelir-gider cetvelleri genel kurul toplantı tutanağı ile ortaklar cetvelinin ve istenebilecek diğer
belgelerin onaylı birer örneği, kooperatifin ticaret siciline tescil edildiği yerdeki Bakanlık Taşra Teşkilatına
tevdi edilir.
YÖNETİM KURULU:
Seçimi ve Süresi:
Madde 44- Yönetim kurulu, genel kurulca en az bir, en çok dört yıl için seçilir ve en az üç üyeden
oluşur.
Genel kurulca böyle bir süre tespiti yapılmaması halinde bir yıl için seçilmiş sayılır.
Yönetim kuruluna seçilen üye sayısı kadar da yedek üye seçilir.
Yönetim kurulunun asıl ve yedek üyeleri genel kurulda en çok oy alanlar arasından sıra ile belirlenir.
Oylarda eşitlik halinde tercih kuralları geçerlidir. Tercih kurallarına ilişkin düzenlemeler çalışma
yönetmeliğinde belirlenir.
Süresi sona eren üyeler yeniden seçilebilir. Genel kurul lüzum görürse yönetim kurulu üyelerini her
zaman değiştirebilir. Kooperatifler Kanununun 46 ncı maddesinin 3 üncü fıkrası gereği genel kurul gündemine
madde ilave etmek suretiyle yapılan seçim sonucu değiştirilen yönetim kurulu üyelerinin yerine seçilenler,
öncekilerin görev sürelerini tamamlar.
Seçilme Şartları ve Bağdaşmayan Görevler:
Madde 45- Yönetim kurulu üyelerinde aşağıdaki şartlar aranır.
1) Türk vatandaşı olmak,
2) Kooperatif ortağı olmak ve medeni hakları kullanma ehliyetine sahip bulunmak,
3) Aynı türde başka bir kooperatifin yönetim kurulu üyesi olmamak,
4) Devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, zimmet,
irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma,
edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından
ya da 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu hükümlerine göre mahkûm olmamak,
5) Aynı zamanda kooperatifte denetçi olmamak,
6) Aynı zamanda diğer yönetim kurulu üyelerinden birinin eşi olmamak ve birbirleri ile ikinci derece
dâhil kan ve kayın hısımlığı bulunmamak.
Yönetim kurulu üyeliğine seçilen tüzel kişiler, yukarıdaki şartları taşıyan ancak kooperatif ortağı olması
şart olmayan gerçek kişiler tarafından temsil edilirler.
Seçilme şartları denetim kurulu tarafından araştırılır. Bu şartları taşımadıkları halde seçilenler ile
sonradan kaybedenlerin görevlerine yönetim kurulunca son verilir.
Haklarında yukarıdaki suçlarla ilgili olarak kamu davası açılmış olanların görevleri ilk genel kurul
toplantısına kadar devam etmekle beraber, yönetim kurulunca bu durumdaki üyelerin genel kurulca azli veya
göreve devamı hakkında karar alınmak üzere yapılacak ilk genel kurul gündemine madde konulur.
Yönetim kurulu üyeleri, kooperatifin ve kooperatifin bağlı olduğu üst kuruluşların hissedarı oldukları
şirketlerde, katıldıkları vakıflarda ve diğer teşekküllerde yönetim kurulu üyesi veya denetçi olamazlar, personel
olarak yahut başka bir şekilde ücretli görev alamazlar.
Beşinci fıkrada belirtilen diğer görevleri bulunmasına rağmen yönetim kurulu üyesi olarak seçilenler,
seçildikleri tarih itibariyle diğer görevlerinden ayrılmak zorundadırlar. Bu görevlerinden ayrılmayanların
yönetim kurulu üyeliğine seçilmelerine ilişkin işlemler hükümsüzdür. Seçildikten sonra beşinci fıkradaki diğer
görevleri edinen yönetim kurulu üyelerinin sonradan edindikleri görevlere ilişkin seçilme veya görevlendirme
GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI
Kooperatifçilik Genel Müdürlüğü
13 / 28
işlemleri ile sözleşmeler de hükümsüzdür. Yönetim kurulu üyeliğine seçilme işlemleri bu şekilde hükümsüz
olanların yerlerine yedekleri çağrılır.
Yönetim kurulu üyelerinin fiilen bu görevleri yürüttükleri dönemde; bunların eş ve ikinci derece dahil
kan ve kayın hısımları, kooperatif ve kooperatifin bağlı bulunduğu üst kuruluşlar ile bunların % 50’den fazla
hissedarı oldukları şirketlerde, katıldıkları vakıflarda ve diğer teşekküllerde yönetim kurulu üyesi veya denetçi
olamazlar, personel olarak veya başka bir şekilde ücretli olarak işe alınamazlar.
Bu madde hükümlerine aykırı uygulamalar denetçiler tarafından araştırılır.
Görev ve Yetkileri:
Madde 46- Yönetim kurulu, kanun ve anasözleşme hükümleri içinde kooperatifin faaliyetlerini yöneten
ve onu temsil eden icra organıdır.
Yönetim kurulunun başlıca görevleri şunlardır:
1) Ortakların sosyal, kültürel ve ekonomik ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla kooperatifin amaç ve
faaliyetlerini düzenleyen 7’nci maddede sayılı işlerin organize edilmesi ve yürütülmesini sağlamak,
2) Yıllık bilanço ile gelir-gider hesabı ve bütçenin hazırlanmasını sağlamak,
3) Ortaklar ile ortak olmak için başvuranların anasözleşmede belirtilen ortaklık şartlarını taşıyıp
taşımadıklarını temsilcileri aracılığı ile araştırmak,
4) Genel kurul toplantısı akabinde, genel kurulda alınan kararlar hakkında ortakları bilgilendirmek ve
talep eden ortaklara genel kurul toplantı tutanağının bir örneğini vermek,
5) Genel kuruldan karar almak kaydıyla, kooperatifin amaçlarının gerçekleşmesinde kullanılmak üzere
ilgili kuruluşlardan kredi almak, kamu kaynaklı kredi alımında teminat olarak kooperatif mülkiyetindeki menkul
ve gayrimenkuller üzerinde rehin ve ipotek tesis etmek,
6) Kredi alma işlerinde, kooperatife kredi açacak müesseselere olan taahhüt ve vecibelerden ortakları
haberdar etmek,
7) Ortaklar ve işletme ortaklıkları arasında karşılıklı dayanışmayı sağlamak amacıyla oluşturulacak
hesapların kullanımını sağlamak ve bunları yönetmek,
8) Genel kuruldan karar almak şartı ile kooperatifin taşınır ve taşınmaz mallarını satmak ve rehine
koymak,
9) Kooperatife yapılan bağışları kooperatif amacına uygun işlerde kullanmak,
10) Bakanlıkça istenecek her türlü evrak ve vesaiki ibraz etmek, bilgi vermek ve denetim için
gönderilen yetkililere gerekli kolaylığı göstermek,
11) Kooperatifi resmi dairelerde, mahkemelerde ve üçüncü şahıslara karşı temsil etmek,
12) İbra etmek, dava açmak, sulh olmak veya davadan vazgeçmek,
13) İşletme ortaklıklarına ait, kooperatif muhasebesinde emanet olarak yer alan taşınır ve taşınmaz
mallarla ilgili işlemleri, işletmelerin ortaklık sözleşmeleri hükümlerine göre yapmak,
14) İşletme ortaklıkları sorumlularının istekleri doğrultusunda işletmelerine ait kooperatifin emanet
hesabında duran taşınır ve taşınmaz malların üçüncü kişilere satılmasında aracılık yapmak,
15) Doğacak sorumluluk yönetim kuruluna ait olmak üzere kendi ortakları arasından veya hariçten bir
veya birkaç kişiyi kooperatifi ilzam edecek tasarruflarda bulunmaya veya muayyen işlerde kooperatifi temsil
etmeye yetkili kılmak,
16) Kooperatifin ortak olduğu kooperatif, şirket ve teşekküllerde kooperatifi temsil etmek üzere
görevlendirme yapmak,
17) Danışma kurulunca hazırlanacak kooperatifin işleyişi ile ilgili yönetmelikleri istişare etmek ve
nihai halini genel kurulun onayına sunmak,
18) Kooperatif muhasebesi ile ilgili çalışma usullerini mevzuata uygun olarak belirlemek,
19) Kanun ve anasözleşme ile yönetim kuruluna verilen diğer görevleri yerine getirmek.
Görev Bölümü ve Toplantılar:
Madde 47- Yönetim kurulu üyeleri; seçimi takiben yapacakları ilk toplantıda aralarından bir başkan ile
en az bir kâtip ve/veya muhasip üye seçerek görev bölümü yaparlar. Baştemsilcilerin önerisi ile başkanın genel
kurul tarafından seçilmesi de mümkündür.
Yönetim kurulu, başkanın bulunmadığı zamanlarda başkan tarafından yönetim kurulu üyeleri arasından
belirlenen vekilinin, onun da bulunmadığı zamanlarda zorunlu aylık toplantının yapılmasıyla sınırlı olmak üzere
GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI
Kooperatifçilik Genel Müdürlüğü
14 / 28
görev bölümü toplantısında belirlenen diğer yönetim kurulu üyelerinden birinin çağrısı ile toplanır. Toplantılara
yedek üyelerde çağrılır. Yedek üyeler müzakerelere katılabilirler, ancak oylamaya katılamazlar. Yönetim kurulu
en az ayda bir defa ve üye tam sayısının çoğunluğu ile toplanır.
Kararların, Kanunda belirlenmiş emredici hükümlere aykırı olmamak kaydıyla hangi usullerde alınacağı
çalışma yönetmeliğinde belirlenir.
Kararların geçerli olabilmesi için toplantıya çağrının ispat edilebilecek bir yöntemle yapılması
zorunludur.
Toplantılarda bulunmayan üyeleri temsilen oy kullanılamaz ve toplantılara vekil aracılığı ile de
katılamaz.
Özürsüz olarak üst üste üç toplantıda hazır bulunmayan asıl üye yedek üyeliğe düşer.
Ortaklar isterlerse yönetim kurulu toplantılarına dinleyici olarak katılabilirler. Tüm katılanlar için
devam defteri tutulur ve yönetim ve denetim kurulu seçimlerinde devamlar dikkate alınır.
Toplantılar kooperatif merkezinde yapılır. Ancak, üyelerin çoğunluğunun tasvibi ile başka bir yerde de
yapılabilir.
Alınan kararlar tarih ve numara sırasıyla yönetim kurulu karar defterine işlenir. Tüm üyelerin isimleri
kararın baş tarafına yazılır ve alt tarafı toplantıya katılanlarca isim yazılarak imzalanır.
Verilen karara karşı olanlarla çekimser kalan üyeler, karşı olma veya çekimser kalma sebeplerini kararın
altına yazarak imzalarlar.
Müzakereye Katılma Yasağı:
Madde 48-Yönetim Kurulu üyesi, kendisinin kooperatif dışı kişisel menfaatiyle veya alt ve üst
soyundan birinin ya da eşinin yahut üçüncü derece dâhil üçüncü dereceye kadar kan ve kayın hısımlarından
birinin, kişisel ve kooperatif dışı menfaatiyle kooperatifin menfaatinin çatıştığı konulara ilişkin müzakerelere
katılamaz. Bu yasak, yönetim kurulu üyesinin müzakereye katılmamasının dürüstlük kuralının gereği olan
durumlarda da uygulanır. Tereddüt uyandıran hâllerde, kararı yönetim kurulu verir. Bu oylamaya da ilgili üye
katılamaz. Menfaat uyuşmazlığı yönetim kurulu tarafından bilinmiyor olsa bile, ilgili üye bunu açıklamak ve
yasağa uymak zorundadır.
Bu hükümlere aykırı hareket eden yönetim kurulu üyesi ve menfaat çatışması nesnel olarak varken ve
biliniyorken ilgili üyenin toplantıya katılmasına itiraz etmeyen üyeler ve söz konusu üyenin toplantıya katılması
yönünde karar alan yönetim kurulu üyeleri bu sebeple kooperatifin uğradığı zararı tazminle yükümlüdürler.
Müzakereye, yasak nedeniyle katılmamanın sebebi ve ilgili işlemler yönetim kurulu kararına yazılır.
Kooperatifin Temsil ve İlzamı:
Madde 49- Kooperatif adına düzenlenecek evrakın muteber olması veya kooperatifin ilzamı için,
kooperatif unvanı altında temsile yetkili olanlardan ikisinin imzası gereklidir.
Yönetim kurulu, kooperatifi temsil ve kooperatif adına imza atmaya yetkili şahısları kararla tespit eder
ve bu kararın noterlikçe onaylanmış bir sureti, imzalarla birlikte tescil edilmek üzere Ticaret Sicili Müdürlüğüne
verilir.
Gerektiğinde, yukarıdaki fıkra hükmüne göre hareket edilerek imza yetkisine sahip kimseler
değiştirilebilir.
Kooperatifi temsil ve kooperatif adına imza atmaya yetkili şahısların görev ve sorumlulukları çalışma
yönetmeliğinde belirlenir.
Üyeliğin Boşalması:
Madde 50- Yönetim kurulu üyeleri, istifa etmek suretiyle her zaman çekilebilirler. Herhangi bir sebeple
yönetim kurulu üyeliğinin boşalması halinde, yönetim kurulunca aldıkları oy sırasına göre yedek üyeler çağrılır.
Eşit oy alanlar arasında tercih kuralları uygulanır. Tercih kuralları ile ilgili düzenlemeler çalışma
yönetmeliğinde belirlenir.
Yönetim kurulu toplantı nisabını kaybederse boşalan yönetim kurulu üyeliklerine denetim kurulu
GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI
Kooperatifçilik Genel Müdürlüğü
15 / 28
tarafından geciktirilmeksizin yeteri kadar yedek üye çağrılır.
Yedek üyelerle de yönetim kurulunun tamamlanamaması halinde, eğer yönetim kurulu toplantı nisabını
kaybetmemişse, kanuni şartlara haiz birini geçici olarak yönetim kurulu üyeliğine seçip ilk genel kurulun
onayına sunar. Onaylanması halinde selefinin süresini tamamlar. Yönetim kurulu toplantı nisabının altına
düşmüşse, denetim kurulu tarafından seçimler yapılmak üzere derhal genel kurul toplantıya çağrılır.
Sorumluluk ve Yasak Muameleler:
Madde 51- Yönetim kurulu, kooperatif işlerinin yönetimi için gereken titizliği gösterir ve kooperatifin
başarısı ve gelişmesi yolunda bütün gayretini sarf eder.
Üyeler, yönetim kurulundaki faaliyetleri sırasında öğrendikleri ticaret veya işletme sırlarını saklamakla
yükümlüdürler.
Yönetim kurulu, gerekli defter ve belgeler ile genel kurul evraklarının ve ortak listelerinin muntazam
hazırlanıp, tutulup, saklanmasından ve gelir – gider hesabı ile yıllık bilançonun kanuni hükümlere uygun olarak
hazırlanıp incelenmek üzere denetçilere verilmesinden sorumludur. Yönetim kurulu üyeleri ve kooperatif
memurları ortaklık işlemleri dışında kendisi veya başkası namına, bizzat veya dolaylı olarak kooperatifle
kooperatif konusuna giren bir ticari muamele yapamaz.
Yönetim kurulu üyelerinin kooperatif ortağı olmayan alt ve üst soyu, eşi yahut 3 üncü derece dahil, 3
üncü dereceye kadar kan ve kayın hısımlarından herhangi biri kooperatife nakit borçlanamaz. Bu kişiler için
kooperatif kefalet, garanti ve teminat veremez, sorumluluk yüklenemez, bunların borçlarını devralamaz. Aksi
hâlde, kooperatif alacaklıları bu kişileri, kooperatifin yükümlendirildiği tutarda kooperatif borçları için
doğrudan takip edebilir.
Yönetim kurulu üyeleri kanundan veya anasözleşmeden doğan bir görevi veya yetkiyi devrettiğinde,
devralan kişilerin seçiminde makul derecede özen göstermediklerinin ispat edilmesi hâlinde, bu kişilerin fiil ve
kararlarından sorumludurlar.
Yönetim kurulunca kooperatifi tanıtma ve ortak kaydetmek amacıyla yapılacak ilan, reklam ve
açıklamalar, eksik ve gerçeğe aykırı olamayacağı gibi, yanıltıcı bilgi ve unsurlar taşıyamaz.
Yönetim kurulu üyeleri ve temsile yetkili şahıslar, genel kurulun devredemeyeceği yetkilerini
kullanamaz.
Yönetim kurulu üyeleri, kendi kusurlarından ileri gelen zararlardan müteselsilen sorumlu olup,
kooperatife tazmin etmekle yükümlüdürler.
Kusurlu olmadığını ispat eden üyeler ile karara muhalif kalıp durumu hemen denetim kuruluna yazılı
olarak bildiren veya özrü nedeniyle toplantıda hazır bulunmayan üyeler sorumluluktan kurtulurlar.
Görevi sona eren üyenin iş gördüğü zamana ait sorumluluğu ayrılış tarihinden itibaren beş yıl devam
eder.
Yönetim kurulu üyeleri ve yetkililer kooperatifin ortaklara tahsis ettiği taşınır veya taşınmaz mallar ile
işletme ortaklıklarına ait olup da kooperatife emanet verilen taşınır ve taşınmaz mallar üzerinde resen tasarrufta
bulunamazlar.
Yönetim Kurulu Üyelerinin Ücretleri:
Madde 52- Yönetim kurulu başkan ve üyeleri ile murahhas üyelere bu sıfatla yapacakları hizmet için
aylık ücret veya katılacakları her toplantı için bir huzur hakkı ve yapacakları görev seyahatleri için yolluk
ödenir. Ödemenin miktar ve şekli genel kurulca kararlaştırılır.
Yönetim kurulu üyelerine, genel kurulca kararlaştırılan yukarıdaki nev’i ve miktarların dışında hiç bir
ödeme yapılamaz.
Murahhas Üye:
Madde 53- Yönetim kurulu kararı ile üyelerden bir veya bir kaçı kooperatifi temsil yetkisini haiz
murahhas üye seçilebilir. Bu konuda 49 uncu madde hükümleri saklıdır.
Murahhas üyelerin seçilmesi ve değiştirilmesi ticaret siciline tescil ettirilir.
Müdür ve Diğer Personel:
GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI
Kooperatifçilik Genel Müdürlüğü
16 / 28
Madde 54- Yönetim kurulu, kooperatifin mali ve idari işlerini yürütmek üzere kendi aralarından veya
hariçten bir müdür ile kooperatif işlerinin gerekli kıldığı diğer personeli istihdam edebilir. Bunlar kendi
kusurlarından ileri gelen zararlardan sorumludur.
İstihdam edilecek personelin nitelik ve görevleri yönetim kurulu kararı ile belirlenir.
Personele verilecek ücret bütçede belirtilmek şartıyla yönetim kurulunca belirlenir. Ancak müdürün
yönetim kurulu üyeleri arasından atanması halinde ücreti genel kurul tarafından belirlenir.
DENETİM KURULU:
Seçimi ve Süresi:
Madde 55- Genel Kurulca, en az bir yıl için ortaklar arasından veya dışarıdan en az iki veya daha fazla
denetim kurulu üyesi ile bir o kadar da yedeği seçilir. Genel kurulca süre tespiti yapılmaması halinde bir yıl için
seçilmiş sayılır. Süreleri biten üyeler tekrar seçilebilir. Bu anasözleşmenin 45’inci maddesinin 3’üncü ve 4’üncü
fıkraları hükümleri denetim kuruluna üye seçiminde de uygulanır.
Denetçi ve yönetim kurulu üyeleri aleyhine hakemler nezdinde dava açılıp açılmayacağına genel
kurulda karar verilir.
Seçilme Şartları ve Bağdaşmayan Görevler:
Madde 56- Denetim kurulu üyelerinde aşağıdaki şartlar aranır:
1) Türk vatandaşı olmak ve medeni hakları kullanma ehliyetine sahip bulunmak,
2) Devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, zimmet,
irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma,
edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından
ya da 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu hükümlerine göre mahkûm olmamak,
3) Aynı zamanda kooperatifte yönetim kurulu üyesi, bu üyelerden birinin eşi, kooperatif personeli veya
yönetim kurulu üyeleriyle üçüncü derece dâhil kan ve sıhri hısım olmamak, yönetim kurulu üyeleriyle
aralarında iş ortaklığı bulunmamak,
4) Aynı zamanda diğer denetim kurulu üyelerinden birinin eşi olmamak ve birbirleri ile ikinci derece
dâhil kan ve kayın hısımlığı bulunmamak.
Denetim kurulu üyeleri, kooperatifin ve kooperatifin bağlı olduğu üst kuruluşların hissedarı oldukları
şirketlerde, katıldıkları vakıflarda ve diğer teşekküllerde yönetim kurulu üyesi veya denetçi olamazlar, personel
olarak yahut başka bir şekilde ücretli görev alamazlar.
İkinci fıkrada belirtilen diğer görevleri bulunmasına rağmen denetim kurulu üyesi olarak seçilenler,
seçildikleri tarih itibariyle diğer görevlerinden ayrılmak zorundadırlar. Bu görevlerinden ayrılmayanların
denetim kurulu üyeliğine seçilmelerine ilişkin işlemler hükümsüzdür. Seçildikten sonra ikinci fıkradaki diğer
görevleri edinen denetim kurulu üyelerinin sonradan edindikleri görevlere ilişkin seçilme veya görevlendirme
işlemleri ile sözleşmeler de hükümsüzdür. Denetim kurulu üyeliğine seçilme işlemleri bu şekilde hükümsüz
olanların yerlerine yedekleri çağrılır.
Denetim kurulu üyelerinin fiilen bu görevleri yürüttükleri dönemde; bunların eş ve ikinci derece dâhil
kan ve kayın hısımları, kooperatif ve kooperatifin bağlı bulunduğu üst kuruluşlar ile bunların % 50’den fazla
hissedarı oldukları şirketlerde, katıldıkları vakıflarda ve diğer teşekküllerde yönetim kurulu üyesi veya denetçi
olamazlar, personel olarak veya başka bir şekilde ücretli olarak işe alınamazlar.
Bu madde hükümlerine aykırı uygulamalar denetçiler tarafından araştırılır.
Görevi ve Yetkileri:
Madde 57- Denetim kurulunun başlıca görev ve yetkileri şunlardır:
1) Yıllık bilanço ve sonuç hesaplarını inceleyerek bu husustaki görüşlerini birlikte veya tek başına
genel kurula bir raporla bildirmek,
2) Kooperatif işlemlerinden bilgi edinmek ve gerekli kayıtların düzenli olarak tutulmasını sağlamak
amacıyla en az üç ayda bir defa kooperatifin defterlerini incelemek,
3) En az üç ayda bir defa kooperatifin nakit mevcudu ile menkul değerlerini kontrol etmek,
4) Bütçe, bilanço ve gelir-gider cetvelini denetlemek,
5) İşletme hesaplarıyla bilançonun defterlerle uygunluk halinde bulunup bulunmadığını, defterlerin
GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI
Kooperatifçilik Genel Müdürlüğü
17 / 28
düzenli bir surette tutulup tutulmadığını ve işletmenin neticeleriyle mameleki hakkında uyulması gerekli olan
hükümlere göre işlem yapılıp yapılmadığını incelemek,
6) Yönetim kurulunun ihmali halinde genel kurulu olağan veya olağanüstü toplantıya davet etmek,
7) Yönetim kurulu üyeleriyle genel hizmet sorumlularının kanun ve anasözleşme hükümleri ile iyi niyet
esaslarına uygun davranmalarına nezaret etmek,
8) Yönetim kurulu üyelerinin gerekli şartları taşıyıp taşımadıklarını araştırmak, toplantı nisabının
kaybedilmesi halinde boşalan bu üyeliklere geciktirilmeksizin yeteri kadar yedek üye çağırmak,
9) Kooperatif ortaklarının, yönetim kurulu üyeleri ve kooperatif personeli hakkındaki şikâyetlerini
incelemek ve inceleme sonucu yıllık raporunda açıklamak,
10) Uygun gördükleri teklifleri yönetim kurulu ve genel kurul toplantıları gündemine koydurmak.
Denetim kurulu üyeleri, görevleri çerçevesinde işlerin yürütülmesinde gördükleri noksanlıkları, kanun
ve anasözleşmeye aykırı hareketleri bundan sorumlu olanların bağlı bulundukları organa ve gerekli hallerde aynı
zamanda genel kurula haber vermekte yükümlüdürler.
Denetim kurulu üyeleri, kooperatifi genel kurul toplantısına çağırma yetkisi hariç olmak üzere
kendilerine kanun ve anasözleşme ile verilen görev ve yetkileri, gerektiğinde tek başlarına da kullanabilirler.
Denetim kurulu üyeleri, yönetim kurulu ve genel kurul toplantılarına katılırlar. Ancak, yönetim kurulu
toplantılarında oy kullanamazlar.
Denetçi Raporunun Değiştirilmesi:
Madde 58- Kooperatifin finansal tabloları ile yönetim kurulunun yıllık faaliyet raporu, denetim
raporunun sunulmasından sonra değiştirilmişse ve değişiklik denetim raporlarını etkileyebilecek nitelikteyse,
finansal tablolar ile yönetim kurulunun yıllık faaliyet raporu yeniden denetlenir. Yeniden denetleme ve bunun
sonucu, raporda özel olarak açıklanır. Denetçi görüşünde de yeniden denetimi yansıtan uygun eklere yer verilir.
Sorumluluk:
Madde 59- Kooperatifin yılsonu ve konsolide finansal tablolarını, raporlarını, hesaplarını denetleyen
denetçiler; kanuni görevlerinin yerine getirilmesinde kusurlu hareket ettikleri takdirde, hem kooperatife hem de
ortaklar ile kooperatif alacaklılarına karşı verdikleri zarar dolayısıyla sorumludur.
Denetim kurulu üyeleri, kanun ve anasözleşme ile kendilerine yükletilen diğer görevleri hiç veya gereği
gibi yapmamalarından doğan zararlardan dolayı da kusursuz olduklarını ispat etmedikçe müteselsilen
sorumludurlar.
Denetim kurulu üyeleri, görevleri sırasında öğrendikleri ve açıklamasında kooperatif veya ortaklar için
zarar umulan hususları, kooperatif ortaklarına ve üçüncü şahıslara açıklayamazlar.
Ayrıca, ortaklık işlemleri dışında kendi şahıslarını ilgilendiren hususlarda kooperatifle iş yapamazlar.
Denetim Kurulu Üyeliğinin Boşalması:
Madde 60- Denetim kurulu üyeleri istifa etmek suretiyle her zaman görevlerinden çekilebilirler.
Kanun ve anasözleşmede belirtilen seçilme şartlarını taşımadıkları veya sonradan kaybettikleri
anlaşılanların üyelikleri kendiliğinden sona erer.
Üyeliğin herhangi bir nedenle boşalması halinde yerlerine en çok oy alan yedekleri geçer. Yedeklerle
beraber üye sayısı genel kurulca belirlenen sayının altına düştüğü takdirde, mevcut üye veya üyeler ilk genel
kurula kadar görev yapmak üzere yerine birisini seçerler. Yedeklerde dahil toptan boşalma olursa, yönetim
kurulunca, denetçilerin seçilmesi amacıyla genel kurul derhal toplantıya çağırılır.
Denetim Kurulu Üyelerinin Ücretleri:
Madde 61- Denetim kurulu üyelerine verilecek ücretin miktarı ile ödeme şekli, genel kurul tarafından
tespit olunur.
KOOPERATİFİN FAALİYETİNE İLİŞKİN DİĞER KURULLAR:
Madde 62- Kooperatifte oluşturulacak diğer kurullar şunlardır;
1- Hakemler Kurulu (Tahkim),
2- Temsilciler Kurulu,
3- Danışma Kurulu,
GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI
Kooperatifçilik Genel Müdürlüğü
18 / 28
4- Dayanışma kurulu.
HAKEMLER KURULU:
Madde 63- Hakemler Kurulu kooperatif ortakları ve ortaklıkları arasında çıkan tahkime elverişli her
türlü ihtilafı ve üçüncü şahıslarla yapılan sözleşmeden kaynaklanan sorunları mahkemeye gitmeden çözüme
kavuşturmak amacıyla kooperatif ortakları arasından genel kurul tarafından belirlenen liste ile oluşturulur.
Tahkim yargılamasına ilişkin iş ve işlemler; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun (HMK) ilgili
hükümleri olan 407-444 üncü maddelerine uygun olarak yapılır.
Tahkim sözleşmesi, tarafların, sözleşme veya sözleşme dışı bir hukuki ilişkiden doğmuş veya
doğabilecek uyuşmazlıkların tamamı veya bir kısmının çözümünün hakem veya hakem kuruluna bırakılması
hususunda yaptıkları anlaşmadır. Tahkim sözleşmesi, kooperatif nezdinde yapılacak taraflar arasındaki
sözleşmelerin bir şartı olarak eklenir.
Hakemlerin Seçilme Şartları ve Görevleri:
Madde 64- Kanunen hakemlik yapmaya mani sebebi bulunmayan herkes hakem seçilebilir. Hakemler
kurulu tarafından, Kanunun emredici hükümlerine aykırı olmamak şartıyla tahkim işlemlerinin nasıl
yürütüleceğini düzenleyen bir “Tahkim Yönetmeliği” hazırlanır. Hakemler bu yönetmeliğe uygun davranmak
zorundadır.
Hakemler kurulu; Tahkim Yönetmeliğine göre kooperatif ortakları arasından belirlenen hakemlerden
oluşur. Hakemlik yapabilecek ortaklar yönetim kurulu tarafından belirlenir ve ilk genel kurulun onayına
sunulur. Kooperatif içinde baştemsilcilik yapan ve hakemliğe mani bir durumu olmayan her ortak hakem
listesine dâhil edilir. Baştemsilciler kendileri dışında bir başka ortağın da hakem olarak listeye katılmasını
önerebilir. Genel kurulun onayı ile hakemlikler kesinleşir. Seçilmiş listede yer alan hakemlerin ortaklıkları
devam ettiği sürece hakemlikleri devam eder. Ancak Hakemler istifa etmek suretiyle ya da tahkim kararı ile
listeden çıkarılabilirler.
Hakemler, tahkimname ile hakem seçildikten sonra tahkim yönetmeliğine göre muhakeme usulünü
tespit edip yazılı hale getirirler.
Tahkimin Oluşturulması:
Madde 65- İhtilafları çözmek üzere oluşturulacak tahkim kurulu için kooperatif ve/veya ortağı taraf
olduğu uyuşmazlıklarda, genel kurulca kabul edilmiş hakemler listesinden birer hakem seçerler. Ancak
kooperatif ve /veya ortağının üçüncü kişilerle olan uyuşmazlıklarında karşı taraf istediği kişiyi hakem tayin
edebilir. Seçilen hakemler bir başhakem tayin ederler.
Tahkime gidileceği belirlendikten sonra bir ay içinde taraflardan biri hakemini seçmezse, temsilcisi
seçer, Temsilcisi seçmezse Kooperatif yönetim kurulu başkanı seçer; o da seçmezse taraflardan birinin
başvurusu üzerine mahkeme tarafından Hukuk Mahkemeleri Kanununun 416 ıncı maddesine göre hakem seçimi
yapılır.
Tarafların seçmiş oldukları hakemler 1 ay içinde başhakemi seçmezlerse, hakemlikleri düşer. Yıl içinde
üç defa bu şekilde davalarda hakemliği düşürülen ve geçerli bir sebebi olmadan hakemlikten çekilenler
hakemler listesinden hakemler kurulu kararıyla çıkarılırlar.
Tahkim kurulunun iyi çalışabilmesi ve adil bir şekilde karar verebilmesi için tahkim yönetmeliği içinde
soruşturmacılar ve bilirkişilerle ilgili düzenlemelere de yer verilir.
Yargılama:
Madde 66- Yargılamada davacının hakemi, iddianamesini madde madde yazarak başhakeme verir.
Davalının hakemi iddialara cevap verir. Başhakem maddelerden hangilerinin ispat külfetinin hangi tarafa ait
olduğuna karar verir. Kooperatifin soruşturma hizmeti bu ispatları soruşturmacıları vasıtasıyla yapar.
Yargılama sonunda tarafların hakemleri anlaşmışlarsa anlaştıkları, anlaşamamışlarsa başhakemin
onlardan birisinin iddiasını tercih etmek suretiyle belirlediği karar geçerli olur.
Duruşmalar alenidir. Hakemler soruşturmacıların beyanına dayanarak kararlarını verirler. Yönetim
kurulu kararların uygulaması için gerekli tedbirleri alır.
Hakemlerin kararları Asliye Hukuk Mahkemesine tevdi edilebilir. Tarafların hakem kararlarına karşı
yargı yoluna başvurma hakkı saklıdır.
GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI
Kooperatifçilik Genel Müdürlüğü
19 / 28
Tahkim kurulu üyelerinin ücretleri:
Madde 67- Hakemlik, bilirkişilik, soruşturmacılık hizmetleri kooperatifin genel hizmetleri arasında
sayıldığından bu hizmetlerin bedeli kooperatifin hizmet ortağı olarak katılmış olduğu işletme ortaklıkları ile
yapılacak sözleşme ile kararlaştırılır. Söz konusu hizmetleri yapan kooperatif ortaklarına ödenecek hizmet
bedeli, dava konusu alacağın miktarı, uyuşmazlığın niteliği ve yargılamanın süresi dikkate alınarak yönetim
kurulunca belirlenir. Taraflardan tevdi ve temyiz dışında bir ücret talep edilmez.
TEMSİLCİLER KURULU:
Madde 68- Kooperatif içi iletişimin sağlanabilmesi, ortaklarla irtibatın kurulabilmesi ve ortakların
yönetim kuruluna ve genel kurula ulaşabilmesi için temsilcilik sistemi geliştirilir. Temsilciler kurulu her
dereceden temsilcinin katılımıyla oluşur.
Temsilciler kurulunda; çalışma yönetmeliğinde belirlenen hükümler çerçevesinde temsilcilerin görev,
yetki ve sorumluklarıyla ilgili kararlar alınır.
Temsilciler:
Madde 69- Temsilciler kooperatif ile ortak arasındaki iletişimi sağlar, iş ve işlemleri koordine eder.
Temsilciler kooperatifin genel hizmet verdiği işletmelerde ortakların vekilidirler. Kooperatifte ise
temsilcilerin vekâlet yetkileri yoktur ve genel kurulda onlar adına ayrı tevkil yetkisi yoksa oy kullanamazlar.
Ortaklar ve temsilciler temsilcilerini değiştirebilirler. Her temsilci temsilcilikten vazgeçebilir.
Temsilcilik temsil ettiği kişi sayısına göre; ilk temsilci, orta temsilci ve baş temsilci olmak üzere
derecelendirilir. Kurucular aynı zamanda baş temsilcidirler.
Temsilcilerin teşkilatlanması, görev ve yetkileri, çalışma ve faaliyet şekilleri, derecelendirilmeleri ve
değiştirilmeleri ile ilgili esaslar çalışma yönetmeliğinde düzenlenir.
Temsilciler Kurulu Toplantısı:
Madde 70-Temsilciler Kurulu Toplantısına ilişkin esaslar çalışma yönetmeliğinde belirlenir.
DANIŞMA KURULU:
Madde 71- Danışma Kurulu kooperatifin faaliyetlerine ilişkin yönetim kurulu başta olmak üzere bütün
kurullara rehberlik eden organdır.
Danışma kurulu kooperatifin faaliyetlerini düzen içinde, mevzuata uygun olarak yürütebilmesi için
ihtiyaç duyulan her türlü düzenlemeye yönelik taslakları, yönetim kuruluna sunar. Hazırlanan taslaklar yönetim
kurulu tarafından nihai hali verilerek genel kurulun onayına sunulur.
Danışma kurulu üyeleri temsilciler kurulu tarafından seçilir. Danışma kurulu sayısı kooperatifin
ihtiyacına göre temsilciler kurulu tarafından belirlenir.
Danışma kurulunun oluşumu, görev ve yetkileri, çalışma ve faaliyet şekilleri, önerilerinin değeri ve
kararlara etkisi ile ilgili esaslar çalışma yönetmeliğinde düzenlenir.
Danışma Kurulunun Görevleri:
Madde 72- Danışma kurulunun başlıca görevleri şunlardır:
1) Kooperatifin işleyişi ile ilgili ihtiyaç duyulan her konuda taslak düzenlemeler yapmak, öneriler
çıkartmak ve genel kurulun onayına sunulmasını sağlamak,
2) Ortak ve ortaklıklardan gelen önerileri değerlendirerek genel kurulun gündemine koydurmak,
3) Genel kurulun yerini, tarihini, gündemini, genel kurulda seçimi yapılacak olan yönetim kurulu
listesini öneri niteliğinde hazırlamak,
4) Diğer kurullara rehberlik etmek,
5) Çalışma yönetmeliğinde belirlenen diğer görevleri yerine getirmek.
Danışma Kurulu Toplantısı:
Madde 73- Danışma kurulu, üç ayda bir defa çağrısız olarak toplanır. Toplantılar kooperatifin
merkezinde yapılır.
Danışma kuruluna yapılan öneriler bir kişiye ait olsa dahi danışma kurulu gündemine konulur.
Danışma kurulu toplantılarında alınan öneri niteliğindeki kararlar kooperatifin internet sitesinde
yayınlanır.
Danışma kurulu toplantısı sırasında hazırlanan tutanaklar yönetim kuruluna iletilir.
GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI
Kooperatifçilik Genel Müdürlüğü
20 / 28
DAYANIŞMA KURULU
Madde 74- Kooperatif ortaklarının ve işletme ortaklıklarının uğrayacağı zararların karşılanması
amacıyla “dayanışma ortaklıkları” oluşturulur. Dayanışma ortaklığı yazılı sözleşme ile kurulur ve ortaklığın
sorumlu olacağı hususlar sözleşmede belirtilir.
Dayanışma kurulu, her bir dayanışma ortaklığından bir temsilcinin katılımıyla oluşur.
Dayanışma kurulu; dayanışma ortaklıklarından herhangi birinin ihtiyacına binaen talep üzerine toplanır.
Dayanışma kurulunda, dayanışma ortaklarından birinin başına gelen ve sözleşme kapsamında yer alan zarar
veya tazminatın karşılanması hususu görüşülüp karara bağlanır ve külfete birlikte katlanılır.
Kooperatif adına hizmet verenler hizmet verdiği kimselerin danışmanıdırlar. Danışmanların
uygulamalarından doğan zararlar kendi dayanışma ortaklığı tarafından karşılanır.
Kooperatifin ortak sayısı 100’ü aşmadığı takdirde zarar ve tazminat “kefalet ve dayanışma
hesaplarından” imkânlar nispetinde karşılanır.
Dayanışma kurulunun görev ve yetkileri, çalışma ve faaliyet şekilleri, zarar belirleme ve giderme ile
ilgili esaslar çalışma yönetmeliğinde düzenlenir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
KOOPERATİFİN HESAPLARI VE DEFTERLERİ
HESAPLAR:
Hesap Dönemi, Bilanço ve Netice Hesapları:
Madde 75- Kooperatifin hesap dönemi takvim yılıdır. İlk faaliyete geçildiği yıldaki hesap dönemi
kooperatifin kurulduğu tarihten başlar ve aynı yılın 31 Aralık tarihinde sona erer.
Yönetim kurulu her yıl 31 Aralık tarihi itibariyle envanter yapar, bilançoyu ve gelir-gider hesaplarını
hazırlayıp genel kurul toplantısından en az bir ay önce denetim kurulu üyelerine verir. Denetim kurulu üyeleri
bunları en çok 10 gün içinde inceleyerek müştereken düzenleyecekleri raporla birlikte yönetim kuruluna iade
ederler. Bilanço ve netice hesapları genel kurul toplantısından en az 15 gün önce kooperatif merkezinde
ortakların incelemesine sunulur ve isteyenlere birer sureti verilir.
Muhasebe Usulü:
Madde 76- Kooperatifin hesapları, genel kabul görmüş muhasebe prensip ve usullerine uygun olarak
tutulur ve mali durum tabloları buna uygun şekilde hazırlanır. Bunun yanında kooperatif, ortaklarını enflasyona
karşı korumak üzere altın veya bir standart mala endeksli özel muhasebe kayıtları tutabilir.
Ortaklar yaptıkları her türlü ticari sözleşme ve muameleleri yazılı olarak muhasiplerine verirler.
Muhasipler bunları hesap diline çevirerek kayıt altına alırlar. Hesap yılı içinde ortaya çıkan hatalar tarafların
rızası ile muhasipler tarafından düzeltilir. Niza halinde hakemlere gidilir. Yıllık defterler kapandıktan sonra
geçmiş yıllara ait hesaplar muhasiplerce düzeltilemez. Ancak hakemler kararı ile düzeltilebilir.
Gelir Gider Farkı ve Dağıtımı
Madde 77- Gelir-gider farkı genel kurulca onaylanan yıllık bilançoya göre tespit edilir.
Kooperatifin gelirleri, katıldığı ortaklıklara vereceği genel hizmetlerin bedeli olan ve ortaklık
sözleşmesinde belirlenen payların karşılığıdır.
Müspet gelir-gider farkının %10’u yedek akçeye ayrıldıktan sonra genel kurulun belirleyeceği miktar
veya oran kefalet fonuna ayrılır. Diğer kısmı ise genel kurulca alınacak karara göre ortaklıklara ve ortaklara
hizmet veren ortaklara bölüştürülür.
Kooperatif ortaklara kâr dağıtmaz.
Gelir-gider farkı menfi olduğu takdirde ortaya çıkan açık yedek akçelerden, bunların yetmemesi halinde
78 inci maddeye göre oluşturulan kefalet fonu veya ortak sermaye paylarından karşılanır.
Menfi neticeler ortadan kaldırılmadıkça gelir-gider farkı dağıtımı yapılamaz.
Yedek akçeler ortaklara dağıtılamaz. Sermaye üzerinden kazanç dağıtılamaz.
Yönetim ve denetim kurulu üyelerine kazanç üzerinden pay verilemez.
GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI
Kooperatifçilik Genel Müdürlüğü
21 / 28
Kefalet Fonu:
Madde 78- 77’nci maddenin 2’nci fıkrasına göre kararlaştırılacak miktarlar, kooperatifin ortakları için
kullanılmak üzere kefalet hesabında toplanır.
Kefalet Fonu, kooperatifin kendisi ve ortakları için gerekli durumlarda kullanacağı özel bir fondur.
Dayanışma hesabından karşılanamayacak kadar büyük meblağlar kefalet fonundan karşılanır. Yedek
akçenin karşılamadığı durumlarda kefalet hesabına başvurulur. Kefalet hesabı işletme ortaklıklarının da katıldığı
yedek akçeye benzer bir hesaptır.
Dayanışma Hesabı:
Madde 79- Dayanışma Hesabı; dayanışma ortaklarının veya işletme ortaklıklarının ortaklarına
anasözleşmenin 7 nci maddesinde belirtilen zarar veya tazminatlara karşılık olarak dayanışma taahhütlerinin
belirlendiği özel bir hesaptır.
Yedek Akçelerin ve Fonlarla Hesapların Değerlendirilmesi:
Madde 80-Yedek akçelerin ve kefalet fonlarının değerlendirilmesine ilişkin şekil ve şartlar ile bu
fonlarda toplanan hasılanın kullanımına ilişkin esaslar “ Kefalet Fonu ve Dayanışma Hesabı Yönetmeliği”nde
düzenlenir.
Devir Teslim Tutanağı:
Madde 81-Yönetim Kurulu üyeleri ve memurları, görev devir ve teslimleri sırasında sorumlulukları
altındaki para, mal, defter, belge ve diğer kooperatif varlıklarını bir tutanakla yeni görevlilere teslim etmekle
yükümlüdürler.
Avanslar ve Ödemeler:
Madde 82- Kooperatifin amacı ve hizmet ve işlerin yapılması dışında avans verilemez ve ödeme
yapılamaz. Her türlü ödemelerin geçerli belgelere dayandırılması şarttır.
Verilecek avansın sebebi, miktarı, süresi, geri alınma şartları, kapatılması şekli ile kasada günlük olarak
bulundurulacak azami para miktarı ve kooperatif parasının amaçlara uygun şekilde değerlendirilmesi usulü
çalışma yönetmeliğinde belirlenir ve yöneticiler ve sorumlular tarafından uygulanır.
Kooperatifin Aczi Halinde Yapılacak İşler:
Madde 83- Kooperatifin aciz halinde bulunduğunu kabul ettirecek ciddi sebepler mevcut ise, yönetim
kurulu piyasada cari fiyatlar esas olmak üzere, derhal bir ara bilançosu tanzim eder. Son yılın bilançosu veya
daha sonra yapılan bir tasfiye bilançosu veyahut yukarıda sözü geçen ara bilançosu kooperatif mevcudunun
borçlarını artık karşılamayacağını gösteriyorsa yönetim kurulu Gümrük ve Ticaret Bakanlığına durumu bildirir
ve genel kurulu derhal olağanüstü toplantıya çağırır.
Son yılın bilançosunda kooperatif varlığının yarısı karşılıksız kalırsa yönetim kurulu derhal genel kurulu
toplantıya çağırarak durumu ortaklara arz eder. Aynı zamanda ilgili mahkeme ile Gümrük ve Ticaret
Bakanlığına bilgi verir. Ancak, bilançoda tespit edilen açık, üç ay içinde ortakların ek ödemeleri ile
kapanmadığı takdirde yine Bakanlık haberdar edilir.
Mali durumun düzeltilmesinin mümkün görülmesi halinde yönetim kurulunun veya alacaklılardan
birinin isteği üzerine mahkeme iflasın açılmasını erteleyebilir. Bu takdirde, mahkeme mevcutlar defterinin
tutulması, yönetim memuru (yediemin) atanması gibi kooperatif varlığının korunmasına ve devamına yarayan
tedbirleri alır.
DEFTERLER:
Tutulacak Defterler:
Madde 84- Kooperatifte aşağıdaki defterlerin tutulması zorunludur:
1) Yevmiye Defteri,
2) Defteri Kebir,
3) Envanter Defteri,
4) Ortaklar (Pay) Defteri,
5) Yönetim Kurulu Karar Defteri,
GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI
Kooperatifçilik Genel Müdürlüğü
22 / 28
6) Genel Kurul Karar ve Müzakere Defteri.
Kooperatifte bu defterlerden başka 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 64/5’inci maddesi gereği işin
mahiyeti ve öneminin gerektirdiği diğer defterler de tutulur.
Yevmiye Defteri:
Madde 85- Yevmiye defteri, kayda geçirilmesi gereken işlemlerin ilgili belge veya ispata dayanan
evraktan çıkarılarak tarih sırasıyla ve “madde” halinde düzenli olarak yazıldığı defterdir.
Yevmiye maddelerinin en az aşağıdaki bilgileri içermesi şarttır:
1) Madde sıra numarası,
2) Tarih,
3) Borçlu hesap,
4) Alacaklı hesap,
5) Tutar,
6) Her kaydın dayandığı belgelerin türü ile varsa tarihleri ve sayıları.
Yevmiye defteri ciltli ve sayfaları müteselsil sıra numaralı olur; vergi kanunlarına uygun olmak şartıyla
müteharrik yapraklı defterler de kullanılabilir.
Defteri Kebir:
Madde 86- Defteri kebir, yevmiye defterine geçirilmiş olan işlemleri buradan alarak sistemli bir şekilde
ilgili olduğu hesaplara dağıtan ve tasnifli olarak bu hesaplarda toplayan defterdir.
Defteri kebirdeki kayıtların en az aşağıdaki bilgileri içermesi şarttır:
1) Tarih,
2) Yevmiye defteri madde sıra numarası,
3) Tutar,
4) Toplu hesaplarda yardımcı nihai hesapların isimleri.
85’inci maddenin üçüncü fıkrası hükmü defteri kebir hakkında da uygulanır.
Envanter Defteri:
Madde 87- Envanter defteri, kooperatifin açılışında ve açılıştan sonra her hesap döneminin sonunda
taşınmazların, alacakların, borçların, nakit para tutarının ve varlıklar ile borçların değerlerinin teker teker
kaydedildiği ciltli ve sayfaları müteselsil sıra numaralı defterdir.
Hesap dönemi on iki ayı geçemez. Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri saklı kalmak kaydıyla
envanter, düzenli bir işletme faaliyetinin akışına uygun düşen süre içinde ve her halükarda hesap döneminin
sonundan itibaren üç ay içinde çıkarılır ve deftere kaydedilir.
85’inci maddenin üçüncü fıkrası hükmü envanter defteri hakkında da uygulanır.
Pay/Ortaklar Defteri:
Madde 88- Pay/Ortaklar defteri; kooperatif ortaklarının bilgilerinin kaydedildiği ciltli ve sayfaları
müteselsil sıra numaralı defterdir.
Pay/Ortaklar defterine yapılacak kayıtların en az aşağıdaki bilgileri içermesi şarttır:
1) Kooperatifin unvanı,
2) Ortağın adı soyadı veya unvanı,
3) Ortağın iş ve konut adresi,
4) Ortağın diğer iletişim bilgileri,
5) Ortağın kooperatife girdiği ve çıktığı tarihler,
6) Ortaklığın edinimi ve devrine ilişkin gerekli açıklamalar.
Ortaklığın usulüne uygun olarak devredildiği ispat edilmediği sürece, devralan pay/ortaklar defterine
yazılamaz.
Her ortak defterde ayrı bir sayfada izlenir. Ortaklığı devralan yeni ortak da ayrı bir sayfada izlenir.
Yönetim Kurulu Karar Defteri:
GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI
Kooperatifçilik Genel Müdürlüğü
23 / 28
Madde 89- Yönetim kurulu karar defteri, kooperatif yönetim kurulunun, kooperatif yönetimi ile ilgili
olarak aldığı kararların yazılacağı ciltli ve sayfa numaraları teselsül eden defterdir.
Karar defterindeki kayıtların en az aşağıdaki bilgileri içermesi şarttır:
1) Karar tarihi,
2) Karar sayısı,
3) Toplantıda hazır bulunanlar,
4) Kararın içeriği,
5) Üyelerin imzaları.
Kararın, üyelerden birinin yaptığı öneri üzerine diğerlerinin yazılı onayı ile alındığı durumlarda bu
husus ayrıca belirtilir ve imzaların bulunduğu kâğıt veya kâğıtlar da karar defterine yapıştırılır.
Bir önerinin veya önerilerin ıslak imza ile imzalanması şeklinde alınan kararlar 6102 sayılı Türk Ticaret
Kanunu’nun 390’ıncı maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca karar defterine yapıştırılır; aksi halde karar
geçersizdir.
Her yönetim kurulu üyesi alınan karara ilişkin muhalefetinin bir şerh ile karar metnine geçirilmesini
isteyebilir. Üyelerin şerh yazma talebi hiçbir sebeple reddedilemez; şerh yazılmasına engel olunamaz. Şerh,
sahibi dışında hiç kimse tarafından değiştirilemez.
Genel Kurul Toplantı ve Müzakere Defteri:
Madde 90- Genel kurul toplantı ve müzakere defteri, kooperatifin genel kurul toplantılarında görüşülen
hususların ve alınan kararların kaydedildiği ciltli ve sayfa numaraları teselsül eden defterdir.
Genel kurul toplantı ve müzakere defteri, kooperatif genel kurul toplantısı yapılırken genel kurulda
sorulan sorular, verilen cevaplar, sunulan önergeler, alınan kararlar işlenerek düzenlenebileceği gibi hazırlanan
toplantı tutanağının deftere yapıştırılması şeklinde de tutulabilir.
Saklama Zorunluluğu:
Madde 91- Kooperatif; tutmakla yükümlü olduğu ticari defterleri ve bu defterlere yapılan kayıtların
dayandığı belgeleri sınıflandırılmış bir şekilde on yıl saklamakla yükümlüdür.
Vergi Usul Kanunu ve ilgili mevzuat hükümleri mahfuz kalmak kaydıyla, tutulması zorunlu defterlere
yapılan kayıtların dayandığı belgeler, okunur hale getirildiklerinde içerik olarak örtüşmeleri, saklama süresi
boyunca her an ulaşılabilmeleri ve uygun bir süre içerisinde okunabilir hale getirilebilmeleri şartıyla görüntü
veya veri taşıyıcılarda da saklanabilir.
Saklama süresi, ticari defterlere son kaydın yapıldığı veya muhasebe belgelerinin oluştuğu takvim
yılının bitişiyle başlar.
Kooperatifin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı
gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten
itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine zayi belgesi
verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da
emredebilir.
Kooperatifin sona ermesi halinde ilgili belgeler 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 82 nci maddesi
uyarınca on yıl süre ile Sulh Hukuk Mahkemesi tarafından saklanır.
Açılış Onayı Yapılacak Defterler ve Onay Zamanı:
Madde 92- Kooperatifin tutmakla yükümlü olduğu yevmiye defteri, defteri kebir, envanter defteri,
pay/ortaklar defteri, yönetim kurulu karar defteri ile genel kurul toplantı ve müzakere defterinin açılış onayları
kuruluş sırasında ve kullanmaya başlamadan önce, izleyen faaliyet dönemlerindeki açılış onayları ise defterlerin
kullanılacağı faaliyet döneminin ilk ayından önceki ayın sonuna kadar noter tarafından yapılır.
Yevmiye defteri, defteri kebir, envanter defteri ile yönetim kurulu karar defterinin açılış onaylarının her
hesap dönemi için yapılması zorunludur. Pay/ortaklar defteri ile genel kurul toplantı ve müzakere defteri yeterli
yaprakları bulunmak kaydıyla izleyen hesap dönemlerinde de açılış onayı yaptırılmaksızın kullanılmaya devam
edilebilir.
GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI
Kooperatifçilik Genel Müdürlüğü
24 / 28
Onaya tabi defterlerin hesap dönemi içinde dolması dolayısıyla veya başka sebeplerle yıl içinde yeni
defter kullanmaya mecbur olanlar bunları kullanmaya başlamadan önce açılış onayı yaptırmak zorundadırlar.
Pay/ortaklar defterinin yenilenmesinin gerektiği durumlarda açılış onayı yapılacak yeni defter,
kullanımına son verilecek defterle veya zayi edilmişse zayi belgesi ile birlikte notere ibraz edilir. Yeni
pay/ortaklar defterinin açılış onayının yapıldığı sırada noter, eski deftere veya zayi belgesine yeni pay defterinin
açılış onayının yapıldığını tarih ve sayı belirtmek suretiyle şerh düşer. Eski defterde veya zayi belgesinde söz
konusu şerhi gören noter tekrar bir açılış onayı yapamaz.
Kapanış Onayı Yapılacak Defterler ile Onay Zamanı ve Şekli:
Madde 93- Yevmiye defteri ile yönetim kurulu karar defteri 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 64/3
üncü maddesinde belirlenen süreler dahilinde notere ibraz edilip, son kaydın altına noterce “Görülmüştür”
ibaresi yazılarak mühür ve imza ile onaylanması zorunludur.
Onay Yenileme:
Madde 94- Yönetim kurulu karar defteri, yevmiye defteri, envanter defteri ve defteri kebir yeterli
yaprakları bulunması halinde yeni hesap döneminin ilk ayı içerisinde onay yenilemek suretiyle kullanılmaya
devam edilebilir.
Onay yenilemede defterlerin türü değiştirilemez.
ALTINCI BÖLÜM
DAĞILMA VE TASFİYE
Birleşme, Bölünme ve Tür Değiştirme:
Madde 95- Kooperatif başka bir kooperatifle veya bir ticaret şirketi ile de birleşebilir, bölünebilir
ve tür değiştirebilir. Bu hallerde 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 134 ila 194’üncü maddeleri
arasındaki hükümleri uygulanır.
Ancak, birleşme işlemlerinde 1163 sayılı Kanunun 6102 sayılı Kanun hükümlerine aykırı olmayan
maddeleri saklıdır.
Dağılma Sebepleri:
Madde 96- Kooperatif:
1) Ortak sayısının 7’den aşağı düşmesi üzerine,
2) Genel kurul kararıyla,
3) Kooperatiften çıkan ortağın, çıkma tarihi itibariyle iki yıl içinde ortaklık payının ve 1 cumhuriyet
altınının ödenmemesi halinde,
4) İflasın açılmasıyla,
5) Kanunlarda öngörülen diğer hallerde, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı’nın mahkemeden alacağı karar
üzerine,
6) Diğer bir kooperatifle birleşmesi veya devralınması suretiyle,
7) Üç yıl olağan genel kurul toplantısını yapmaması halinde,
8) Amacına ulaşma imkânı kalmadığının Gümrük ve Ticaret Bakanlığı’nca tespiti halinde mahkemeden
alınacak kararla dağılır.
Tasfiye Kurulunun Oluşumu:
Madde 97- Tasfiye kurulu genel kurul tarafından seçilecek en az iki kişiden oluşur. Genel kurul bu
hususta yönetim kurulunu da görevlendirebilir. Genel kurulca tasfiye kurulu için bir görevlendirme veya seçim
yapılmadığı takdirde, tasfiye işlerini yönetim kurulu yürütür. Bunlar genel kurulca her zaman azil ve yerlerine
yenileri tayin olunabilir.
Tasfiye kurulunun yukarıdaki fıkraya göre oluşturulmasına imkân bulunmaması halinde ortaklardan
birinin başvurusu üzerine mahkemece tasfiye memurları atanabileceği gibi, ortağın talebine istinaden, tasfiyeye
memur kimselerin haklı sebepler dolayısıyla azli ile yerlerine yenilerinin atanmasına da karar verilebilir.
Kooperatifin feshine mahkemenin karar verdiği hâllerde de tasfiye memuru mahkemece atanır.
Tasfiye kurulu üyelerine atamayı yapan merci tarafından tespit edilecek miktarda ücret ödenir.
GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI
Kooperatifçilik Genel Müdürlüğü
25 / 28
1163 sayılı Kanunun 56’ncı maddesinin 1’inci fıkrasının 3 numaralı bendi ile 62’nci maddesi hükümleri
tasfiye kurulu üyeleri hakkında da uygulanır.
Tasfiye Memurlarının Yetkilerin Sınırlandırılması ve Genişletilmesi:
Madde 98- Tasfiye memurlarına Kanunla tanınmış yetkiler devredilemez; ancak, belirli uygulama
işlemlerinin yapılabilmesi için, tasfiye memurlarından biri diğerine veya üçüncü bir kişiye temsil yetkisi
verebilir.
Tasfiye memurlarının üçüncü kişilerle tasfiye amacı dışında yaptığı işlemler kooperatifi bağlar; meğerki
üçüncü kişinin işlemin tasfiye amacının dışında olduğunu bildiği veya hâlin gereğinden bilmemesinin mümkün
olamayacağı ispat edilsin. Tasfiyenin sadece tescil ve ilan edilmesi, bu hususun ispatı için yeterli delil değildir.
Tasfiye memurları birden fazla ise; bunların yaptıkları bir işlemden dolayı kooperatifin bağlanabilmesi
için imzaya yetkili iki tasfiye memurunun kooperatif unvanı altında imza atması gereklidir. Tasfiye hâlindeki
kooperatifi tasfiye ile ilgili konularda mahkemelerde ve dış ilişkide tasfiye memurları temsil eder.
Tasfiye memurunun görevini yerine getirdiği sırada işlediği haksız fiilden kooperatif de sorumludur.
Tasfiye Kurulunun Görevleri ve Tasfiyenin Yürütülmesi:
Madde 99- Tasfiye memurları, tasfiye işlerinin bir an önce bitirilmesi için çalışmakla yükümlüdür. Bu
amaçla, görevlerine başlar başlamaz, kooperatifin tasfiyenin başlangıcındaki durumunu incelerler; gerekirse
kooperatif mallarına değer biçmek için uzmanlara başvurarak, kooperatifin malvarlığına ilişkin durumu ile
finansal durumunu gösteren bir envanter ile bilanço düzenler ve genel kurulun onayına sunarlar.
Envanter ve bilançonun onaylanmasından sonra, tasfiye memurları kooperatifin envanterde yazılı bütün
malları ile belgelerine ve defterlerine el koyarlar.
Aktiflerin toptan satışının görüşüleceği gündem maddesi hariç olmak üzere, tasfiye süresince yapılacak
genel kurul toplantılarında nisap aranmaz.
Tasfiye, iflastan ve mahkeme kararından başka bir sebepten ileri gelmişse, tasfiye memurları yönetim
kurulunca ticaret siciline tescil ve ilan ettirilir. Tasfiye işlerinin yönetim kurulunca yapılması hâlinde de bu
hüküm uygulanır. Tasfiye süresince kooperatif unvanı “Tasfiye Halinde” ibaresi ilave edilerek kullanılır.
Kooperatif genel kurulu aksine karar vermedikçe tasfiye memurları kooperatifin aktiflerini pazarlık
yoluyla da satabilirler. Önemli miktarda aktiflerin toptan satılabilmesi için genel kurul kararı gereklidir.
Alınacak bu karar için bütün ortakların ¾’ünün rızası gereklidir.
Alacaklı oldukları kooperatif defterlerinden veya diğer belgelerden anlaşılan ve yerleşim yerleri bilinen
kişiler taahhütlü mektupla, diğer alacaklılar Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde birer hafta arayla yapılacak üç
ilanla kooperatifin sona ermiş bulunduğu konusunda bilgilendirilirler ve alacaklarını tasfiye memurlarına
bildirmeye çağrılırlar.
Alacaklı oldukları bilinenler, bildirimde bulunmazlarsa alacaklarının tutarı Gümrük ve Ticaret
Bakanlığınca belirlenecek bir bankaya depo edilir.
Kooperatifin, henüz muaccel olmayan veya hakkında uyuşmazlık bulunan borçlarını karşılayacak
tutarda para notere depo edilir; meğerki bu gibi borçlar yeterli bir şekilde teminat altına alınmış veya kooperatif
varlığının ortaklar arasında paylaşımı bu borçların ödenmesi şartına bağlanmış olsun.
Kooperatifin borçlarının ve pay bedellerinin ödenmesinden sonra kalan miktar, dağılma anında kayıtlı
ortaklar veya hukuki halefleri arasında sermaye payları ile orantılı olarak dağıtılır.
Yukarıdaki fıkralarda yazılı hükümlere aykırı hareket eden tasfiye memurları haksız olarak ödedikleri
paralardan dolayı 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 553’üncü maddesi uyarınca sorumludur.
Diğer Tasfiye İşleri:
Madde 100- Tasfiye memurları:
1) Kooperatifin süregelen işlemlerini tamamlamak, gereğinde pay bedellerinin henüz ödenmemiş olan
kısımlarını tahsil etmek, aktifleri paraya çevirmek ve kooperatif borçlarının, ilk tasfiye bilançosundan ve
alacaklılara yapılan çağrı sonucunda anlaşılan duruma göre, kooperatif varlığından fazla olmadığı saptanmışsa,
bu borçları ödemekle yükümlüdürler.
2) Tasfiyenin gerektirmediği yeni bir işlem yapamazlar.
GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI
Kooperatifçilik Genel Müdürlüğü
26 / 28
3) Kooperatif borçları kooperatif varlığından fazla olduğu takdirde durumu derhâl kooperatifin
merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesine bildirirler; mahkeme iflasın açılmasına karar verir.
4) Tasfiyenin uzun sürmesi hâlinde, her yılsonu için tasfiyeye ilişkin finansal tabloları ve tasfiye
sonunda da kesin bilançoyu düzenleyerek genel kurula sunarlar.
5) Kooperatifin bütün mal ve haklarının korunması için düzenli ve görevinin bilincinde bir yönetici gibi
gereken önlemleri alır ve tasfiyeyi mümkün olan en kısa sürede bitirirler.
6) Tasfiye işlemlerinin düzenli yürütülmesi ve güvenliği için gereken defterleri tutarlar.
7) Tasfiye sırasında elde edilen paralardan kooperatifin süregelen harcamaları için gerekli olan para
dışında kalan paraları, bir bankaya kooperatif adına yatırırlar.
8) Vadesi gelmemiş borçları, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca kısa vadeli kredilere uygulanan
oran üzerinden iskonto ederek derhâl öderler. Alacaklılar bu ödemeyi kabul etmek zorundadır. Kanun gereği
iskonto edilmesi mümkün olmayan alacaklar bu hükümden müstesnadır.
9) Ortaklara tasfiye işlerinin durumu hakkında bilgi ve istedikleri takdirde bu konuda imzalı belge
verirler.
10) Kooperatifin borçlarının ve pay bedellerinin ödenmesinden sonra kalan miktarın, dağılma anında
kayıtlı ortaklar veya hukuki halefleri arasında sermaye payları ile orantılı olarak dağıtırlar.
11) Tasfiyenin sona ermesi üzerine kooperatif unvanının sicilden silinmesini sicil müdürlüğünden talep
ederler.
Tasfiyenin sonunda defterler ve tasfiyeye ilişkin olanlar da dâhil, belgeler Sulh Hukuk Mahkemesi
tarafından saklanır.
Ek Tasfiye:
Madde 101- Tasfiyenin kapanmasından sonra ek tasfiye işlemlerinin yapılmasının zorunlu olduğu
anlaşılırsa, son tasfiye memurları, yönetim kurulu üyeleri, ortaklar veya alacaklılar, kooperatif merkezinin
bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesinden, bu ek işlemler sonuçlandırılıncaya kadar, kooperatifin
yeniden tescilini isteyebilirler.
Mahkeme istemin yerinde olduğuna kanaat getirirse, kooperatifin ek tasfiye için yeniden tesciline karar
verir ve bu işlemlerini yapmaları için son tasfiye memurlarını veya yeni bir veya birkaç kişiyi tasfiye memuru
olarak atayarak tescil ve ilan ettirir.
Tasfiyeden Dönülmesi:
Madde 102- Kooperatif anasözleşmede belirlenen sürenin dolmasıyla veya genel kurul kararıyla sona
ermiş ise ortaklar arasında kooperatif malvarlığının dağıtımına başlanılmış olmadıkça, genel kurul kooperatifin
devam etmesini kararlaştırabilir. Devam kararının tüm ortakların 3/5’inin oyu ile alınması gerekir.
Tasfiyeden dönülmesine ilişkin genel kurul kararını tasfiye memurları tescil ve ilan ettirir.
Kooperatif, iflasın açılmasıyla sona ermiş olmasına rağmen iflas kaldırılmışsa veya iflas, konkordatonun
uygulanmasıyla sona ermişse kooperatif devam eder.
Tasfiye memuru iflasın kaldırıldığına ilişkin kararı ticaret siciline tescil ettirir. Tescil istemine, pay
bedellerinin ve tasfiye paylarının ortaklar arasında dağıtılmasına başlanmadığına ilişkin belge de eklenir.
YEDİNCİ BÖLÜM
ÇEŞİTLİ HÜKÜMLER
Bakanlık ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Denetimi:
Madde 103- Kooperatif, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı’nın denetimine tabidir. Bakanlık; kooperatif üst
kuruluşlarını, ilgili müesseseleri ve bağımsız denetim kuruluşlarını kooperatifi denetlemekle görevlendirebilir.
Kooperatif görevlileri; kooperatife ait mal, para ve para hükmündeki kâğıtları ve gizli de olsa bunlarla
ilgili defter ve belgeleri istenildiğinde müfettişlere, denetimle görevlendirilen personele ve kredi kuruluşlarının
denetim görevlilerine göstermek, saymasına ve incelenmesine yardımda bulunmak, istenilen bilgileri gerçeğe
uygun ve eksiksiz olarak vermek ve doğru beyanda bulunmakla yükümlüdürler.
Kooperatif, denetim sonuçlarına göre ilgili Bakanlıkça verilecek talimata uymak zorundadır. Yapılan
denetimler sonucunda kooperatifin yönetim kurulu üyeleri ile üst düzey yetkililerinin hukuka açıkça aykırı
eylem ve işlemlerinin tespit edilmesi durumunda, ilgili Bakanlık, kamu yararı ve hizmet gerekleri dikkate
GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI
Kooperatifçilik Genel Müdürlüğü
27 / 28
alınarak gecikmesinde sakınca görülen hallerde ileride telafisi güç veya imkânsız zararlara yol açılmasının
engellenmesi amacıyla bu kişilerin görevlerine tedbiren son verebilir. Kooperatif bir yıl içerisinde olağanüstü
genel kurul toplantısı yapılmasına yönelik gerekli tedbiri alır.
Kanun Hükümlerinin Uygulanması:
Madde 104- Bu anasözleşmede açıklık olmayan hallerde 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu ile Türk
Ticaret Kanunu’nun anonim şirketlerine ait hükümleri uygulanır.
İlk Yönetim Kurulu Üyeleri:
Madde 105- İlk genel kurul toplantısına kadar görev yapmak üzere, aşağıdaki kurucu ortaklar yönetim
kurulu üyeliğine seçilmişlerdir.
1)
2)
3)
İlk Denetim Kurulu Üyeleri:
Madde 106- İlk genel kurul toplantısına kadar görev yapmak üzere, aşağıdaki kişiler denetim kurulu
üyeliğine seçilmişlerdir.
1)
2)
Kurucular:
Madde 107- Aşağıda isimleri, tabiiyetleri, adresleri, taahhüt ve tediye ettikleri sermaye payları ile
imzaları bulunan;
1) Kurucu ortaklar, bu anasözleşmenin 10’uncu maddesinde belirtilen ortaklık şartlarını taşıdıklarını,
2) İlk yönetim kurulu üyeleri ile denetim kurulu üyeleri, bu anasözleşmenin 45 ve 56’ncı maddelerinde
belirtilen seçilme şartlarını taşıdıklarını,
beyan ederler.
GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI
Kooperatifçilik Genel Müdürlüğü
Adı Soyadı/Unvanı Tabiiyeti T.C. Kimlik No/Tüzel
Kişilik Sicil No Adresi Sermaye
Taahhüdü
Ödediği
Sermaye İmza
1-
2-
3-
4-
5-
6-
7-

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir