Kooperatifin kurumlar vergisi mükellefiyetinin kapatılması 

KOOPERATİFLERİN KURUMLAR VERGİSİ MÜKELLEFİYETİ HK.ÖZELGET.C.

GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI

Antalya Vergi Dairesi Başkanlığı

Gelir ve Kurumlar Vergileri Müdürlüğü

 
SAYI : B.07.1.GİB.4.07.16.01/KVK.2009.ÖZ.33
KONU : Kooperatifin kurumlar vergisi mükellefiyeti
İLGİ : B.07.1.GİB.4.07.16.01/KVK.2009.ÖZ.33

İlgide kayıtlı yazınız ekinde gönderilen, ………. Vergi Dairesi Müdürlüğünün …………….. vergi kimlik numaralı mükellefi ……….. Küçük Sanayi Sitesi Yapı Kooperatifi tarafından Başkanlığımıza verilen 12/06/2009 tarihli dilekçenin incelenmesinden; 
-Kooperatiflerinin 08/07/2004 tarihinde toplu işyeri yapı kooperatifi olarak kurulduğu, kuruluş tarihinden 02/03/2009 tarihine kadar pasif durumda kaldıkları ve 02/03/2009 tarihinde yapılan tescille nevi değiştirerek ………………..Küçük Sanayi Sitesi Yapı Kooperatifine dönüştükleri,
-Kooperatif ana sözleşmelerinin 10. maddesinde belirtilen ortaklık nitelik ve şartlarında bulunan karma küçük sanayi sitelerinde yer alabilecek meslekler listesinde belirtilen şartlara uyan limited ve anonim şirketlerin kooperatiflerine üye olmak istedikleri belirtilerek,
Kooperatiflerine tüzel kişi ortaklık kaydı yaptıkları durumda kurumlar vergisinden muaf olup olmayacakları ve toplu işyeri yapı kooperatifi veya küçük sanayi sitesi yapı kooperatifi olmalarının kurumlar vergisi mükellefiyetini etkileyip etkilemeyeceği hususlarında özelge talep ettikleri anlaşılmıştır.
Bilindiği üzere, 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’ nun “Muafiyetler” başlıklı 4’ üncü maddesinin birinci fıkrasının (k) bendinde; “ Tüketim ve taşımacılık kooperatifleri hariç olmak üzere, ana sözleşmelerinde sermaye üzerinden kazanç dağıtılmaması, yönetim kurulu başkan ve üyelerine kazanç üzerinden pay verilmemesi, yedek akçelerin ortaklara dağıtılmaması ve sadece ortaklarla iş görülmesine (Yapı kooperatiflerinin kendilerine ait arsalarını kat karşılığı vererek her bir hisse için bir iş yeri veya konut elde etmeleri ortak dışı işlem sayılmaz.) ilişkin hükümler bulunup, bu hükümlere fiilen uyan kooperatifler ile bu kayıt ve şartlara ek olarak kuruluşundan inşaatın bitim tarihine kadar yönetim ve denetim kurullarında, söz konusu inşaat işlerini kısmen veya tamamen üstlenen gerçek kişilerle tüzel kişi temsilcilerine veya Kanunun 13 üncü maddesine göre bunlarla ilişkili olduğu kabul edilen kişilere veya yukarıda sayılanlarla işçi ve işveren ilişkisi içinde bulunanlara yer vermeyen ve yapı ruhsatı ile arsa tapusu kooperatif tüzel kişiliği adına tescil edilmiş olan yapı kooperatifleri”nin kurumlar vergisinden muaf olduğu hükme bağlanmıştır.
Konuya ilişkin olarak 03.04.2007 tarih ve 26482 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan 1 seri nolu Kurumlar Vergisi Genel Tebliğinde;
“…………
4.13. Kooperatifler 

Kooperatifler, üyelerin meslek ve geçimlerine ait ihtiyaçlarının karşılıklı dayanışma ve yardımlaşma ile sağlanması esasıyla kurulmaktadırlar. Kurumlar Vergisi Kanununun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (k) bendi ile de tüketim ve taşımacılık kooperatifleri dışında kalan kooperatifler belirli şartlarla kurumlar vergisinden muaf tutulmuşlardır. 

4.13.1. Muafiyet şartları

Kooperatiflerin kurumlar vergisi muafiyetinden yararlanabilmeleri için ana sözleşmelerinde;

• Sermaye üzerinden kazanç dağıtılmamasına, 

• Yönetim kurulu başkan ve üyelerine kazanç üzerinden pay verilmemesine, 

• Yedek akçelerinin ortaklara dağıtılmamasına, 

• Sadece ortaklarla iş görülmesine 

dair hükümlerin bulunması ve bu kayıt ve şartlara da fiilen uyulması gerekmektedir.

Bu şartlara ana sözleşmelerinde yer vermeyen ya da yer vermekle beraber bu şartlara fiiliyatta uymayan kooperatifler, muafiyet hükümlerinden yararlanamayacaktır.

4.13.1.1. Sermaye üzerinden kazanç dağıtılmaması 

Sermaye üzerinden kazanç dağıtılması sermaye şirketlerine ait bir özelliktir. Kooperatiflerin elde ettikleri kazancı ortaklarına sermaye paylarına göre dağıtması durumunda, kooperatiflerin sermaye şirketlerinden farkı kalmayacaktır. Bu nedenle, bir kooperatifin kurumlar vergisi muafiyetinden yararlanabilmesi için ana sözleşmesinde sermaye üzerinden kazanç dağıtılmamasına ilişkin hüküm bulunması ve fiilen de bu hükme uyulması gerekmektedir.

4.13.1.2. Yönetim kurulu başkan ve üyelerine kazanç üzerinden hisse verilmemesi 

Yönetim kurulu başkan ve üyelerine kazanç üzerinden hisse verilmesi sermaye şirketlerine ait bir özelliktir. Kooperatiflerin, elde ettikleri kazancı yönetim kurulu başkan ve üyelerine dağıtması durumunda, kooperatiflerin sermaye şirketlerinden farkı kalmayacaktır. Bu nedenle, bir kooperatifin kurumlar vergisi muafiyetinden yararlanabilmesi için ana sözleşmesinde yönetim kurulu başkan ve üyelerine kazanç üzerinden hisse verilmemesine ilişkin hüküm bulunması ve fiilen de bu hükme uyulması gerekmektedir. 

4.13.1.3. Yedek akçelerin dağıtılmaması 

Kooperatiflerce ayrılan yedek akçelerin ortakların sermayeye iştirak oranlarına veya kooperatif ile yaptıkları muamele miktarlarına ya da başka bir esasa göre dağıtılmasına izin verilmemiştir. Bu nedenle, bir kooperatifin kurumlar vergisi muafiyetinden yararlanabilmesi için ana sözleşmesinde ayrılan yedek akçelerin ortaklara dağıtılmamasına ilişkin hüküm bulunması ve fiilen de bu hükme uyulması gerekmektedir.

4.13.1.4. Sadece ortaklarla iş görülmesi 

Kooperatifler ortaklarının belirli ekonomik çıkarlarının ve özellikle meslek ve geçimlerine ait ihtiyaçlarının sağlanıp korunmasını amaçladıkları için faaliyetin normal olarak sadece ortaklarla sınırlı olması gerekmektedir. Bu nedenle, bir kooperatifin kurumlar vergisi muafiyetinden yararlanabilmesi için ana sözleşmesinde sadece ortaklarla iş görülmesine ilişkin hüküm bulunması ve fiilen de bu hükme uyulması gerekmektedir.

Ortak dışı işlemler, sadece ortak olmayanlarla yapılan işlemleri değil, ortaklarla kooperatif ana sözleşmesinde yer almayan konularda yapılan işlemleri de kapsamaktadır.

………………..

4.13.2. Yapı kooperatiflerinin muafiyetinde özel şartlar 

Yapı kooperatiflerinde muafiyetten yararlanabilmek için yukarıda belirtilen şartlara ilaveten;

• Kuruluşlarından, yapı inşaatlarının sona erdiği tarihe kadar yönetim ve denetim kurullarında, söz konusu inşaat işini kısmen veya tamamen üstlenen gerçek kişilerle tüzel kişi temsilcilerine ve Kurumlar Vergisi Kanununun 13 üncü maddesine göre bunlarla ilişkili kişilere veya işçi işveren ilişkisi bulunan kişilere yer verilmemesi, 

• Yapı ruhsatı ile arsa tapusunun kooperatif tüzel kişiliği adına olması 

gerekmektedir. 

Buna göre, yapı kooperatiflerinin muafiyetten yararlanabilmeleri için, kuruluşlarından inşaatın sona erdiği tarihe kadar yönetim ve denetim kurullarında, inşaat işini üstlenen gerçek kişilerle tüzel kişi temsilcilerine veya bunlarla ilişkili kişi kabul edilen kişi ve kurumlara veya bunlarla işçi ve işveren ilişkisi içinde bulunanlara yer vermemeleri gerekir. 

Burada sözü geçen ilişkili kişi, inşaat işini üstlenen gerçek kişilerle tüzel kişilerin, 

• Ortaklarını, 

• Ortaklarının ilgili bulunduğu gerçek ve tüzel kişileri, 

• Ortaklarının idaresi, denetimi veya sermayesi bakımından doğrudan veya dolaylı olarak bağlı bulunduğu ya da nüfuzu altında bulundurduğu gerçek ve tüzel kişileri, 

• Ortaklarının eşlerini, 

• Ortaklarının veya eşlerinin üst soyları (usul) ve alt soyları (füruu) ile üçüncü derece dahil yansoy hısımları ile kayın hısımlarını 

kapsamaktadır. 

Yapı kooperatiflerinin yapı ruhsatı veya arsa tapusunun kooperatif tüzel kişiliği adına bulunmadığı durumlarda da muafiyetten yararlanılması mümkün değildir. Örneğin, inşaatı üstlenen müteahhit adına düzenlenecek bir yapı ruhsatı, yapı kooperatifinin muafiyetten yararlanmasını engelleyecektir. (2 Seri No’lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliği’nin 1. maddesiyle değiştirilen cümle) Henüz arsa temini veya inşaat aşamasına gelmemiş bulunan dolayısıyla, işyeri veya konut teminine yönelik faaliyeti bulunmayan kooperatifler için bu şartlar aranmayacaktır. Örneğin, arsa tapusu kooperatif tüzel kişiliğine ait olmakla birlikte, henüz inşaat aşamasına gelmemiş bulunan konut yapı kooperatifinden inşaat ruhsatına ilişkin şart aranmayacaktır.

…………………….” açıklamaları yapılmıştır.

Bu hüküm ve açıklamalara göre, kooperatifin 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 4/1-k maddesinde belirtilen şartları taşıması kaydıyla kurumlar vergisinden muaf olması mümkün olup, kooperatifin toplu işyeri yapı kooperatifi veya küçük sanayi sitesi yapı kooperatifi olması muafiyet şartlarını etkilemeyecektir.

Diğer taraftan, limited şirketlerin veya anonim şirketlerin tek başına kooperatif ortağı veya yönetim kurulu üyesi olmaları muafiyete engel teşkil etmemekte, ancak kooperatife ait inşaat işlerinin bu şirketler tarafından veya yukarıda açıklanan bu şirketlerle ilişkili kişi kapsamında bulunan kişi ve kurumlar veya bunlarla işçi ve işveren ilişkisi içinde bulunanlar tarafından üstlenilmesi durumunda ise muafiyetten faydalanılması mümkün bulunmamaktadır. 

Bilgi edinilmesini rica ederim.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir